Nguyệt San phát hành định kỳ vào mỗi đầu tháng
Nguyệt San Giao Mùa
Merrifield, Virginia
22116
USA
Số 279
Ngày 1 tháng 12 năm 2025
 |
| Home | Những Số Cũ | Thư Ngỏ | Liên Lạc | ||
| Chủ Nhiệm kiêm Chủ Bút: | Ðinh Trường Như (TK Trung Kỳ) |
Ban Biên Tập: |
Mạc Phương Ðình, Phan Thái Yên |
|
Chung Thủy, Nguyễn Thị Thanh Dương |
|
& TK Trung Kỳ |
Mọi bài vở đóng góp xin gửi về GiaoMua2025@gmail.com
Copyright
2002 by Giao Muà e-magazine and respective authors
++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++
Bài vở trên Giao Muà là do các tác giả gửi đăng và Giao Muà không chịu trách nhiệm về nội dung. Muốn xin trích đăng lại, xin liên lạc với GiaoMua2025@gmail.com.
I . Thơ _______________________________________________________________________
| 1. | Nỗi Lòng | Hàn Thiên Lương |
| 2. | Chớm Thu Bên Tách Cà Phê | Lưu Trần Nguyễn |
| 3. | Lá Rụng | Bạch Liên |
| 4. | Tháng Mười Ơi Về Chi Vội Vã | Lê Miên Khương |
| 5. | Chiều tàn trên vùng đồi núi Georgia | ChinhNguyên / H.N.T |
| 6. | Đi Hết Một Mùa Thu | Nguyễn Thị Thanh Dương |
| 7. | Tàn Thu | Vân Hà |
| 8. | Ngẩn Ngơ Tiếng Chiều | Đặng Xuân Xuyến |
II . Văn _______________________________________________________________________
| 1. | CÁM ƠN ÁO DÀI | Nguyễn Thị Thanh Dương |
| 2. | Hồi ký Nhớ Mùa Lụt Năm Nao | Thanh Hà |
| 3. | Cô gái mang trái tim của người yêu (Phần VIII) | Phan Thái Yên |
| 4. | CHUYỆN TRÒ VỚI NHẤT NGÀY SỬA NHÀ | ĐẶNG XUÂN XUYẾN |
| 5. | Hai Tầm Nhìn | Bạch Liên |
| 6. | CHÀNG TRAI ẤY BÂY GIỜ RA SAO? | DƯƠNG NINH NINH |
| 7. | Ca khúc: Thu Mộng | Thơ: PHẠM PHAN LANG |
| 8. | KỂ LẠI MỘT GIẤC MƠ CŨ | ĐẶNG XUÂN XUYẾN |
| 9. | YẾU TỐ ĐỒNG TÍNH TRONG THƠ ĐỖ ANH TUYẾN | ĐẶNG XUÂN XUYẾN |
| 10. | VÀI TÂM SỰ VỀ CÂU "NGHỊCH THIÊN CẢI MỆNH" | ĐẶNG XUÂN XUYẾN |
| 11. | “KIẾN, CHUỘT VÀ RUỒI...” - THƠ CHÂM BIẾM CỦA ĐẶNG XUÂN XUYẾN | NGUYỄN THỊ LAN ANH |
III . Tin Tức /Trả Lời Bạn Ðọc__________________________________________________
| 1. Tin Tức/Trả Lời Bạn Ðọc _______ Ban Biên Tập |
I . Thơ __________________________________________________
II . Văn___________________________________________________________
Nguyễn Thị Thanh Dương
Chị Bông đang trong phòng thay đồ. Anh Bông ở ngoài giục giã: - Bà nhanh lên, đi dự tiệc Tạ Ơn nhưng tôi Tạ Ơn bà trước đấy. - Món xôi vò em đã làm xong, bây giờ phải cho em diện một tí chứ. Chị Bông bước ra, đủng đỉnh giày cao với chiếc áo dài chấm gót và khăn quàng trên vai làm anh Bông ngạc nhiên: - Đi đến nhà người em ở gần đây 5 phút lái xe ăn bữa tiệc Tạ Ơn gia đình với nhau mà bà cũng khăn áo rườm rà như đại tiệc thế, hả? Tôi tưởng sau cú ngã phải đi bác sĩ khám chụp đủ kiểu và vết sẹo còn ghi dấu ấn trên trán bà đã tởn rồi chứ. Hôm nay lại giày cao, lại áo quần lướt thướt ai bảo đảm bà không vấp ngã lần nữa? - Ừ…em cũng sợ ngã lắm, nhưng… Anh Bông ngắt ngang để bắt bẻ: - Bà đã thề là không bao giờ mặc áo dài, ăn mặc càng gọn gàng đơn giản càng an toàn cho tuổi già kia mà? - Nhưng hôm nay em hối hận …bẻ gãy lời thề. Em muốn mặc áo dài. Chị Bông kể lể: - Hôm qua em đi chợ Costco thấy một bà cỡ tuổi em diện chiếc áo dài màu xanh ve chai thật đẹp, thướt tha đi chợ, em linh cảm gặp người “tri kỷ” người cũng mê áo dài như em. Nàng diện áo dài đi chợ khơi khơi chắc cho…đỡ ghiền và cho thiên hạ ngắm chơi, nên tội gì em phải từ bỏ áo dài chứ. Hôm nay em cũng diện áo dài đến nhà em dâu ăn cỗ Tạ Ơn cho trang trọng và…còn một lý do, chốc nữa anh sẽ biết…. Chị Bông nói tiếp ý nghĩ của mình: - Chưa bao giờ áo dài quyến rũ chị em phụ nữ Việt Nam như bây giờ, từ trong nước đến hải ngoại, bà nào cô nào cũng thích diện áo dài. Em không muốn là người ngoài hành tinh không biết gì. Anh Bông phê phán: - Đồng ý áo dài đang lên ngôi thời trang hot nhất hiện nay. Tôi thấy bà thường xuyên lên net xem hình các cô thiếu nữ người mẫu Việt Nam mặc áo dài. Người ta tuổi trẻ và xinh đẹp dáng người cao ráo chuẩn đủ ba vòng, bà tuổi đời đáng mẹ chồng chúng nó mà cứ đòi may mặc những kiểu áo giống người mẫu là thế nào? Chị Bông chống chế: - Em muốn tìm lại cảm giác ngày xưa thuở đôi mươi trong chiếc áo dài thôi mà. Này nhé, áo dài em mặc suốt thời học sinh trung học, mặc thời thiếu nữ, mặc áo cô dâu, mặc khi cỗ bàn, hội hè…chiếc áo dài theo người phụ nữ Việt Nam cả cuộc đời. - Biết công dụng của áo dài rồi. Tôi xin bà cẩn thận khi mặc áo dài đừng cử động mạnh hay ăn no kẻo…rách áo nha. Chị Bông tự tin: - Anh khỏi lo, Em tính kỹ rồi, may áo dài bằng loại lụa mềm mỏng co giãn nên thoải mái lắm chẳng hề lo “rách” áo. Năm ngoái cô em dâu về chơi Việt Nam chị Bông đã gởi mẫu áo, số đo và dặn dò em dâu chọn màu sắc, mình vải để may mấy bộ áo dài. Thế mà khi nhận áo vẫn chưa vừa ý, phải sửa lại đôi chút. Sau đó nhân dịp đi California chị Bông đã ra khu Phước Lộc Thọ vào cửa hàng áo dài mặc thử, nhiều cái vừa vặn cứ như là cô thợ may nào đó may riêng áo cho mình. Chị Bông thích quá mua liền 5 cái áo, đủ loại màu sắc bông hoa ưng ý. Với “đống” áo dài này chị Bông chưa biết sẽ mặc vào dịp nào cho hết? Chị Bông liền nảy ra ý định mặc tất cả các áo dài của mình để làm một bộ ảnh kỷ niệm và nhất là để khoe bạn bè. Chị mặc chiếc áo dài chấm đất, guốc cao bước ra vườn để chụp hình, bước thế nào mà vấp ngã như trời giáng ngay thềm sân patio. Bị đau đớn, bị chồng cằn nhằn thế là chị Bông đã thề từ bỏ giấc mộng mặc áo dài cho đến ngày hôm nay. …….. Anh Bông bưng khay xôi vò, chị Bông theo chồng ra xe, một tay vén tà áo cho khỏi vướng bước chân, chẳng may mà ngã cú nữa chắc phải lập lại lời thề quá. Chị Bông thủ thỉ với chồng: - Em cầu mong ai mời em đi đám cưới đám tiệc thật nhiều để em diện hết mớ áo dài trong tủ của em, áo hàng hiệu “Made in Vietnam” và hàng hiệu “PLT” anh ạ. Anh Bông ngạc nhiên: - Áo dài bà nhờ may bên Vietnam thì tôi biết rồi, cả công lẫn vải mấy chục đô một bộ rẻ rề nhưng tôi chưa nghe hàng hiệu PLT bao giờ. Nổi tiếng lắm hả? chắc cũng phải mấy trăm đô một bộ? Chị Bông giải thích: - PLT là “Phước Lộc Thọ” đó anh. Áo dài loại may sẵn hàng chợ trong khu Phước Lộc Thọ $9.99 một cái, không phải rẻ rề mà rẻ bèo luôn, mặc xong vài lần chán chê giục bỏ cũng không tiếc. - Thì ra thế…Ừ, thì cũng có “tên tuổi” là Phước Lộc Thọ cũng là “hiệu” PLT như bao nhiêu hàng hiệu khác. Đến nhà người em, bàn tiệc Tạ Ơn đã bày biện sẵn sàng, con gà tây mới ra lò nướng vàng nằm trong khay, tô súp măng cua mới múc ra nóng hổi, bây giờ thêm món xôi vò nhà chị Bông. Năm nào cũng thế, ngoài món gà tây Tạ Ơn luôn kèm theo mấy món ăn Việt Nam cho phong phú. Em dâu ngắm chị Bông từ đầu tới chân và khen: - Chị mặc áo dài bàn tiệc Tạ Ơn năm nay long trọng thêm đó. Anh Bông đáp thay cho vợ: - Bà ấy có nhiều áo dài mà chưa có cơ hội diện nên nhân dịp lễ Tạ Ơn là khoe ngay. Chị Bông đáp lời chồng: - Hôm nay em mặc áo dài là có chủ đích đàng hoàng chứ không chỉ để khoe đâu. Này nhé, lễ Tạ Ơn năm nào chúng ta cũng ăn tiệc và tạ ơn đủ thứ đủ kiểu trên đất Mỹ mà em chưa bao giờ nói lời cám ơn chiếc áo dài Việt Nam, tấm áo đi liền với phụ nữ Việt Nam cả đời. Em dâu reo lên vui vẻ: - Chị nói đúng quá, thế mà bấy lâu em không nghĩ ra. Phải cám ơn áo dài, người phụ nữ mặc áo dài là hình ảnh thân thương của quê hương của dân tộc Việt Nam mà. Để em vào thay áo dài cho đồng điệu với chị. Hai chiếc áo dài chị em mình sẽ làm cho bữa tiệc Tạ Ơn chiều nay thêm đặc biệt. Em dâu hớn hở vào thay áo và trở ra với chiếc áo dài xinh xinh tha thướt. Chị Bông hào hứng: - Nào chúng ta cùng nâng ly cám ơn áo dài. Hai chị em mình sẽ chụp nhiều hình làm kỷ niệm nhé. Hai chị em đứng cạnh nhau, nghiêng đầu vào nhau và cùng mỉm cười làm dáng khi mấy iphone giơ lên sẵn sàng chụp hình. - Cám ơn áo dài Việt Nam. Cám ơn phụ nữ Việt Nam mặc chiếc áo dài quê hương dù ở bất cứ nơi đâu, quê nhà hay nơi quê người. Cả nhà cùng vỗ tay tán thưởng và vui theo. Chị Bông nói với anh Bông:- Mai mốt em sẽ mặc áo dài đi chợ Costco nữa cơ, để mong gặp lại chị “tri kỷ” mặc áo dài màu xanh ve chai hôm nọ, em sẽ làm quen và rủ chị ấy lập hội “Những người phụ nữ Việt Nam yêu áo dài” và chúng em sẽ có nhiều lý do để mặc áo dài, khi gặp gỡ, khi đi chơi cùng nhau. Những màu sắc áo dài, những tà áo dài sẽ tung bay như hoa bướm làm đẹp cho mình, làm đẹp cho cuộc sống. Thấy vợ vui anh Bông cũng vui:- Tôi thì cám ơn nước Mỹ cho chúng ta cuộc sống thoải mái vật chất và tinh thần nên quý bà có thừa điều kiện tha hồ ăn diện bất kể tuổi tác. Cám ơn bà. Cám ơn áo dài của tất cả quý bà trên thế gian này.
Thanh Hà
Quê hương em nghèo lắm ai ơi
Mùa đông thiếu áo hè thời thiếu ăn
Trời rằng trời hành cơn lụt mỗi năm à ơ
Khiến đau thương thấm tràn ngập Thuận An
Để lan biển khơi ơi hò ơi hò…
(Tiếng Sông Hương, nhạc Phạm Đình Chương)
A/-
Gần cuối tháng 10, một người bạn gốc Huế chuyển cho tôi xem clip quay cảnh lụt ở thành phố Huế. Chính xác là ngay khu vực có con đường ngày xưa gia đình bạn sinh sống. Tôi hỏi nhà bạn bị ảnh hưởng nhiều ít, bạn nói không biết vì nhà thay chủ, toàn thể gia đình ba mạ các anh chị em đã sang định cư ở Mỹ, Pháp từ rất lâu rồi.
Tin tức loan báo khoảng cuối tháng 10 bão bắt đầu hoành hành ở các tỉnh Phú Yên, Quy Nhơn, Quảng Ngãi kéo theo ngập lụt, lây lan dần đến Đà Nẵng, Hội An, Huế, Quảng Trị, Quảng Nam…
Nhìn cảnh Đại Nội ngập chìm trong nước, Hội An ngập trong nước, nơi nơi ngập trong nước không còn phân biệt đâu là giòng sông đâu là con đường. Nhiều căn nhà chỉ còn nhô mái nóc thấp thoáng. Cảnh một đàn trâu bị ngộp chết trong tư thế phơi nửa bên mặt và nửa thân hình đen bóng bụng căng phình lờ lững trên mặt nước màu phù sa–không biết có phải do trương sình– quá tội nghiệp!!!
Lần này ít nghe về số người thiệt mạng hơn mọi lần khác, cũng an ủi phần nào.
Miền Trung, Bắc hầu như mỗi năm đều trải qua bão lụt, nhiều sinh mạng con người bị cuốn trôi theo giòng nước, nhà cửa hư hại, hoa màu tiêu tan, súc vật, tôm cá ngộp chết…thật đau thương!
Nhưng không phải chỉ miền Trung, Bắc mới bị thiên tai như thế, mà miền Nam cũng từng bị vài trận đại bão, đại hồng thuỷ ghi vào lịch sử.
Lúc nhỏ tôi nghe người lớn hay nói “Năm Thìn bão lụt” mà không tìm hiểu nhiều, chỉ đoán thiên tai đó phải kinh hoàng ghê gớm lắm mới in sâu vào tâm khảm người dân như thế. Lớn lên mới biết nói về trận bão năm Giáp Thìn ngày 1/5/1904 (cách nay 121 năm) ở khu vực Nam kỳ. Chỉ trong 2 ngày bắt đầu từ 30/04, gồm giông gió, mưa, nước dâng cao, cơn sóng thần, lốc xoáy (hay còn gọi vòi rồng hút nước, tức luồng không khí từ mặt đất, mặt biển hút lên tận đám mây với vận tốc lớn).
Trận lụt này có 12 ngàn người thiệt mạng, nhiều nhất 2 tỉnh Định Tường, Gò Công (5 ngàn người).
*Từ ngày bão lụt năm Thìn
Đến nay trôi nổi mới nhìn được em
*Gặp em đây mới biết em còn
Hồi năm Thìn bão lụt, anh khóc mòn con ngươi
Xa hơn, quay về quá khứ trong hai thế kỷ 19, 20 đúng một vòng lục thập hoa giáp (60 năm) vào năm Giáp Thìn–xảy ra ba lần (3) bão lụt tàn phá kinh hoàng nhất, trải
đều từ Bắc vô Nam.
–Giáp Thìn 1844: Sông Hồng dâng cao hơn 4m. Hưng Yên, Hà Nội, Nam Định, Quảng Yên. Thiệt hại nặng ở các tỉnh miền Trung, Quảng Trị ngập gần 4m. Kỳ đài trước cố đô Huế bị gãy (điều chưa từng xảy ra từ khi xây dựng), Thừa Thiên hơn 1.000 người chết đuối. Các tỉnh Quảng Bình, Quảng Nam, Quảng Ngãi.
–Giáp Thìn 1904: Miền Nam như Sài Gòn, Chợ Lớn, Định Tường, Gò Công, Mỹ Tho, Tân An. Câu “năm Thìn bão lụt” xuất xứ từ trận bão nầy. Kỳ lạ là xảy ra tháng năm đầu hạ, chưa phải mùa lụt ở vùng Đồng Bằng Sông Cửu Long như thông thường.
Thình lình một trận bão thinh không
Nước lụt năm rồng gặp tháng rồng*
Giông thổi trốc cây chim khiếp vía
Đất bằng nổi sóng chúng kinh hồn
(Thơ trích đăng trên tờ Nông Cổ Mín Đàm, số ra 9/6/1904)
*Lịch Âm tính theo hệ thống Thiên Can, Địa Chi thì Thìn là 1 trong 12 con vật xếp theo thứ tự đứng hàng thứ 5, tiêu biểu cho tháng 5. Lụt hoành hành mạnh nhất vào ngày 1/5/1904.
–Giáp Thìn 1964: dân địa phương gọi đây là “đại hoạ năm Thìn” từ Thừa Thiên-Huế đến Bình Định mà Quảng Nam hứng chịu nặng nhất. Cướp đi gần 7.000 sinh mạng. Làng Đông An cuốn trôi 1481 người, chỉ còn sống sót có 19 người. Mưa kéo dài nhiều ngày, lũ từ núi đổ xuống kéo theo từng tảng đá to bằng cái nhà, nhiều làng mạc gần như bị xoá sổ, hơn triệu người rơi vào cảnh mất nhà.
Sang thế kỷ 21, đúng 60 năm sau, Giáp Thìn 2024 cơn bão Yagi bắt đầu từ Phi Luật Tân đi qua 8 quốc gia châu Á trong đó có miền bắc Việt Nam, gây lũ lụt gần chục tỉnh mà chủ yếu ở Hải Phòng, Quảng Ninh. Nhiều người thương vong, nhà cửa bị cuốn trôi…Nạn nhân đa số cơ hàn, đã nghèo còn nghèo hơn nữa.
B/- Không năm nào mà không có bão lụt ảnh hưởng lên miền Trung, miền Bắc. Miền Nam may mắn ít chịu nạn bão lụt, nhưng không phải là không từng xảy ra– như trận Giáp Thìn 1904 kể trên.
Hằng năm từ khoảng tháng 8 đến tháng 11 dương lịch, Đồng Tháp Mười đều bị ngập, gọi là mùa nước nổi.
Là mùa lũ tự nhiên vùng Đồng bằng sông Cửu Long, nước từ thượng nguồn sông Cửu Long (Mekong)từ Trung Hoa chảy qua các quốc gia Miến Điện, Lào, Thái Lan, Campuchia tràn xuống Việt Nam sau đó đổ ra biển Đông.
Ông Ngoại tôi quê gốc Cao Lãnh–Đồng Tháp, nơi có nghề trồng cây thuốc lá, xoài. Ngày xưa đa số nhà đều cất kiểu sàn bằng gỗ quí, cao trên 1,5 m để tránh ngập lụt. Gần đây có dịp về thăm họ hàng, tôi thấy nhiều ngôi nhà đã xây mới, vách tường kiên cố trên nền lót gạch bông, chỉ còn lác đác sót lại ít căn nhà sàn cũ. Dì dượng tôi kể rằng đã nhiều năm rồi không còn cảnh nhà bị ngập nên người ta không cần cất nhà sàn nữa. Cá tôm giờ cũng ít về, đời sống chật vật khó khăn hơn. Dân bỏ nghề trồng cây thuốc lá, chỉ chuyên trồng xoài. Cả làng cả xóm trồng xoài, nhà nhà được bao bọc chung quanh là vườn xoài trĩu trái. Hai bên đường vô làng giờ tráng xi măng rợp bóng mát nhờ tàng nhánh cây xoài giao nhau.
Tôi có đọc tác phẩm “Cửu Long Cạn Dòng, Biển Đông Dậy Sóng” do nhà văn, nhà báo, nhà biên khảo kiêm bác sĩ y khoa Ngô Thế Vinh biên soạn. Ông cảnh báo hiện tượng nước sông Mekong cạn dòng, nguyên nhân không phải do thiên nhiên(thiên tai), mà do chính con người gây ra. Tác phẩm nầy là công trình biên khảo giá trị nổi tiếng thế giới, được giải thưởng Montréal năm 2002.
Ông ”viết về sinh mệnh của một dòng sông, là mạch sống không chỉ của Việt Nam mà còn của hơn 70 triệu dân thuộc 7 quốc gia sống ven sông”.
C/- Nhìn cảnh người dân miền Trung, Bắc sống trong cơn bão lụt, khiến tôi liên tưởng đến gia đình mình cách nay 48 năm cũng từng là nạn nhân của thiên-tai lẫn nhân-tai cùng thời kỳ. Khởi đầu do nhân-tai. Rồi chừng như thử thách vẫn còn ít nên sau đó thiên-tai trong lốt Ông-thần-sông-nước tiếp tục giáng thêm một cú nữa, để nếm cho đủ khổ luỵ trần gian.
Căn nhà chúng tôi thuộc vị trí nửa quê nửa chợ, bao quanh bởi đường xá, phi trường, sông ngòi, vườn tược, đồng ruộng, ao hồ.
Trước mặt nhà là quốc lộ 1A, xe cộ liên thông từ tỉnh nầy sang tỉnh nọ dễ dàng. Phố phường cách nhà hơn nửa cây số. Đối diện bên kia đường là mảnh vườn trong đó ông Ngoại trồng dừa, chuối, giàn dưa bầu bí khổ qua tuỳ theo mùa, và một cái ao đầy cá lóc, cá rô, cá sặc, cá trê mùa mưa từ nhánh kinh rạch thông với ruộng đồng nhảy vào, sống chung cùng cụm bông súng hoa nở trắng tím, rau muống cọng to tươi tốt. Tất cả cá và rau mọc trong ao đều tự nhiên không hề nuôi hay trồng trọt.
Mảnh vườn này tiếp giáp với một phần đầu (hay đuôi) phi trường quân, dân sự nho nhỏ. Vượt khỏi phạm vi phi trường đến cánh đồng lúa bát ngát mênh mông của nhiều người dân kề cận nhau, trong đó có các mẫu ruộng của ông bà ngoại tôi.
Phía sau nhà là con kinh đào Rạch Sỏi (còn tên khác Kinh Cái Sắn) chạy dài từ An Giang- Cần Thơ-đến cửa sông Rạch Giá đổ ra vịnh biển Thái Lan.
Thật là cuộc sống lý tưởng. Chỉ vài bước chân đi qua khoảng đường ngắn là chúng tôi tiếp cận ngay những địa điểm yêu thích. Muốn ra tỉnh lỵ, phố xá thì chạy xe ra tỉnh, phố. Muốn ra đồng ruộng xem đàn trâu cày thì đã có ngay đồng ruộng. Muốn chèo xuồng rong chơi trên sông, xem Ngoại đặt lờ bắt tôm hùm chỉ cần nhảy ba bước đã xuống xuồng.
Con kinh Rạch Sỏi lúc nhỏ tôi cứ ngỡ là sông, bởi nó khá rộng–khoảng 50m–.Sà lan chở dầu, ghe chài chở gạo, tuần giang đỉnh của Hải quân xưa, tàu xuồng đủ loại tới lui nhộn nhịp không ngừng.
Theo tôi nhớ thì mỗi ngày mực thuỷ triều xuống thấp vào buổi sáng, bắt đầu dâng cao vào xế chiều. Hằng năm khoảng tháng 10, tháng 11 nước sẽ dâng cao leo bờ ngập hết khoảng sân sau nhà đến mé thềm, kéo dài chừng một tuần thì mực nước vực lại bình thường.
Ngày nay ở Việt Nam chỉ cần nơi nào có trận mưa to vài chục phút thì phố xá ngập lụt là chuyện quá bình thường, không còn ai bàng hoàng kinh ngạc nữa. Người dân đã quen “sống chung với lũ”, quen cảnh nhà cửa bị nhấn chìm trong nước, quen cho xe lội nước, và chèo xuồng, bắt cá trên đường phố: Hà Nội, Saigon, thậm chí cao nguyên Đà Lạt, đảo Phú Quốc cũng chìm trong biển nước.
Nhưng cách đây gần nửa thế kỷ-1978- mực nước dâng cao kéo dài hơn tháng ngập các con đường ở tỉnh Kiên Giang là hiện tượng quá bất thường. Cảnh người ta dùng xuồng ba lá chèo chống trên mặt đường nhựa là điều chưa bao giờ được hình dung trong tâm trí người dân quê tôi vốn thiên nhiên luôn ưu đãi về mùa màng, khí hậu…chứ đừng nói gì là nạn nhân trực tiếp. Thế mà lại xảy ra.
Trong số nạn nhân ấy có chúng tôi, những kẻ Đã và Đang hứng chịu kiếp nàn. Số là mùa Giáng sinh năm 1977, gia đình 10 người chúng tôi vô cớ bị đuổi khỏi hai căn nhà vào lúc nửa đêm. Không nơi nào để đi, từ người già 75 tuổi đến em bé 12 tháng đành nhồi nhét vào căn nhà bỏ hoang từ lâu của người hàng xóm. Cột kèo của nó đã siêu vẹo cảm tưởng chỉ cần dùng tay đẩy mạnh là đổ sập. Nóc còn nửa mái, lợp lá dừa mục nát nhiều tấm rơi rụng chừa các khoảng trống hoác.
Ban ngày nắng xuyên kẻ lá rọi xuống những lỗ tròn vàng lốm đốm. Đêm mưa tuôn gió tạt nước chảy ướt át. Hàng xóm thương hại cho mượn bộ ván kê chỗ ngủ cho ông bà ngoại, mà nào Ngoại có an tâm nằm ngủ khi thấy đàn con cháu ngồi túm tụm dùng tấm ni lông trùm đầu chờ sáng.
Những đêm không mưa mẹ con chúng tôi trải chiếu nằm dưới nền đất ngó lên trời đếm sao. Tôi chợt nhớ tác phẩm giả tưởng của văn sĩ Pháp Antoine de St-Exupéry về Hoàng tử Bé đến từ tiểu hành tinh xa xôi, kết bạn với nhân vật kể chuyện. Trước lúc giã biệt để trở về hành tinh của mình, hoàng tử bé an ủi người kể chuyện đừng buồn. Mỗi khi nhớ đến cậu thì hãy nhìn lên các vì sao, nghĩ về nụ cười đáng yêu của cậu, rồi các vì sao cũng sẽ mĩm cười lại với ông.
Tôi bắt chước tưởng tượng các vì sao lấm chấm cũng đang dõi xuống cười với mình. Nhờ đó tinh thần tôi được nâng đỡ rất nhiều, dù chúng tôi nay là những kẻ hoàn toàn vô sản, vô gia cư.
Chúng tôi sống trong cảnh “màn trời chiếu đất” như vậy được vài tháng thì đến cảnh “đầu đội trời chân đạp nước”.
Sông Rạch Sỏi vốn hiền hoà thân thiện gắn bó với người dân ven hai bờ bỗng trở nên hung hãn dữ tợn. Nước cuồn cuộn chảy mang theo phù sa lẫn rác rưởi dâng cao. Dâng cao từng giờ từng ngày ngập tràn đường xá, vào nhà, cao đến đầu gối mới dừng. Tình trạng ngập lụt kéo dài cả tháng khiến cho sinh hoạt hằng ngày của chúng tôi đã khó khăn nay càng thêm bất tiện. Suốt ngày ngồi bó gối trên bộ phản, trên giường, chỉ bì bỏm di chuyển trong nước cho những nhu cầu tối cần thiết.
May là trước khi nước lụt, chúng tôi đã mày mò dựng thêm cái giường từ những thanh gỗ chắp vá từ lòng tốt của hàng xóm vốn đều là họ hàng gần hay xa. Nhờ vậy chúng tôi mới có chỗ nằm ngủ, không thì chẳng biết ngủ ở đâu vì nước ngập từ trong nhà ra tận ngoài đường lộ.
Để nấu ăn, chúng tôi đặt lò ràng bằng đất nung trên cái bàn gỗ cũ bên dưới lót tấm thiếc rỉ sét để ngăn tàn lửa than văng cháy mặt bàn.
Vấn đề tắm giặt, vệ sinh thì…tôi không dám kể ra đây, chắc ai cũng hình dung ra cảnh tượng khó coi như thế nào.
Tất cả đều phải dùng nước bẩn pha phù sa cho mọi sinh hoạt. Trừ nước uống nấu ăn hứng từ trời mưa chứa trong lu khá to, nhưng phải thật dè sẻn.
Má và chị em chúng tôi sức trẻ nên vượt qua được những gian khổ. Chỉ thương ông bà Ngoại đau buồn bởi tan nhà mất cửa (nhà là do công lao của Ngoại tạo dựng từ thời trẻ). Tinh thần sa sút khiến thân xác còm cõi cộng thêm môi trường dơ bẩn nên ông Ngoại ngã bệnh trầm trọng tưởng không qua khỏi.
Tôi tin nhờ Đức Phật, Thánh Thần phù trợ, sức khoẻ Ngoại phục hồi dần chỉ dựa vào mấy loại thuốc nam, cùng mấy viên thuốc cảm mua ở nhà thuốc quốc doanh.
Sau một tháng nước rút hẳn. Ngôi nhà hoang siêu vẹo được chống thêm cây nên không bị sập đổ. Với lại tuy nước dâng cao nhưng không mưa gió giông bão.
Đấng Thiêng Liêng đã ban ơn cho gia đình chúng tôi. Của đi thay người.
11/2025
3.Cô gái mang trái tim của người yêu (Phần VIII) Phan Thái Yên
Nhân từ nhà Hạnh Nhiên về đến chiến hạm chưa được bao lâu thì Phúc, Tom ồn ào ló
mặt vào. Phúc chỉ mặt Tom đang cười hề hề.
- Thằng Quang vừa quăng tao xuống để tối nay xin ngủ ké ở chiến hạm thì ông thần này từ
đâu không biết quành xe Jeep tới đòi dẫn đi uống Saigon coffee.
- Đúng rồi! Saigon Coffee, roger! Nghe HQ13 về tao ghé thăm thằng Nhân không ngờ may
mắn gặp cả hai thằng khốn mày trốn Giang đoàn dọt về Sài Gòn du hí.
- Thằng Quang thế nào tối nay cũng ghé, không ngủ nhà đâu. Chỉ là không trốn được bữa
cơm tối với gia đình. Mục này mà vắng mặt nữa là ăn chổi chà ngay.
Nhân nghĩ tới bài luận văn của Hạnh Nhiên nhưng bạn bè trên hết đành tặc lưỡi nghĩ
thầm… cùng lắm thì “đi ca cách mạng” để hoàn thành sứ mệnh người đẹp giao phó.
Nhân nói với Tom.
- OK! Tao chưa ăn tối, vậy mình đi ăn cái gì trước sau đó ghé quán nhà. Mầy biết quán nào
rồi chớ gì.
Tom ra dấu thumb up.
- Duyên Anh chớ gì! Mình mà đi quán khác thằng Phúc xách P38 rượt thấy mẹ.
Chiếc Jeep của Tom lao ra phố cuối tuần vừa lên đèn.
- Tom! Phở, bún, mì, cơm mầy muốn ngốn món nào?
- Cơm tấm bì chả sườn nướng đặc biệt, nhiều rau và nước chấm cay…Tom dõng dạc gọi
món.
- Mẹ! Mầy xơi sạch đồ ngon nước tao mất rồi…Phúc hét vào tai thằng Tom.
- Chưa đâu! Còn một ly cà phê sữa đá cối ở Duyên Anh nữa mới xong, bạn hiền ơi.
No nê xong ba người bạn đến Duyên Anh. Vì an toàn cho thằng bạn Mỹ, Phúc chọn
một bàn trong góc quán. Người phục vụ mang cà phê cho mọi người, riêng trước mặt
Tom là hai ly cà phê sữa đá. Phúc cầm ly cà phê đứng dậy để ra sau quán chuyện trò
với cô hàng cà phê, hắn vỗ vai Tom trêu chọc trước khi biến mất.
- Quán cà phê high class này không có ly cối, mày ráng uống hai ly này, nếu chưa đủ đô thì
tao gọi thêm một, hai ly nữa. Nhưng phải hứa là đêm nay về trại không streeting “truồng
chạy” lòng vòng làm hàng xóm mất ngủ là được.
- Tin tao đi! Sĩ quan này lịch sự có thừa.
Nhân kể cho Tom nghe chi tiết chuyện xảy ra hôm nay ở nghĩa trang, rồi ở nhà ba mẹ
Tần Phương và gia đình Hạnh Nhiên. Tom mừng rỡ siết chặc tay Nhân.
- Amazing! It’s a miracle. Không ai có thể tin được nếu không phải là người trong cuộc.
Thượng đế ban phước lành cho mày đó. Ba tháng qua tao thường nghĩ về mày và luôn áy
náy vì không giúp gì được cho bạn.
Tom kể chuyện nhà, bắt đầu mong ngóng ngày về mặc dù anh chàng vừa ký thêm một
tour hai năm nữa.
- Ở đây tao thoải mái có bạn thân như tụi mày. Tao bắt đầu thương con người đất nước này
rồi.
Tom tiết lộ lại vừa đi học lớp chuyên môn ngắn hạn ở Okinawa về và tới đây sẽ chuyển
qua làm việc cho Hải quân ở Mắc-Vi (MACV), Bộ chỉ huy Viện trợ Quân sự Hoa Kỳ tại
Việt Nam. Nhân chồm sát chăm chú nhìn vào mắt Tom, nhỏ giọng hỏi.
- Ê Tom! Tao hỏi thật, mày phải trả lời thật. Ngoài Sĩ quan Hải Quân ra, mầy là CIA (Tình
báo Trung Ương) hay DIA (Quân Báo)? Nếu mầy không muốn trả lời thì đừng trả lời.
Không ảnh hưởng gì tao.
- Ít nhất là hai nếu không cả ba. Coi như cả ba đi.
- OK, that’s fair. Chỉ có mình tao biết chuyện này. Thôi nói chuyện khác đi.
Tom hỏi chuyện học hành của Hạnh Nhiên, hắn gật gù gợi ý.
- Tốt nghiệp Cử nhân Anh văn, nghe nói tiếng Anh lưu loát và đánh máy thành thạo thì xin
vào làm việc văn phòng tại Tòa Đại sứ Hoa Kỳ là chuyện có khả năng cao. Nếu cô ấy
muốn thì bắt đầu mùa Hè này gắng luyện thêm các chuyên môn đó. Tao sẽ cung cấp máy
đánh chử, máy luyện đọc và nghe để trau dồi thêm.
Ngồi nghe Tom thấp giọng nói về thực tế chính trị ở Mỹ về chiến tranh Việt Nam và tình
hình chiến sự hiện nay, Nhân chợt cảm thấy bồn chồn lo lắng. Hạm đội đang tăng
cường tuần tra bảo vệ duyên hải, nhất là vùng phía Nam vĩ tuyến 17, cho nên chuẩn bị
tư tưởng HQ13 có thể bị rút ngắn ngày nghĩ bến ở Sài Gòn.
- Chết mẹ! Tao đang xin Hạm trưởng 7 ngày thường niên về Đà Lạt thăm gia đình. Đang
chờ ổng ký.
- Để tao tìm phương tiện cho. Chiều thứ Hai tao báo.
- Vậy là nhất mày rồi! Nếu được thứ Tư bay thì tuyệt. Thứ Ba tao trực.
Tom trả Phúc Nhân về chiến hạm khá trễ. Quang đã chuẩn bị xong nguyên liệu làm hai
thùng chocolate ice cream và bắt đầu khởi động máy làm kem. Vừa ló đầu vào Phòng
Ăn Sĩ quan đã nghe xỉ vả phủ đầu.
- ĐM hai thằng mày đi cà phê cà pháo mà đếch chờ tao.
Phúc cười cầu tài.
- Thằng Tom xách xe Jeep tới bất tử bắt cóc hai đứa tao dẫn nó đi ăn tối, biết sao giờ…Mẹ!
Nhưng mà quan anh được bu cho ăn cơm với cà pháo dầm tương ngon thấy mẹ, lúc đó
quan anh có nghĩ tới hai thằng bạn con bà phước này không.
Quang vào bếp lôi ra ba ly chè thập cẩm mẹ nấu mang từ nhà đến. Ba thằng bạn lại
vừa ăn vừa giỡn thêm một lúc lâu.
Bạn đi ngủ, Nhân tắm rửaxong bắt đầu chăm chú đọc bản thảo bài luận văn tiếng Anh
của Hạnh Nhiên viết nhận định về tập truyện Siddhartha của Hermann Hesse. Đây là
bài làm tại nhà trong phần thi cuối năm thứ Ba của nàng. Anh lấy ra tập nguyên bản
tiếng Anh rồi bản chuyển ngữ qua tiếng Việt của Phùng Khánh và PhùngThăng, say mê
đọc lại những phần anh ghi chú trước đây.
Bài viết của Hạnh Nhiên rất công phu, anh tôn trọng ý kiến nhận định của nàng, nghĩ
không có ý kiến thay đổi gì. Tuy nhiên phần mở bài tương đối ngắn cần viết thêm mấy
dòng giới thiệu thêm về Hermann Hesse. Anh tìm ra tên vài tác phẩm tiêu biểu của ông
như tập thơ đầu tay “Những bài ca lãng mạn” (Romantische Lieder), tập văn xuôi đầu
tay “Tuổi trẻ băn khoăn” (Demian) và tập tiểu thuyết dài cuối cùng “Trò chơi hạt thủy
tinh” (The Glass Bead Game).
Một đoạn trong Lời Bạt của Phùng Khánh và Phùng Thăng mở đầu cho tập truyện dịch
“Câu chuyện dòng sông” anh nghĩ sẽ rất thích hợp nếu được trích dịch làm đoạn kết
cho phần mở bài. “Tất cả tác phẩm của Hermann Hesse đều nói lên niềm cô đơn tâm linh của
con người thời đại, nỗi thao thức triền miên của những tâm hồn khát khao đi tìm một chân trời
mới cho đời mình và nhất là những nỗ lực vô hạn để vươn lên mọi ràng buộc của thân phận làm
người. Trọn tác phẩm của Hermann Hesse là lời thánh ca bay vút lên chín tầng trời, vọng lên nỗi
đau đớn vô cùng của kiếp sống và lòng hướng vọng nghìn đời của con người, dù bơ vơ bất lực
mà vẫn luôn luôn tha thiết đi tìm giải thoát ra ngoài mọi giới hạn tầm thường của đời sống tẻ
nhạt… Đọc “Câu chuyện dòng sông” chúng ta sẽ thấy rằng cuộc đời đáng sống và chứa
đựng muôn ngàn hương sắc tuyệt vời, mà chúng ta thường bỏ quên và đánh mất giữa đời sống
thường nhật. “Câu chuyện dòng sông” là câu chuyện của mỗi người trong chúng ta; đó cũng là
hình ảnh muôn thuở của trần gian và của mộng đời bất tuyệt” (Phùng Khánh-Phùng Thăng).
Phần nhận định chính của bài luận văn, anh nghĩ Hạnh Nhiên cần nhấn mạnh về “con
đường Giác ngộ” để kết luận bài luận văn. Trở nên Giác ngộ - một người phải tìm ra
con đường Giác ngộ riêng của mình dựa trên khám phá tâm linh độc đáo của chính bản
thân. Ngồi và lắng nghe dòng sông, Siddhartha đã chiêm nghiệm ra mặc dù dòng sông
chảy từ thượng nguồn ghềnh thác xuống bình nguyên êm đềm ra biển, nhưng nó mãi
luôn là cùng một dòng sông. Dòng sông luôn tồn tại mặc dù dòng nước chảy qua
Siddhartha trong dòng sông một khoảnh khắc nào đó, chính là ảo ảnh về thời gian, sẽ
biến mất chỉ sau vài giây.
Nhân đọc lại phần ghi chú của mình trên bài luận văn của Hạnh Nhiên, khoan khoái
vươn vai với cảm giác hoàn thành dễ chịu. Hôm nay là một ngày dài đầy “biến động”
ngọt ngào. Anh bước ra boong sau nhìn dòng sông đêm lóng lánh ánh đèn thành phố.
Quang thả Nhân với “thùng cà rem” xuống trước cổng nhà Hạnh Nhiên rồi quày xe
chạy. Nhân la với theo.
- Lo làm rể cho đàng hoàng nghe mầy!
Hai cô cháu đang ngồi chơi trên băng ghế đá góc sân, thằng bé nhanh mắt nhanh chân
chạy ra cổng trước cả cô nó.
- Bi chào chú Út. Có cà-rem nữa cô Út ơi.
Hạnh Nhiên đuổi theo cháu ngăn không cho Bi định kéo cái thùng ice cream nặng
nhưng nàng bổng đứng lại lom lom nhìn Nhân. Nàng ôm mặt chỉ chừa đôi mắt đẹp mở
lớn hâm mộ nhìn anh, không ngớt trầm trồ chen lẫn chút ghen tị.
- Beau trai không ngờ đó nha! Thường ngày mặc đồ quan tàu thủy tui đã ăn ngủ
không yên rồi, giờ còn lên đồ áo Montagut trắng dài tay, quần jean Lee chính
hiệu, giày tennis.
Nhân cũng ngạc nhiên không kém, anh chưa bao giờ thấy Hạnh Nhiên đẹp hấp dẫn
như lúc này. Anh đăm đăm nhìn nàng trong chiếc áo bà-ba lụa trắng ôm eo, quần satin
đen láng phô dáng thuôn dài.
- Em đẹp quá!
Hạnh Nhiên mắc cở vì ánh mắt của anh, nàng quay đuổi theo đứa cháu.
- Nặng lắm! Bi để cô Út xách cho.
Anh Hai ngoắc tay chào Nhân từ phòng ăn trong lúc chị Hai đang lúi húi sửa soạn bửa
sáng cho gia đình quay qua chào Nhân.
- Chú Út vào đây, chị đang làm cơm tấm ăn sáng. Thùng kem lần trước ăn chưa
hết một nửa, giờ lại được tiếp tế rồi. Quen ăn kem Hải Quân rồi nên hết thấy
kem ngoài Sài Gòn ngon nữa.
- Chú mày đi lính kiểu gì mà tàu có máy làm kem, máy giặt máy sấy, truyền hình tủ
lạnh…hay vậy?
- Hên xui thôi anh. Thường thì chỉ đi Guam lãnh tàu về, còn chiếc HQ13 lãnh ở
New York Brooklyn Navy Yard được trùng tu kỷ hơn, họ gắn đủ thứ.
Chị Hai làm cơm tấm bì rất ngon, bằng chứng là bốn đĩa trên bàn đều sạch sẽ, dĩ nhiên
là đĩa của Hạnh Nhiên phải nhờ vào hy sinh của Nhân. Liếc nhìn Hạnh Nhiên đang thu
dọn chén đĩa, chị Hai giờ mới để ý, tủm tỉm cười.
- Chú Út mặc đồ ci-vin coi điển trai quá nha, cô Út có thấy vậy không?
- Dạ, hồi nãy khi ảnh mới tới em đã định ra thông cáo từ nay trở đi không được
mặc xi-vin, mặc đồ Hải quân thôi là đã mất ăn mất ngủ rồi.
Anh Hai cười lớn.
- Chú nó Hai quần mà Út đã lo, lỡ chú nó Không quần thì sao đây?
- Anh Hai đó nghe, anh cứ ghẹo Út hoài.
Anh Hai gật đầu nhìn Nhân tán thưởng.
- Chú mày khá lắm! Anh Hai hiểu ý chú cũng sẽ mặc đồ ci-vin cho thoải mái cả hai
bên...Thôi, mọi người qua phòng khách nói chuyện chiều nay.
Trên chiếc bàn tròn chân quỳ giữa phòng khách là vài món quà anh chị Hai sẽ biếu tặng
cho gia đình Tần Phương.
Chị Hai lấy ra từ bao gói hàng của Thương xá Tax vài khăn quàng Cashmere phụ nữ
dành tặng mẹ Tần Phương và cô em gái. Anh Hai thì nâng niu chiếc hộp gổ trang trí
tinh tế, bên trong là một ống tẩu ánh màu nâu bóng, sắc sảo chạm theo vân gổ rất mỹ
thuật. Trên thân ống tẩu chạm bằng tay hàng chữ: “Dunhill Shell Briar – Made in
England”. Chiều qua anh đã tìm tới người bạn cũ hút ống vố nhiều năm, may mắn
người này đã đưa anh đến đúng tiệm. Anh cũng mua vài bịch Half and Half để đi với
ống tẩu và một cây thuốc Con Mèo Craven-A.
Nhân nhìn Hạnh Nhiên đang mỉm cười với anh.
- Anh chị Hai tặng quà sơ giao như thế này là hơn cả thích hợp rồi. Ba mẹ Tần
Phương là người thân mật lịch lãm, em tin anh chị sẽ thích họ.
Cu Bi men tới nói thầm vào tai mẹ mà mắt cứ liếc nhìn Nhân. Mẹ lắc đầu mỉm cười với
mọi người, đứng lên dắt con vào trong…Cô chú Út nói là Bi chỉ được ăn cà-rem ít thôi,
con nhớ chưa.
Nhân lấy xấp bản thảo bài essay của Hạnh Nhiên để ở góc bàn trao lại cho nàng.
- Anh đã đọc tối qua, bài nhận định của em anh có ráng lắm cũng viết được tầm
đó thôi. Có vài từ em dùng, nếu được thay bằng những từ đồng nghĩa nhưng
hợp với văn phong mang đậm tính nét Đông phương của tác giã thì nghe hay
hơn. Ngoài ra phần mở đầu của bài luận văn, theo ý anh sợ có phần ngắn, nếu
viết thêm chừng nửa trang nữa mà không phạm “trường quy” thì em tham khảo
phần anh ghi chú kèm để quyết định. Có giáo sư rất coi trọng chuyện này.
- Em nghĩ chắc là được, vị Linh mục Giáo sư này dễ tính lắm. Hạnh Nhiên lém lỉnh
đứng lên…Em lên phòng đọc lời phê của thầy giáo đây. Ah, mà đừng quên thay
ruy-băng mực cho em đó.
- Út pha cho anh hai ly cà phê đá trước đã…Anh Hai nói với theo.
Nhân đứng dậy theo Hạnh Nhiên vào bếp, lát sau bưng ra hai ly cà phê.
Hai anh em ngồi nói chuyện nhà binh rồi lan man qua chính trị, gia đình.
Anh Hai tốt nghiệp Y khoa, trở thành Bác sỹ quân đội với áo Hoa Rừng Mũ Đỏ của binh
chủng Nhảy Dù vào mùa hè đầy biến động 1963. Suốt 5 năm cho đến sau Tết Mậu
Thân anh đã “lên bờ xuống ruộng” trưởng thành qua nhiều đơn vị Nhảy Dù với nhiệm
vụ của một Y sỹ Tiền tuyến trong đó có bệnh viện Đỗ Vinh. Anh về Tổng Y Viện Duy
Tân, Đà Nẳng sau khi lập gia đình. Thời gian chị Hai sanh Cu Bi anh được thuyên
chuyển về Trường Quân Y cho đến nay. Anh uống một ngụm cà phê mát lạnh, giọng
sôi nổi hẳn lên.
- Anh muốn về lại Miền Tây, gần Thánh Địa nơi anh lớn lên, gần Má và Ngoại đã
già. Anh muốn góp phần vào sự hưng thịnh của Giáo phái Hòa Hảo như ý
nguyện của người cha mất sớm. Nếu nắm được Quân y viện Phan Thanh Giản,
Cần Thơ và có cơ hội đóng góp tài năng cho Đại học Hòa Hảo Long Xuyên anh
sẽ rất vui lòng.
Nhân cười, nửa đùa nửa thật hỏi anh.
- Bộ anh tính để hai chị em và Cu Bi bơ vơ ở đất Sài Gòn này sao?
- Chị Hai mầy ở đâu cũng dạy học. Ở đây dạy giờ, xuống Long Xuyên xin vào dạy
chính thức không khó đâu. Cu Bi lúc đó đã tới tuổi vào trường. Út thì một năm
nữa con bé tốt nghiệp.
Anh Hai cười sảng khoái.
- Ủa! Mà không phải Út đã có chú Út mày lo sao!?
- Không chừng lúc đó em cũng lòng vòng đâu đó dưới Miền Tây rồi.
Nụ cười trên môi giãn ra, anh gật gù, mơ màng vẽ tương lai cho em gái.
- Vậy sao!? Kế hoạch này không tệ chút nào. Anh sẽ bàn với chị Hai. Út đem bằng
Cử nhân Anh văn về lại trường cũ Thoại Ngọc Hầu dạy thì Má với Ngoại thích
lắm đây...Còn chú, mấy năm ở lính chú mày thấy sao? Có được về thăm ông bà
ở Đà Lạt thường không?
- Anh biết rồi đó! Bị ông tướng Bùi Đìng Đạm sờ gáy, em được vào Hải quân rồi
du học Mỹ một thời gian là may mắn rồi. Lúc này ở chiến hạm em rất thích
nhưng không biết được bao lâu. Ba đứa cùng tốt nghiệp OCS về chiến hạm,
tháng trước hai đứa đã thuyên chuyển đi Giang đoàn…Em đang xin bảy ngày
thường niên về thăm ông bà cụ lần nghĩ bến này. Gần một năm rồi…
Hai người đàn ông ngồi nói chuyện gia đình, đất nước. Và những phân ly truyền kiếp,
núi biển chia lìa từ buổi hồng hoang như những dòng sông chẳng hề gặp nhau. Con
người nổi trôi theo định mệnh u hoài của dòng sông muôn đời tưởng gắng công nối liền
biển núi lại tương tàn chém giết lẫn nhau.
Anh Hai kể về thời gian Việt minh Giáo phái phân tranh. Anh lớn lên theo năm tháng dài
cha xa gia đình theo Đức Thầy đấu tranh trốn tránh, mẹ thì héo hắt với những lần hiếm
hoi chồng vợ gặp nhau. Hai lần sẩy thai, rồi Út ra đời gần mười bốn năm sau, quá nhỏ
để nhớ được mặt cha, mãi mãi. Anh nhìn Nhân, nụ cười chứa tình thâm gia đình.
- Anh Hai thương con Út còn hơn cả thân mình, nên chú mày làm nó buồn là
không xong với anh đâu.
Nhân kể về tháng ngày còn nhỏ ở Huế, vườn trưa Kim Long im mát bóng dâu. Cái hầm
bí mật ở góc vườn ngụy trang lá khô, có những nửa đêm Cha và vài người lạ mặt phải
ra đó trốn khi mật vụ xét nhà. Mẹ thì thầm nhà mình là Đại Việt, trách nhiệm chuyển
người ra Chiến khu Ba Lòng chống ông Diệm Quốc gia đánh luôn cả Cọng Sãn. Qua
thời kỳ quân phiệt tướng tá tranh giành đảo chánh nhau, chính quyền hiện tại tương đối
ổn định nhờ ông Tổng thống gốc nhà binh mưu mô và biết cách không chọc giận ông
bạn vàng bên kia bờ Thái Bình Dương nên các giáo phái, đảng phái Quốc gia phần nào
đó chịu ngồi lại với nhau, chia chác quyền lợi, địa vị và xôi thịt trên bàn tiệc.
Rời Huế, gia đình dọn vào Đà Nẵng sống êm đềm những năm Nhân đến trường Tiểu
học. Người anh lớn được học bổng du học Pháp. Mẹ khóc mừng. Cha ít nói chỉ gật đầu
vổ vai đứa con trưởng đi học rất xa. Hết năm Đệ Thất, gia đình chuyển lên Đà Lạt,
Nhân và chị gái Quý Phẩm yêu thích khí hậu cao nguyên và ngôi nhà nhìn ra hồ Xuân
Hương những sớm sương mù. Bây giờ, Cha chỉ lắc đầu mỗi lần nhắc tới người con
trai lớn đã là giáo sư Đại học ở Pháp. Hơn mười hai năm anh về thăm nhà một lần
nhưng đã nhiều lần về Hà Nội theo nhóm Việt kiều yêu nước hiệp thương hội thảo. Cha
già hơn, ít nói hơn tuy vẫn miệt mài tham gia hoạt động cho đảng Đại Việt ông theo
suốt đời.
- Em về thăm nhà lần này rồi gần cuối năm phải tìm cách lên lại Đà Lạt mấy ngày
dự đám cưới bà chị. Mẹ em rất mừng vì chị Quý Phẩm có chồng dạy cùng
trường Trung học lại chịu ở rể.
Anh Hai nhìn Nhân cười theo kiểu “tao đi guốc trong bụng mày”.
- Anh Hai biết chắc người mừng nhất phải là chú mày. Lang bạc kỳ hồ mà biết
cha mẹ ở nhà có người chăm nom thì mạnh đi biết chừng nào.
Hạnh Nhiên từ trên lầu bước xuống tay cầm xấp bản thảo bài luận văn.
- Anh Hai trả tự do cho ảnh được chưa.
- Ừ, hai đứa bây cần làm việc gì thì cứ làm đi.
Sân trưa, bóng tàng cây nhản tụ tròn im mát không một bóng nắng len vào. Hai người
ngồi trên băng ghế đá tựa vào thân cây. Hạnh Nhiên lật trang đầu tập bản thảo.
- Đúng là em nên viết phần mở đầu dài khoảng một trang. Em sẽ thêm vào như
anh đã chỉ dẫn. Phần nhận định cũng vậy, em tìm ra chổ lý giải rõ hơn về “con
đường Giác ngộ” như trong ghi chú của anh…Nàng nở nụ cười dễ xiu lòng…
Câu thứ ba hơi hướm triết Tây, triết Đông cao siêu nên em tha cho anh, hổng
thèm xài.
- Vậy thì trả ơn đi chứ! Cà phê đá cho tui, chocolate ice cream cho người iu của
tui.
Anh nhìn theo…nhắm mắt, cái eo thon lượn lờ trong nắng trưa.
Chiếc eo thon trở ra với ly cà phê đá. Hạnh Nhiên múc vài muổng cà phê đổ vào ly kem
của mình.
- Hi hi…em vừa có một ly coffee chocolate ice cream ngon tuyệt rồi.
Nhân lấy ra lá thư của Me anh viết đưa cho nàng đọc.
- Ông giang hồ lãng tử này về thăm nhà đi nha! Me anh nhớ con lắm rồi đây nè.
- Anh đã xin Hạm trưởng bảy ngày phép thường niên. Em cần hai ngày đánh máy
bài luận văn, nộp cho giáo sư xong là em có thể tự thưởng cho mình vài ngày
nghĩ mát ở Đà Lạt rồi. Anh hỏi anh chị Hai xin cho em cùng đi với anh nha.
Hạnh Nhiên đắn đo.
- Nghe mà ham! Nhưng chắc là cho em chờ tới đám cưới chị Ba đi anh. Lần này
về thăm, anh nhớ nói chuyện nhiều về em với Ba Me và chị Quý Phẩm trước…
Nàng cười rúc rích…Nhớ quảng cáo là em hiền nè, em ngoan nè, em không ăn
hàng nè…nhớ chưa.
- Em nói vậy cũng phải. Anh nghĩ Me thế nào cũng xuống Sài Gòn với anh để đích
thân lo vụ nhà cửa… Cô nương chuẩn bị tinh thần đi là vừa.
- Em cứ núp sau lưng anh là êm thôi… Ê! Mà Me còn nói Ba sẽ cho anh quà lớn
nữa nè.
- Ai biết đâu!? Nhưng mà Đông Tà đã nói “quà lớn” tức là lớn ngoài sức tưởng
tượng của người “phàm” rồi nên anh không dám chờ đâu.
Nhìn nét mặc ngạc nhiên của Hạnh Nhiên, anh cười giải thích.
- Me đặt biệt danh cho Ba là Đông Tà tức là Đông Tà Hoàng Dược Sư trong
truyện của Kim Dung, Anh Hùng Xạ Điêu. Ba rất ít nói, làm việc ít theo lễ tiết và
không phân bua.
Đôi tình nhân vui vẻ chuyện trò rồi yên lặng ngồi bên nhau lắng nghe tiếng ve kêu rang
trong vườn man mác hương xoài thơm. Hạnh Nhiên nhìn cây “xoài cát Nha Trang” treo
lủng lẳng những trái xoài chín màu vàng ươm, trong lòng nàng ùa về mối xúc động trào
dâng nhớ lại ân sủng nhiệm mầu đã đến với nàng gần hai năm trước.
Căn bệnh tim mãn tính từ những ngày còn bé trở nên trầm trọng lúc Hạnh Nhiên vừa
hoàn tất năm đầu Văn khoa. Mỗi sáng từ băng ghế đá vườn nhà, nàng ngồi nhìn những
trái xoài chín vàng nhớ về vườn cây ăn trái nhà Ngoại dưới quê. Ngày anh Hai lái xe
đưa Út xanh xao đuối mệt vào bệnh viện Hải quân Hoa Kỳ, nàng ngoái nhìn cây xoài
đong đưa trái thầm ước cây sẽ để dành cho nàng trái xoài cuối cùng khi nàng lành
bệnh về nhà. Gần hai tháng sau Hạnh Nhiên tươi tắn trở về với trái tim khỏe mạnh
trong lồng ngực. Bình minh hôm sau Hạnh Nhiên ra vườn mừng khôn xiết lúc nhìn lên
cây, những trái xoài vàng ươm cuối mùa lung linh như những miếng nắng nhỏ. Tần
Phương với trái tim hiến tặng đã sủng hạnh nàng cuộc sống.
- Mình hái xoài tặng gia đình chị Tần Phương đi anh.
Hai người đi tìm chú Bảy Lái Xe. Chú sống trong căn phòng ngăn nắp riêng biệt phía
sau biệt thự, lúc họ đến chú đang hí hoáy lau chùi một chiếc quạt máy. Ba người cùng
ra sân trước với cái sào dài có giỏ hứng chú đặc chế để xoài không bị rớt dập. Biết ông
Thiếu úy Hải quân đang tò mò nhìn bàn chân giả của mình, chú Bảy quen thuộc trả lời
một hơi dài.
Cuối năm sáu ba, chú Bảy lúc đó là Binh Nhì làm tà-lọt cho Trung úy là Y sĩ Tiền tuyến
của một tiểu đoàn Dù. Trong cuộc hành quan gần Tân Châu-Hồng Ngự, biên giới Việt
Miên đầu năm 1964 chú Bảy đạp trúng mìn phải cưa bỏ bàn chân trái. Chú Bảy quê ở
Diên Khánh Nha Trang, không bà con thân thuộc. Nhờ bảo trợ của Bác sĩ, chú năn nỉ
Hội Đồng Y Khoa cho ở lại quân đội, không tác chiến. Bác sĩ đã giúp chú nhanh chóng
làm chân giả và cho chú Bảy theo ông từ ngày đó đến giờ. Sau khi ra khỏi Nhảy Dù,
Bác sĩ đã xin cho chú đi học lái xe. Hiện nay chú Bảy Lái Xe là người thân trong gia
đình, ai cũng quý mến.
Chú Bảy khoèo xoài thật khéo, chẳng bao lâu đã được một giỏ lớn. Chú cầm cây sào,
ngước nhìn cây xoài, hãnh diện.
- Cây xoài này là giống xoài cát Nha Trang, tui đem từ ngoài quê Diên Khánh vào
trồng tặng Bác sĩ. Gần tám năm rồi đó, xoài ngọt và thơm lắm.
- Cảm ơn chú Bảy nha! Sao hồi nãy không thấy chú lên ăn sáng. Xíu nữa ăn trưa,
chú nhớ lên nha.
- Cuối tuần tui ưa ngủ nướng…Chú Bảy cười hiền, chào cặp nhân tình trẻ.
Nhân lấy sức xách giỏ xoài vào nhà bếp.
- Anh đi thay ruy-băng mực đây…Cơm trưa xong nếu em không cần gì, anh chạy
PC qua nhà Tần Phương chuyện trò với hai thằng bạn, nhất là Phúc. Sáng mai
tụi nó lên Bến Kéo sớm. Em đi với anh chị Hai, xuất sắc trong vai tì nữ bưng quà
sẽ có thưởng.
Hạnh Nhiên làm mặt ngầu, dứ dứ nắm tay.
- Anh được lắm! Đồ trốn quân dịch.
- Anh chở giúp Út cả tạ xoài còn gì!
Phúc mở cổng đón Nhân, hai thằng hai bên xách giỏ xoài vào nhà bếp. Gia Hân nhìn
thấy món khoái khẩu reo lên.
- Anh Hai là số một! Em đã làm muối ớt chờ chị Hạnh Nhiên qua hái mận, giờ có
thêm xoài… Ê, mà sao anh Hai lên đồ xi-vin đẹp chai quá vậy!? Tính hớp hồn chị
Hạnh Nhiên sao.
- Ở đó mà hớp hồn, bị cấm mặc rồi…Xoài cát Nha Trang ở nhà anh chị Hai của Út
Nhiên đó.
Phúc lấy một trái, phủi phủi, cắn một miếng lớn, xuýt xoa.
- Xoài ngọt thiệt…A! Thì ra bạn ta từ sáng tới giờ bận ở rể.
- Lát nữa mầy đem ra Duyên Anh một mớ đổi cà phê.
- Ý kiến không tệ. Anh xin Út Hân một rổ…mượn đầu heo nấu cháo.
Quang từ đâu bước vào.
- Ê! Văn chương một tí đi ông thần. Ít ra cũng nên nói là mượn hoa cúng Phật hay
“học giả” như thằng Nhân thì nói tá hoa hiến Phật nghe chưa. Nó dạy tao đấy!
Hán tao không được rộng như nó.
Gia Hân đỏ mặt, lắc đầu nhìn ba ông quan tàu thủy ăn tục nói phét.
- Tui thiệt hết biết ba ông quan này rồi.
Nhân cùng mọi người chào ba mẹ Gia Hân vừa từ trên lầu xuống. Anh nhanh nhảu trả
lời câu hỏi của bà mẹ.
- Dạ, tụi cháu đang bàn nhau làm sao để tiêu thụ giỏ xoài lớn từ nhà Hạnh Nhiên
cháu vừa chở qua.
- Hạnh Nhiên không qua cùng sao?... Ông Giáo sư nhìn quanh hỏi.
- Dạ, lát nữa Út Nhiên chỉ đường cho anh chị Hai qua sau… Nhân cười nhìn Gia
Hân… Cháu qua sớm để lỡ Út Hân ăn hiếp Quang quá thì kịp ra tay can ngăn
trước khi anh chàng khóc lóc khó coi.
- Phải rồi, Quang hiền khô à! Hiền đuổi ruồi không bay... Phúc đá giò lái.
- Mẹ đừng nghe lời anh Hai, Quang ăn hiếp con thì có.
Bà mẹ đang lựa xoài để vào đĩa lớn trên bàn ăn, nhìn đám trẻ bật cười.
- Ai ăn hiếp ai tôi biết cả rồi…Thôi, mấy người trẻ tuổi coi mà xách giỏ xoài ra nhà
thủy tạ vừa ăn vừa tiếp tục tranh luận đi. Khi nào gia đình Hạnh Nhiên đến mẹ sẽ
gọi.
Nhân lên mặt anh Hai phân công.
- Quang phụ Út làm cà phê đá, Phúc xách giỏ xoài ra nhà thủy tạ, anh Hai phải
bưng chén muối ớt ra trước ngồi chờ.
Vợ chồng ông Giáo sư lắc đầu cười nhìn bầy trẻ đang ồn ào lục tục đi khỏi nhà bếp.
Nhà thủy tạ vườn sau vui nhộn hẳn lên với tiếng cười đùa, trò chuyện của bạn thân gặp
nhau. Cả nhóm đang cười ầm sau câu chuyện tiếu lâm Phúc kể thì Hạnh Nhiên xinh
xắn xuất hiện trong áo polo trắng jupe xanh. Gia Hân làm bộ muốn xỉu.
- Cặp tài tử giai nhân này lên đồ ăn ý với nhau thế này tui đề nghị cấm đi cặp kè
ngoài Sài Gòn để đề phòng tai nạn giao thông.
Hạnh Nhiên bốc một miếng xoài chấm vào chén muối ớt.
- Út khỏi lo, chị sẽ ngồi tại đây ăn cho tới khi hết mận chín nhà em.
Có tiếng Phúc hối mọi người vào nhà chào anh chị Hai. Hạnh Nhiên khoát tay.
- Anh chị Hai dặn mình khỏi cần vào. Anh chị và ba mẹ Gia Hân sẽ ra ngoài này
sau khi họ chuyện trò xong và cô với chị Hai hết khóc hẳn.
Mọi người bất chợt cùng nhìn Hạnh Nhiên, mắt nàng còn đỏ hoe nhưng chắc không
phải vì muối ớt cay chấm xoài. Quang không biết từ lúc nào đứng cầm cái sào dài hăng
hái khoèo mận liên tiếp rớt vào chiếc giỏ nhỏ gắn ở đầu sào. Gia Hân đưa cho Hạnh
Nhiên trái mận chín đỏ thấy mà thèm.
- Chị ăn thử đi. Xoài Cam Ranh ăn chung với mận Mỹ Tho chấm muối ớt Gia Hân
thì không gì bằng.
Phúc liếc nhìn Quang cười cười, hỏi Gia Hân… Em vừa nói muối ớt gì… Quang bừng
hiểu ra, la lớn.
- Don’t say it, man!
Gia Hân hiếu kỳ, véo cánh tay Quang đau điếng, hối thúc bắt anh chàng khai thật.
- OK! OK! Hồi nãy em nói “muối ớt Gia Hân” làm Phúc nhớ tới biệt danh ảnh đặt
cho em.
Phúc chạy tội, âm mưu trút lên đầu Quang.
- Hey man! Biệt danh nầy là bí mật trong vòng ba đứa thôi, bây giờ ai khai ra
người đó là thủ phạm.
Quang càng bị cấu véo đau đỏ cả cánh tay đành chấp nhận thương đau.
- Biệt danh của em là…Công chúa Da Heo, rất vần với “muối ớt Gia Hân” đó
nha!.. Á, đau quá! Tui da người có phải da heo đâu mà đối xử bạo lực quá vậy.
Mọi người đều ôm bụng cười, cả Công chúa Da Heo cũng cười đến đỏ cả mặt, mắt
phượng long lanh. Gia Hân dứ dứ nắm tay hăm dọa Phúc.
- Anh Phúc đó nha! Tui biết cà phê Duyên Anh ở đâu. Tới uống cà phê nếu bị
nàng cắn thì anh biết vì sao rồi.
- Cảm ơn! Anh đang mơ từng ngày giây phút thú đau thương đến, nên rất mừng
cho bạn mình đang được thưởng thức nó...Xin để gối nằm im chỗ cũ, Hãy lịm
người trong thú đau thương…(Lưu Trọng Lư).
Ba mẹ Gia Hân đưa anh chị Hai đi thăm quanh vườn nhà được chăm sóc mỹ thuật với
nhiều cây cảnh có hoa thay nhau nở gần như quanh năm. Nhà thủy tạ là điểm cuối họ
dừng chân. Hạnh Nhiên giới thiệu Anh Chị mình đến mọi người. Anh Hai niềm nở khoát
tay không để ai kịp tự giới thiệu.
- Để tui đoán! Anh chàng đẹp trai đứng dựa hơi Công chúa Gia Hân nhất định là
Quang. Như vậy chỉ còn anh chàng trồng cây si cà phê Duyên Anh chắc chắn là
Phúc.
Nhà thủy tạ thêm người, thêm tiếng cười nói và mùi Half and Half bay thơm lừng. Một
lát sau bốn phụ nữ vào nhà còn lại năm người đàn ông già trẻ. Hạnh Nhiên không quên
cắp theo rổ xoài mận đã gọt sẵn và chén muối ớt.
Ông Giáo sư nhồi tẩu thuốc mới, nhìn Nhân qua màn khói thuốc thơm.
- Cháu sắp đi phép thăm gia đình trên Đà Lạt?
- Dạ, chừng ba ngày nữa sau khi Giấp phép được Hạm trưởng ký. Cả năm rồi
cháu chưa về.
Anh Hai cà rởn dặn dò.
- Đi xe đò Minh Trung lên Đà Lạt nên lựa chuyến trễ một tí, nếu không khi tới Định
Quán Bảo Lộc sớm qúa không được an ninh cho lắm. Hay là anh Hai đổi cho
chú mày một bộ ci-vin cũ lấy bộ đồ vía chú mày đang mặc để đi đường cho tiện.
- Anh Hai nói đúng đó…Quang gật đầu đồng ý…Từ Sài Gòn lên Bến Kéo có mấy
đoạn chằn ăn, hai đứa tao mặc ci-vin còn lận P38 trước bụng cho ấm lòng chiến
sĩ…Phúc chen vào, ha ha cười…Mầy là Hải quân Hoàng gia làm gì có “đồ chơi”
như dân Giang đoàn tụi anh đây.
Nhân khoát tay trấn an hai thằng bạn.
- Đừng lo! Thằng Tom đang giúp lo chuyến bay bên phía Mắc-Vi. Chiều mai Tom
ghé chiến hạm, nếu được thì hắn đưa giấy tờ chuyến bay rồi thứ Tư đến chở ra
phi trường quân sự.
Thế là cuộc chuyện trò chuyển qua tình hình chiến sự đang trở nên nghiêm trọng lúc
chỉ mới vào Hè. Anh Hai qua tin tức từ bạn bè Nhảy Dù cho hay các mặt trận đang mở
lớn ở Bình Long, An Lộc và nhất là vùng địa đầu Hỏa Tuyến Quảng Trị, Đông Hà. Nhân
gật đầu xác nhận.
- Người bạn Sĩ quan Cố vấn Mỹ cũng cho hay tin như vậy. Thời gian chiến hạm
nghĩ bến lần này của tụi em có thể sẽ bị rút ngắn để trở ra Vùng I Duyên hải sớm
hơn.
- Vậy thì mày nhờ Hạm phó nói giúp để Hạm trưởng ký càng sớm càng tốt. Phải
về tận nhà mới biết có những chuyện gia đình không muốn mình lo nên không
nói. Như tao, hơn tháng trước về Quy Nhơn thăm ông bà cụ, mới hay tin bé Nga
bị thương vào đầu năm nay may mà nhẹ…
Mọi người nhao lên hỏi thăm. Nhân Quang vẫn nhớ cô bé dể thương, lém lĩnh vào dịp
cả nhóm sĩ quan HQ13 ghé thăm nhà Phúc lần tàu vào Quy Nhơn tránh bão năm
trước.
Vào đêm 9 tháng Một, học sinh liên trường Trung học ở Quy Nhơn tổ chức lửa trại văn
nghệ tại Sân vận động Thị xã, Việt Cộng đã ném lựu đạn giết chết một nữ giáo sư,
mười bốn học sinh và làm bị thương hơn một trăm người khác. Bé Nga đang học lớp
Mười Một dù đứng khá xa cũng bị một miểng lựu đạn nhỏ gây vết thương nhẹ ở môi
trên và mẻ chiếc răng cửa.
Nhân nhìn nét mặt trầm tư của Giáo sư, anh thầm nghĩ đến lý tưởng ông canh cánh
trong lòng và cảm giác bất lực nói chẳng phe nào nghe còn bị lợi dụng. Anh cảm thấy
thương cho ông và tội nghiệp cho chính mình.
Chiếc phi cơ vận tải quân sự C-123 hạ cánh xuống phi trường Liên Khương vào buổi
trưa. Nhân quay nhìn chiếc máy bay khá bụi đời nhớ lại lời Tom khi đưa anh vào phòng
chờ.
- Vài tháng nữa loại máy bay cổ lỗ sĩ này sẽ chuyển giao cho Không quân Việt
Nam. Mày sắp ở trong nhóm rất ít người được bay “C-123 Mỹ” đấy.
Nhân được đi ké chiếc xe buýt của Air Vietnam với lỉnh kỉnh quà cáp của Hạnh Nhiên
và hai gia đình nhờ sự ưu ái của một cô hôtesse de l’air duyên dáng trong đồng phục
áo dài xanh và huy hiệu con rồng bay lộn trên cổ áo. Nhìn chiếc calô nghiêng nghiêng
trên mái tóc ngắn của cô nàng anh hình dung đến Hạnh Nhiên, cười bâng quơ nhớ
người.
Chiếc xe buýt Air Vietnam dừng lại cho hành khách xuống gần khu chợ Hòa Bình, chỉ
cách nhà Nhân một quảng ngắn. Anh bước đi trong không khí mát lạnh quen thuộc của
Đà Lạt, khoan khoái nhìn mặt hồ Xuân Hương phẳng lặng vừa hiện ra trong tầm mắt.
Nhân mừng rỡ vẫy tay chào Me lúc bà đang ngồi đọc sách trên sân thượng nhìn xuống
đường thấy con về. Me đã xuống nhà dưới, mở cửa tươi cười đón con trai.
- Mấy hôm nay Me có linh tính con sẽ về nên hay ngồi sân thượng đọc sách chờ.
- Nhìn me khỏe khoắn hơn lần trước con về, thời gian đó chắc do me còn bị mất
ngủ.
Me gật đầu nhìn con trai.
- Vợ bác Thầu khoán dưới Sài Gòn gởi tặng 20 thang thuốc bổ, me uống từ hơn
tháng nay coi bộ có hiệu nghiệm…Thôi con lên phòng cất hành lý, tắm rửa, xong
xuống đây mẹ nấu gì đó ăn đỡ, chiều Ba với chị con về ăn tối luôn.
Nhìn tập thơ Mưa nguồn của Bùi Giáng trên bàn, anh cười nói với me.
- Me đọc lại Mưa Nguồn vậy chắc là hết sách đọc rồi phải không? Lát nữa mọi
người về con sẽ tặng Me thêm vài quyển nữa và quà từ nhiều người khác…Me
khỏi nấu, hai mẹ con mình ra chợ vừa ăn vừa nói chuyện tiếp. Me muốn ra Nhà
hàng Mekong hay đi ăn phở gà Bắc Hương?
- Mekong gần hơn, có chổ tươm tất cho quan tàu thủy ngồi chớ...Me nói đùa.
Mì xào ở đây vẫn ngon, cà phê quán ăn thì ở đâu cũng thế. Me chỉ gọi tô nhỏ bánh
canh và ly bơ dầm sữa.
- Hai đứa bây tới mô rồi?
Nhân rạng rỡ lấy từ túi áo đưa cho Me xem tấm hình Hạnh Nhiên chụp trước chiến
hạm và một tấm đặc biệt chụp ở tiệm để “chào Ba Me”.
- Hạnh Nhiên gởi tấm hình đặc biệt này để chào Ba Me và chị Quý Phẩm, nàng
mong sẽ lên Đà Lạt dịp đám cưới chị Bê cuối năm nay.
Me trầm trồ…Hạnh Nhiên, tên đẹp lắm. Con bé xinh quá, nhìn rất dễ thương hiền lành.
Giọng Me trở nên hoài niệm… Tội nghiệp Tần Phương, con bé thật vắn số. Một cô gái
thật can đảm, nhân hậu đã hiến tặng trái tim mình khi chết. Bà vỗ vai con…Con trai
cũng đã đau thương nhung nhớ một thời gian dài, đã đến lúc con tiếp tục sống vui với
cuộc đời mình.
Nhân gật đầu, xúc động nắm chặc tay Me.
- Hạnh Nhiên, Tần Phương tuy hai mà một thôi, Me biết không!? Hạnh Nhiên
chính là người đã nhận trái tim hiến tặng của Tần Phương.
- Có chuyện diệu kỳ như rứa sao!? Me thốt lên.
Nước mắt Me lăn dài ngồi nghe con trai kể chi tiết những chuyện không ngờ đã đến với
anh gần đây. Me cúi đầu im lặng hồi lâu như đang khấn nguyện.
- Thiệt là không thể nào tin được nếu không phải là người trong cuộc. Đúng là
nhiệm mầu đã xảy ra.
Hai mẹ con ghé chợ để Me mua thêm rau thịt cho bữa cơm tối nay có con trai về thăm.
Trên đường về nhà, mẹ con chú tâm chuyện trò không để ý người qua đường thỉnh
thoảng quay nhìn ông sĩ quan mặc quân phục lạ mắt xách giỏ đi chợ đầy rau trái cho
mẹ.
Thời gian này Ba con bận rộn bàn giao cái khách sạn vừa hoàn thành bên đường Phan
Bội Châu, lợi nhuận cao hơn nhiều so với dự tính nên ông vui lắm. Ngoài ra còn tiến
hành được chuyện trao đổi đất lấy nhà với Bác Thầu khoán bạn ở Sài Gòn. Ngôi nhà
bên ngoài nhìn kín đáo bình thường nhưng bên trong được bác ấy thiết trí, tân trang lại
nghe nói đẹp lắm.
- Hôm nào con hết phép có thể Me sẽ cùng xuống Sài Gòn để xem xét, ký giấy tờ
chính thức nhận nhà.
Về tới nhà, Nhân phụ Me lặt rau trong lúc bà nấu nướng và vẫn tiếp tục vui cười trò
chuyện không ngớt.
- Sáng mai con đi với Me qua ấp Ánh Sáng thăm O Sâm, O Thương…Me
cười…Không chừng hai O đi chợ về ngang nhà thấy con thế nào cũng chạy vô
hỏi thăm.
- Dạ, cũng lâu rồi con chưa gặp hai O. Năm ngoái con về phép đúng vào lúc hai O
ra thăm Làng ngoài Huế.
Nhân vừa đặt tô canh thịt bò nấu lá lốt xuống bàn ăn thì nghe tiếng máy xe Velo Solex
nhẹ nhàng dừng lại trước cửa gần như cùng lúc với tiếng máy xe hơi đậu bên lề đường
trước nhà.
Chị Quý Phẩm má đỏ hồng tương ánh với màu áo len khoác ngoài áo dài trắng mừng
rỡ reo lên.
- Em trai về rồi!...Chị nhìn tô canh trên bàn…Còn biết dành việc của chị mi nữa.
Lấy vợ được rồi đó.
- Không dám đâu! Chị trước em sau. Chỉ hi vọng mấy ngày này, mỗi tối có cô giáo
Bùi Thị Xuân bao cà phê Thủy Tạ là vui rồi.
Nhân bước ra gần chiếc La Dalat lúc Ba đang lúi húi ra khỏi xe với cặp da đựng hồ sơ
và chiếc áo manteau màu mở gà cố hữu của ông. Anh xách cái cặp da từ tay ông, cúi
chào.
- Con chào Ba đi làm về.
Người cha dừng lại nhìn đứa con rắn rỏi trưởng thành sau gần hai năm hải hồ, ông gật
đầu khẻ mỉm cười vỗ vai con trai.
- Được lắm!
- Xe chạy ngon không Ba?
- Cũng khá, cả năm nay không hư sửa gì.
Chị Quý Phẩm thay Me nấu dọn nốt bữa ăn chiều. Ba đã thay đồ mặc trong nhà, ngồi ở
phòng khách với ly rượu thuốc nhỏ.
- Mình có giấy tờ gì cần làm cho ngày mai không?
Ba lắc đầu.
- Khách sạn đã bàn giao xong. Hồ sơ của công trình mới đã hoàn tất phần lớn rồi,
má thằng Nhân ban ngày lúc nào rảnh làm lai rai là được… Chỉ là tới đây công
trình mới xây trường tiểu học cách Khu Hòa Bình cả mười cây số, may là có xe
đi lại cũng đở mưa gió.
Lòng Nhân bỗng chùng xuống thầm nghĩ không biết từ lúc nào Ba đã không còn gọi Me
bằng tên anh Hai.
Bữa cơm gia đình đoàn tụ thật ngon miệng. Nhân chăm sóc chu đáo tô canh lá lốt và
đĩa xà lách mỡ Đà Lạt trộn thịt bò khiến Me cứ tủm tỉm cười. Bà bảo con trai rót nước
trà cho Ba bên phòng khách.
- Nhân, con kể lại hết cho cả nhà nghe chuyện con nói với Me hồi sớm này đi.
- Dạ, để con soạn quà Sài Gòn cho Ba Me và chị Bê trước.
Nhân soạn mấy chai nước mắm và chồng khô mực Phú Quốc để riêng lên bàn.
- Loại nước mắm nhĩ Phú Quốc thượng hạng này khó tìm. Phải cẩn thận nếu
không dây ra áo quần thì khỏi tẩy giặt gì được.
Cả nhà “hoang mang” nhìn đống quà ngổn ngang giữa phòng khách khiến Nhân cười
trấn an.
- Mọi người yên tâm, con theo ghi chú của Hạnh Nhiên và Gia Hân trên mỗi gói
quà là đâu vào đấy.
Anh lần lượt soạn quà của Ba. Ông thích thú nhìn những hộp banh đánh gôn, áo polo,
giày đánh gôn, kể cả chiếc mũ đều mang nhãn chính hiệu Spalding. Và đặc biệt là một
chai Martell nhản đen cổ lùn.
- Anh Hai của Hạnh Nhiên rất thích chơi đánh gôn là người tặng Ba những món
quà này. Anh là Trung tá Bác sĩ Quân Y, vợ cũng đi dạy như chị Bê. Chai Martell
là quà từ Bố của Gia Hân em ruột Tần Phương, ông ấy là Giáo sư ĐH Vạnh
Hạnh.
Quà của gia đình Hạnh Nhiên và Gia Hân tặng Me và chị Quý Phẩm gồm khăn quàng
Cashmere lụa và len cùng nhiều sản phẩm trang điểm của Pháp, Ý.
- Hạnh Nhiên với em tặng chị và “dôn” sắp cưới mỗi người một áo polo tay dài.
Tối mai anh Cương có rảnh em mời anh chị cà phê Thủy Tạ để chào thăm.
Nhân trao cho Me một chồng sách của Bùi Giáng có hộp sô-cô-la đen trên đó.
- Lần này Me tha hồ mà đọc Bùi Giáng: Martin Heideger và Tư Tưởng Hiện Đại,
Đi vào cõi thơ, Kẻ vô luân, Cõi người ta …Anh cười…Hạnh Nhiên tặng riêng Me
sô-cô-la đen loại 90 phần trăm để Me tỉnh ngủ đọc Triết Tây.
Ba nở nụ cười sảng khoái hiếm thấy.
- Ba Me và chị con ở đây cảm ơn hai gia đình dưới Sài Gòn. Hi vọng có dịp thăm
nhau sớm…Ông đùa…Nhắn con bé Hạnh Nhiên là Ba cũng thích sô-cô-la sữa.
Chị Quý Phẩm nóng ruột.
- Mau lên, mi kể chi với Me thì kể lại hết cho cả nhà nghe đi.
Nhân đưa hai tấm hình cho chị Bê.
- Chị nóng ruột thì xem trước đi…Trong hình là Hạnh Nhiên, vừa xong năm ba
Văn Khoa ban Anh Văn.
Chị Bê xuýt xoa nhìn, trầm trồ.
- Người chi mà đẹp ri bây! Ngày mai cho chị mượn đem lên trường khoe với mấy
cô bạn nghe.
- Hạnh Nhiên gởi hình tặng Me để tự giới thiệu với gia đình đó.
Chị Bê đưa hai tấm hình cho Ba, nét mặt chị bỗng đăm chiêu.
- Tự nhiên sao thấy quen quen tựa như đã thấy ở mô đó.
- Ngày mai chị hỏi bạn chị thử xem…Mà tấm hình có bản quyền, không được
photocopy đâu nha... Nhân cười.
Ba chăm chú nhìn hai tấm hình. Ông gật đầu.
- Con bé coi được đó! Lo mà giữ đi. Ba cũng rất thích chiếc chiến hạm, đài radar
súng ống tua tủa nhìn đẹp quá.
Cả nhà bỗng im lặng, mắt dồn vào Nhân. Me không còn cảm giác chờ đợi như chồng
và con gái, nhưng sự xúc động từ ban trưa vẫn chưa nguôi ngoai trong lòng nên mắt
mẹ lại rưng rưng. Bà nắm chặc tay con trai giúp anh ngăn dòng xúc cảm tuôn trào run
giọng nói.
- Trước khi mất Tần Phương đã trối trăn hiến tặng trái tim mình cho bệnh nhân nữ
cùng độ tuổi. Hạnh Nhiên chính là bệnh nhân được ghép tim thành công, trái tim
Tần Phương đang khỏe mạnh đập trong lồng ngực của cô ấy.
Xúc động vỡ bờ Me lại khóc nấc lên, chị Qúy Phẩm sau một giây ngơ ngác cảm xúc đã
bừng thấu được vi diệu của nhiệm mầu cũng òa lên khóc. Người cha nuốt ngược xúc
động vào lòng.
- Con hảy kể từ đầu cho cả nhà nghe đi.
Nhân lấy hết bình tỉnh kể lại mọi chuyện từ buổi chiều định mệnh Ba Mươi Tết ở Chợ
Hoa Nguyễn Huệ cho đến giờ.
Ông ngồi bất động hồi lâu rồi chợt tỉnh nói thầm như một lời tự nhủ.
- Đúng là phép mầu của Đấng Tạo hóa.
Chị Quý Phẩm mắt còn đẫm lệ nhìn mãi tấm hình Hạnh Nhiên.
- Con bé đẹp thánh thiện quá. Rứa là Tần Phương vẫn luôn sống trong tim Hạnh
Nhiên. Em đó Nhân! Thượng Đế đã ơn sủng cho em hai cô gái tuyệt vời có cùng
một trái tim chung thủy. Hãy trân trọng với tất cả những gì em có thể suốt một
kiếp này.
Khu Hòa Bình và những dốc phố trên cao vừa lên đèn nhưng mặt hồ Xuân Hương còn
lãng đãng chút bóng ngày nhờ những vạt mây pha ráng chiều phản chiếu xuống mặt
nước.
Ba Me đã trở về nhà sau cuộc đi dạo bờ hồ ngắn hơn thường ngày. Gia đình quây
quần trên sân thượng nói chuyện nhà, nghe chuyện biển xa, rồi nghe Ba Me bàn tính
chuyện sắp tới phải làm.
- Anh chị ấy nhắn mình xuống gấp để hoàn tất thủ tục giao nhận nhà. Me thằng
Nhân lần này theo con xuống Sài Gòn có khá nhiều việc phải làm đều cần con
trai bên cạnh giúp đở.
Nhân hiểu ý Ba, anh đề nghị thu ngắn thời gian thăm nhà để có thể bên cạnh Me hai ba
ngày ở Sài Gòn trước khi hết phép trở về tàu. Chị Quý Phẩm tiếc rẽ em trai về thăm
chỉ vài ngày phải vội đi, giọng chị ỉu xìu.
- Thì phải vậy thôi, đâu có cách nào hơn… Nhưng mà làm răng thì làm, Cu Em! Mi
phải bao chị mi đủ ba chầu ăn trưa, ba chầu cà phê Thủy Tạ mới được đi.
- Chuyện nhỏ! Nhưng mà chị làm ơn quên cái tên Cu Em đó đi nha. Đám cưới chị
mà thằng em giận không về là chưa biết ai buồn đó.
Ba hài lòng đứng dậy, nói với Nhân.
- Trời còn sớm, con thu xếp quà Phú Quốc mọi người cùng qua thăm O Sâm, O
Thương. Hai O gặp thằng cháu đi “lính thủy” mừng lắm đây… Sáng mai Ba bao
cả nhà Phở Bằng, sau đó thả con Bê xuống Bùi Thị Xuân rồi mình ra Air Vietnam
mua vé máy bay.
Thời gian còn lại của chuyến nghĩ phép, mỗi sáng Nhân quanh quẩn trên sân thượng
với Me đọc sách, chuyện trò dưới ánh nắng cao nguyên xua đi phần nào cái cảm giác
se lạnh trên da thịt.
Những ngày không có giờ dạy buổi chiều, chị Quý Phẩm tháp tùng Me và em trai ăn
trưa ở các quán ăn quanh khu Trung Tâm và chợ Hòa Bình. Chị nói với thằng em…tau
phải ăn nhiều hơn 3 chầu trưa mới có lời. Ngoài những lần “ăn hàng lẻ tẻ” không tính
như Bánh mì thịt Tulipe Rouge, Sữa đậu nành bà Năm Quốc, bánh Croissant góc Duy
Tân-Hải Thượng, mua bánh mì nóng lò Vĩnh Chấn về ăn với bơ … Không hiểu sao cả
Mì vịt tiềm bên Phan Đình Phùng, quán bánh xèo Huế ở Trương Vĩnh Ký cũng bị chị Bê
kiểm duyệt không cho vào danh sách, nhưng đã trót tuyên bố “Chuyện nhỏ!” nên thằng
em đành bấm bụng. Cuối cùng chị Bê cũng hài lòng với những lần ăn trưa ở Nhà hàng
Mai Hương, Phở Bắc Hương, Cơm tấm giò chả Thành Thái, Phở Tùng. Cà phê Thủy
Tạ không hề có trở ngại, mời đến lần thứ ba thì chị Bê lắc đầu…lý do đã thấy hai ba hột
mụn trên da mặt “trơn như lụa” trắng hồng của chị. Lần cà phê đầu tiên Nhân có dịp
gặp lại anh Cương vẫn kín đáo, nhỏ nhẹ và lịch sự vừa phải với người đối diện. Nhờ có
chị Bê láu táu, vui tính nên đêm uống cà phê trên hồ Xuân Hương cũng nhẹ nhàng trôi
qua.
Buổi chiều trước ngày Me và Nhân bay vào Sài Gòn, Ba về sớm. Hai mẹ con đang bàn
chuyện sách truyện thì nghe tiếng xe Ba dừng. Ông vội vã vào góc phòng khách kéo ra
chiếc túi dài đựng dụng cụ chơi gôn.
- Thay đồ mau đi con, Ba chở lên Sân Đồi Cù chơi gôn…Tối nay mình ăn ở Nhà
hàng Mekong, Mẹ thằng Nhân khỏi nấu cơm nghe.
Vài người bạn của Ba đang chuyện trò chờ ông trước nhà Câu Lạc Bộ lúc hai cha con
đến. Họ không dấu vẽ ngưỡng mộ nhìn người sĩ quan Hải Quân trẻ lúc Ba giới thiệu
anh. Một người thân mật mời anh tham gia đánh gôn, Nhân cười khéo léo từ chối.
- Cháu mà đánh chắc banh sẽ nằm yên tại chổ còn gậy đánh gôn thì văng xuống
hồ. Cháu xin phép đi theo xem Ba và các chú đánh gôn một lúc rồi tản bộ quanh
đây. Mấy năm rồi cháu không có dịp thăm lại Đồi Cù.
Khung cảnh Đồi Cù tuyệt đẹp trong ánh nắng chiều chiếu xiêng qua mấy rặng thông
cao vút trải những liếp vàng xuống thảm cỏ xanh mướt mịn nhấp nhô như sóng cuộn
theo ba ngọn đồi nối tiếp nhau. Nhân bước chậm tận hưởng không khí trong lành, tiếng
thông reo hơi gió thoảng, hương cỏ mùi nhựa thông... tất cả quyện vào nhau cho anh
cảm giác tự tại, trở về.
Anh ngồi tựa lưng vào một gốc thông già ngắm nắng chiều lóng lánh trên mặt hồ Cẩm
Lệ, hoa dã quỳ vàng ươm theo gió đùa lả lơi quanh hồ. Xa xa phía cuối Đồi Cù là khu
Viện Đại Học Đà Lạt, thấp thoáng sau dãy thông xanh là văn phòng và giảng đường
được đặt những tên nghe rất thâm Nho như Thụ Nhân, Tri Nhất, Minh Thành... Anh
nghĩ tới cô nữ sinh Bùi Thị Xuân hơi thân hơn bạn một chút vào thời gian hai năm cuối
Trung học, chỉ vài lần “tình cờ” gặp nhau sau lần cùng đám bạn chung cắm trại picnic
trên Đồi Cù và lần cuối chỉ hai đứa đi thơ thẩn bên hồ Tổng Lệ rồi vào cà phê Thủy Tạ
nói chuyện tương lai mỗi đứa một nơi mà lòng không buồn lắm. Nhân vào Sài Gòn. Cô
gái ở lại Đà Lạt trở thành sinh viên Thụ Nhân trong lúc chờ du học Nhật niên khóa sau.
Hình như chưa phải là tình yêu, cô bạn xinh xắn dịu dàng không có mặt trong những
giấc chiêm bao.
(còn tiếp)
4.CHUYỆN TRÒ VỚI NHẤT NGÀY SỬA NHÀ ĐẶNG XUÂN XUYẾN Sửa nhà giúp tôi, Trương Duy Nhất suốt ngày than vãn:
"Sửa nhà cho anh mệt quá. Hàng xóm của anh sao toàn bọn chó thế?
Dưới Nguyễn Văn Trỗi gặp vợ chồng con chó T, trên Đường Láng lại gặp con chó H. Sao số anh nhọ thế?".
Tôi nghe, chỉ cười nhạt:
- Chắc kiếp trước anh nợ họ nên kiếp này họ đòi nợ anh.
Nhất nghe xong thì cáu:
- "Số cái con khỉ! Anh hiền quá nên bị bọn chó nó bắt nạt. Phải tay em thì em đập chết mẹ chúng nó rồi!".
Tôi lại cười, thầm nghĩ: Ừ thì đập. Đập xong rồi sao? Mấy ai hiểu được những chuyện tưởng chừng ngẫu nhiên trong đời hóa ra đấy lại là những mắt xích của một sợi dây nghiệp chướng vô hình. Tôi kể Nhất nghe chuyện bảy lần tôi thuê cửa hàng thì cả bảy cửa hàng đều bị khuyết góc phía sau nhà. Chuyện nhà của bố mẹ tôi rồi nhà của tôi cũng vậy, đều bị khuyết một góc. Nhất tròn mắt, mặt thoáng có vẻ sợ sợ. Tôi kể tiếp:
- Điều lạ lùng nhất là tất cả cửa hàng anh thuê hay nhà của anh thì đều bị phát sinh mâu thuẫn với nhà hàng xóm ở phía góc khuyết sau nhà cho dù anh có đối xử với họ tử tế thế nào!.
Nhất im lặng. Tôi biết, những chuyện tưởng chừng huyền hoặc này đã chạm đến một cái gì đó rất sâu thẳm trong niềm tin của con người về tâm linh, về nhân quả ở Nhất. Tôi cũng kể Nhất nghe điều lạ lùng khác nữa là nhiều lần tôi đã được chiêm nghiệm những người từng tìm cách hãm hại tôi thì sau một thời gian gia đình họ đều có kết cục chẳng ra gì: bệnh tật, sa sút, tan cửa nát nhà. Không phải tôi nguyền rủa họ mà tôi nhận ra một điều: có lẽ họ đã tạo quá nhiều nghiệp ác, đến lúc họ phải gặp quả báo. Tôi nói với Nhất cũng là nói với chính mình: Tâm linh, tín ngưỡng không phải thứ đem ra để dọa nhau, càng không phải để đem gieo rắc mê tín dị đoan. Nó là một phần của văn hóa, là một sự chiêm nghiệm của người đời về những điều vượt ngoài tầm kiểm soát của lý trí. Một cái nhà khuyết góc, có người bảo là xui xẻo, là phong thủy xấu nhưng với tôi nó như một lời nhắc nhở, như một sự thử thách để tôi nhìn nhận lại cách mình sống, cách mình đối xử với những người xung quanh. Nhất nghe rồi cười cười, trầm giọng:
- "Thế thì số anh khổ thật!".
Tôi cũng cười, không phải là cười cợt mà là nụ cười của sự thấu hiểu:
- Thế nên mình cứ sống thiện cho lành, em à. Cuộc đời có vay có trả. Dù là trong kiếp này hay kiếp sau, dù tin hay không tin, thì cứ sống tử tế, sống thiện lương thì tự khắc cuộc đời sẽ được an yên. Sống mà nghĩ đến nghiệp thì sẽ bớt làm điều ác. Sống mà tin vào quả báo thì mình sẽ tự dưỡng đức tu thân.
Giữa thời đại mà giá trị vật chất lên ngôi, người ta đôi khi quên mất những giá trị tâm linh nhưng những câu chuyện như chuyện của tôi, của Nhất, của những kẻ hại người rồi phải nhận quả báo... vẫn cứ hiện diện trong xã hội như một lời nhắc nhở rằng văn hóa tâm linh, tín ngưỡng và luật nhân quả không phải là chuyện viển vông, mà là một phần tất yếu của cuộc đời này. Nó tồn tại để con người biết sợ, biết giữ tâm thiện, hướng lành để sống thiện lương, không hèn, không ác, để lúc cuối đời nhìn lại ta mỉm cười với nụ cười thanh thản. Hà Nội, ngày 16 tháng 10-2025 ĐẶNG XUÂN XUYẾN Bạch Liên
Bốn mùa xoay vòng theo mưa nắng và mặt trăng, mặt trời. Khí hậu thay đổi triền miên theo ba tháng giao mùa. Đứng trước rừng thu thay lá, ta thấy từng chiếc lá lảo đảo lìa cành. Hình ảnh chao nghiêng cho ta thấy chút buồn lênh đênh cho phận lá mong manh. Hình ảnh chơi vơi của phiến lá lìa cành, len lén gợi trong ta chút suy niệm. Mỗi khi cơn gió thổi qua, cuống gầy cũng như phiến mỏng, đều gắng gượng bám chặt nhánh, cành gầy. Cả hai đều muốn giữ mãi khung trời vàng son, cùng nhau ca hát nhiều bản tình ca nhân gian. Nếu một giây nào đó, gió rủ lá bay xa. Lá kiên cường muốn quay ngược về cành. Đây có phải là khoảnh khắc nuối tiếc cho số phận. Trong lòng chợt buồn ray rứt, hình như, lá còn chút vấn vương, còn bịn rịn với cành nhánh yêu thương. Con người khi ngắm nhìn lá rơi, tâm trạng của mỗi người đôi khi có hai tầm nhìn, và hai dòng suy nghĩ. Từ giây phút chiếc lá lảo đảo rụng cuống, người có tâm trạng khác nhau. Bạch Liên 6. CHÀNG TRAI ẤY BÂY GIỜ RA SAO? DƯƠNG NINH NINH DƯƠNG NINH NINH phamphanlang phamphanlang ĐẶNG XUÂN XUYẾN ĐẶNG XUÂN XUYẾN 9. YẾU TỐ ĐỒNG TÍNH TRONG THƠ ĐỖ ANH TUYẾN ĐẶNG XUÂN XUYẾN ĐẶNG XUÂN XUYẾN 10. VÀI TÂM SỰ VỀ CÂU "NGHỊCH THIÊN CẢI MỆNH" ĐẶNG XUÂN XUYẾN ĐẶNG XUÂN XUYẾN 11. “KIẾN, CHUỘT VÀ RUỒI...” - THƠ CHÂM BIẾM CỦA ĐẶNG XUÂN XUYẾN NGUYỄN THỊ LAN ANH NGUYỄN THỊ LAN ANH IV. Hộp Thư Toà Soạn
Nguyệt San Giao Muà xin cám ơn những thân hữu đã dóng góp bài vở cho Nguyệt San Giao Muà số 279 . Một số bài khác sẽ được đăng dần vào số tớị Mong mỏi sẽ nhận được những sáng tác của các bạn bốn phương để cho Nguyệt San Giao Muà thêm phần hương sắc trong tương laị
Thể lệ để nhận Nguyệt San Giao Muà:
1) Ðể vào danh sách của NSGM (subscribe),
xin gửi email về GiaoMua2025@gmail.com
Ðịa Chỉ Liên Lạc:
Nguyệt San Giao Muà
Copyright
2002 by Giao Muà e-magazine and respective authors
1. CÁM ƠN ÁO DÀI
*
Đời là những chuỗi ngày lo
Áo quần, cơm gạo, ấm no từng ngày
Còn thêm bệnh hoạn lai rai
Kiêng đường, cử muối, ta hoài…đắn đo…
****
*
Chàng trai ấy là người mà tôi đã viết trong bài Khối tình lận đận của chàng trai trong thơ Đặng Xuân Xuyến. Giờ thiều quang chín chục của mùa Xuân năm 2017 cũng đã ngoài sáu mươi, nhà thơ Đặng Xuân Xuyến cũng đã ngoài năm mươi, vẫn miệt mài biên tập trang Đặng Xuân Xuyến, vẫn say mê làm thơ, vẫn nghiên cứu Tử vi lý số và vẫn vui chơi Facebook, nhưng chàng trai trong thơ của họ Đặng, một chàng trai đã nửa đời “ngậm trái bồ hòn” của một nghĩa vợ tình chồng tan vỡ thì tôi thực không biết bây giờ ra sao?
May thay, tôi vừa băn khoăn tự hỏi thế thì nhận được ngay câu trả lời. Ấy là chùm thơ tình mới nhất của nhà thơ Đặng Xuân Xuyến liên tiếp đăng trên mạng trong tiết xuân này, và qua đó, tôi thấy được tâm tư tình cảm của người mà tôi đã sẻ chia khối tình lận đận trong bài đã viết.
Nếu những năm trước, chàng trai ấy mỗi khi tự đối diện với mình, chàng đã nhận ra sự ngu ngơ của mình về một duyên tình chồng vợ đã đổ vỡ:
Người đi vá víu nụ cười
Tôi hong tơ ướt cũng mười năm nay
Khật khừ say tỉnh tỉnh say
Cứ ngu ngơ đợi heo may trái mùa
Thì bây giờ, xem ra cái ngu ngơ ấy vẫn còn chưa dứt:
Chiều tàn bước thấp bước cao
Đêm mơ hái được chòm sao lưng trời.
Niềm vui
đến chỉ nửa vời
Ngẩn ngơ chi sợi tơ trời,
bỏ đi.
(Hoang Mơ)
Nếu như Ngày lễ Tình yêu năm ngoái, chàng trai ấy đã nếm trải vị đắng cay của cảnh chăn đơn gối lẻ trong đêm khuya:
Đêm rũ xuống. Ngằn ngặt niềm yêu đắng
Chăn gối đơn rệu rạo đêm trường
Ta rụt rè ngóng gió muôn phương
Mà ứa lệ. Mà bẽ bàng cay đắng...
Thì Valenti năm nay, niềm đắng cay ấy vẫn còn nguyên vị:
Lại valentine
Lẻ người
Lẻ chăn
Lẻ gối.
Tuy vẫn còn ngu ngơ, vẫn còn hoang mơ, vẫn còn thấy trong lòng nặng trái đắng cay đơn lẻ nhưng xem ra chàng trai ấy cũng đã có nhiều đổi khác trong tâm tư tình cảm.
Nếu mấy năm trước, được nhiều cô gái khác yêu thương nhưng chàng trai ấy đã không dám hôn nhân lần nữa vì cảm thấy mình đã chớm già, sợ cưới nhau rồi trước là pháo hoa sau cũng ra tăm tối như cuộc hôn nhân đầu đã đổ vỡ, sợ đến nỗi có lúc “chàng trai” đã cảm thấy chán cái vị yêu đương mới:
Ta bỗng chán vị yêu nhạt thếch
Xộc xệch tình
Lếch thếch tiếng yêu.
Thì năm nay, cái sự chán vị yêu nhạt thếch ấy dường như đã tan biến khiến trái tim chàng đã biết say mê rung động trước một vẻ đẹp thiếu nữ:
Ô kìa người ngọc giữa sớm mai
Áo xiêm trễ nải chả chịu cài
Ngực nõn phập phồng ru hồn gió
Bồng đảo in hồng trong mắt ai.
(Thiếu nữ)
Bài thơ tứ tuyệt với bức tranh một thiếu nữ đẹp giữa cảnh sớm mai của mùa Xuân đã khiến nhà thơ Nguyễn Thanh Lâm phải tốn công gõ phím với cả ngàn chữ bình luận rất xác đáng: “Bài thơ cho tâm hồn thư giãn, quên hết những bất trắc âu lo trong cõi tục trần, bài thơ như bức tranh không phải để ngắm bằng mắt mà ngắm bằng hồn. Ru hồn trong từng câu chữ và từng câu chữ hiện lên bóng hình của người đẹp - người ngọc”.
Người ngọc - Thiếu nữ đã là nguồn cảm hứng bất tận muôn đời của các thi sĩ văn nhân, vì vậy thơ Đông thơ Tây đã có cả ngàn bài tuyệt tác ca ngợi vẻ xinh đẹp của thiếu nữ. Nhưng ở Á Đông, do những hủ tục bất nhân, những tập quán ti tiện, xem thường vai trò của người phụ nữ trong xã hội cũ, thơ ca có phần dè dặt khi tôn vinh vẻ đẹp đó. Ba nhà thơ Đường trứ danh của Trung Quốc như Lý Bạch, Bạch Cư Dị, Vương Xương Linh, trước vẻ đẹp của các cô gái hái sen đã không ai bảo ai mà cùng phóng bút viết nên mấy khúc ca diễm tình cùng chung một tên là Thái liên khúc (Khúc hát hái sen).
Đây là cô gái trong Khúc hát hái sen của Bạch cư Dị: Một thiếu nữ xinh tươi duyên dáng chèo chiếc thuyền nhỏ giữa một đầm sen để hái hoa và vô tình thấy chàng trai đang đắm đuối nhìn mình, người thiếu nữ thẹn thùng, muốn nói chẳng nên lời, để đến nỗi đánh rơi chiếc trâm cài đầu xuống đáy ao lúc nào chẳng hay:
Sóng đưa lá, gió rung hoa
Đầm sen thuyền nhỏ lướt qua thấy chàng
Cúi đầu thẹn, chẳng nói năng
Ao sâu rơi xuống chiếc trâm cài đầu
Thái Liên Khúc (Bạch Cư Dị-Hải Đà dịch)
Đây là cô gái trong Khúc hát hái sen của Lý Bạch: Một khuôn mặt đẹp như hoa, hồn nhiên, nhí nhảnh, ngây thơ bên ngòi Nhược Da, dưới bầu trời cao rộng, trời xanh nước biếc, nắng hồng, hoa trắng giao hòa tạo ra một vẻ đẹp thanh tao huyền ảo: Có cô con gái nhà ai,
Hái sen, chơi ở bên ngòi Nhược Da.
Mặt hoa cười cách đoá hoa,
Cùng ai nói nói mặn mà thêm xinh.
Áo quần mặc mới sáng tinh,
Nắng soi đáy nước rung rinh bóng lồng.
Thơm thơ vạt áo gió tung,
Bay lên phấp phới trong không ngạt ngào.
Thái liên khúc (Lý Bạch-Tản Đà dịch)
Và đây là cô gái trong Khúc hát hái sen của Vương Xương Linh: Màu quần lụa của cô gái lẫn một màu giữa rừng lá sen xanh thắm chập chùng, mặt nàng tươi như hoa thắm khó mà thấy, bỗng đâu một tiếng hát khe khẽ ngân vang mới biết có bóng người:
Lá sen quần lụa một màu,
Mặt tươi hoa thắm như nhau mặn nồng.
Dưới ao trà trộn khôn trông,
Nghe ca mới biết là trong có người.
Thái liên khúc (Vương Xương Linh –
Trần Trọng Kim dịch)
Ba bức tranh thiếu nữ hái sen với những nét vẽ khác nhau đều tuyệt đẹp. Nhưng vẻ đẹp thiếu nữ đó chỉ thuần khiết là một vẻ đẹp thanh xuân trong trắng tựa hoa sen.
Ở ta, mới cách nay vài chục năm, người đọc cũng chỉ thấy trong thơ hình ảnh những thiếu nữ đẹp ngây thơ trong sáng như người thiếu nữ bên hồ Xuân trong thơ mới của Thế Lữ:
Trên vừng trán ngây thơ, trong sáng,
Vẩn vơ qua một áng hương buồn.
Giây lâu cô vẫn như còn
Lâng lâng trông gửi tâm hồn lên cao.
Mà không thể thấy được một bức tranh thiếu nữ nào với vẻ đẹp phồn thực của những áo xiêm trễ nải, ngực nõn, bồng đảo đầy quyến rũ như thiếu nữ trong bài thơ của Đặng Xuân Xuyến.
Một bài thơ Đường được coi là sexy nhất trong lịch sử văn học Trung Hoa là bài Thanh Bình điệu do Đường Minh Hoàng đã lệnh cho Lý Bạch làm để ca ngợi Dương quý phi. Dương qúy phi vốn là một dâm phụ, từng là vợ con trai Đường Minh Hoàng, bị vua cha cướp lấy. Dương Qúy Phi với sắc đẹp dục tính đã khiến con nuôi Đường Minh Hoàng là An Lộc Sơn muốn cướp người đàn bà dục tình này nên đã làm loạn, gây chết một phần ba dân số Trung Hoa thời đó. Nhưng dưới ngọn bút tài hoa của Lý Bạch, vẻ đẹp viên mãn và gợi dục của Dương Quý Phi sau một đêm làm tình với nhà vua cũng chỉ như một đóa nhánh hồng tươi ướt đẫm sương:
Một nhánh hồng tươi, móc đọng sương,
Mây mưa Vu giúp uổng sầu thương
Và hình ảnh sexy của Dương quý phi cũng chỉ được diễn tả trong hai câu thơ trác tuyệt này:
Mặt tưởng là hoa, áo ngỡ mây,
Hiên sương phơ phất gió xuân bay
Không phải là vẻ đẹp kiêu sa ngồn ngộn của xác thịt như bộ ngực hay đôi vú mà chỉ là một vẻ đẹp mờ ảo như mây như sương như gió.
Vậy mà, câu “Vân tưởng y thường hoa tưởng dung” được xếp vào hàng câu thơ gợi dục nhất của cả ngàn năm nay. Câu thơ này, mới hơn một năm trước đây đã khiến một vị anh hùng lao động của Nhà nước Cộng Hòa Xã Hội Chủ Nghĩa Việt Nam bị ném đá tơi bời khi người anh hùng đã trăm tuổi này, Giáo sư Vũ Khiêu (tên thật là Đặng Vũ Khiêu) lấy nguyên vẹn câu thơ tả dâm phụ đó làm câu đối: "Trí như bạch tuyết tâm như ngọc - Vân tưởng y thường hoa tưởng dung” để tặng cho hoa hậu Kỳ Duyên, một cô gái chưa chồng chỉ nhỉnh hơn chắt nội gái của cụ Quốc sư có vài tuổi.
Giờ đem đặt câu thơ “Mặt tưởng là hoa, áo ngỡ mây” được coi là câu thơ sexy hết mực ấy bên cạnh những câu tả vẻ đẹp phồn thực của thiếu nữ trong thơ Đặng Xuân Xuyến ta thấy vẻ đẹp kiêu sa của Dương Quý Phi chỉ là một vẻ đẹp của một người mây mờ áo còn vẻ đẹp của thiếu nữ lại là một vẻ đẹp rất phồn thực và rất cụ thể với áo xiêm trễ nải, bộ ngực nõn và đôi gò bồng đảo in hồng vào mắt người chiêm ngưỡng.
Tôi đồ rằng khi chụp bức tranh thiếu nữ này, nhà thơ Đặng Xuân Xuyến đã không quên nghĩ đến bức tranh “thiếu nữ ngủ ngày” trong thơ của Bà chúa thơ Nôm Hồ Xuân Hương:
Đôi gò bồng đảo sương còn ngậm
Một lạch đào nguyên suối chửa thông
Rõ ràng, thiếu nữ trong thơ Bà chúa thơ nôm Hồ Xuân Hương đã sexy hơn, gợi dục hơn thiếu nữ trong thơ Đặng Xuân Xuyến ở câu:
“Một lạch đào nguyên suối chửa thông”
Nhưng thiếu nữ của Bà chúa thơ Nôm Hồ Xuân Hương là thiếu nữ ngủ ngày và bị chụp bởi đôi mắt đầy dục vọng của “Quân tử dùng dằng đi chẳng dứt” còn thiếu nữ của nhà thơ Đặng Xuân Xuyến là thiếu nữ đứng trong gió xuân giữa sớm mai được chiêm ngưỡng bằng cái “Ru hồn gió” vì say mê của tác giả. Nhà thơ hiện đại học tập và kế thừa nhà thơ lớn của dân tộc như vậy là vừa đủ và thật đáng khích lệ.
Nếu như mấy năm trước, quen một nàng nào đó, chàng trai mới chỉ dám nghĩ đến là phải mạnh bạo bước qua điều tiếng thị phi của người đời:
Sợ gì danh phận hư hao
Sợ gì thiên hạ trông vào nhỏ to
Sợ gì nhỉ? Chẳng phải lo!
Trai đơn gái lẻ … nhỏ to bằng thừa
(Nhỏ to bằng thừa)
Thì bây giờ, chàng đã biết nói thẳng như ca dao có yêu thì nói rằng yêu, không yêu thì nói một điều cho xong:
Anh một con
Em cũng một con
Anh mới son
Em cũng đã son
Sao ta chẳng thử thành chồng vợ
Có chi mà mắc cỡ
Hoa đến thì phải nở
Ta chung nhà, chả sao
Nếu như mấy năm trước, chàng đã nhiều lúc se buồn khi nhận ra mình đã chớm già, không dám mơ xa tới một tình yêu mới:
Thì đấy, em chớm vào hạ
Anh đà ngấp nghé thu qua
Chữ yêu nghe chừng xa lạ
Biết mình, chẳng dám mơ xa.
(Lánh yêu)
Thì bây giờ, chàng không chỉ đã rung động mê say trước vẻ đẹp của thiếu nữ mà còn rất bạo liệt đón nhận những cuộc vui xác thịt. Bài thơ Cưỡng đã gây xôn xao trong các bạn đọc thơ của Đặng Xuân Xuyến bởi khúc nhạc giao hoan bạo liệt của đôi trai gái trong một buổi mưa xuân rỉ rắc và rét ngọt trở mùa. Bài thơ có 37 tiếng thì 36 tiếng là lời nói, tiếng cười và hành động của một cô gái máu lửa trong chuyện yêu đương:
Rỉ rắc mưa
Rét ngọt trở mùa
Em vê tròn ném tôi vào cơn lốc
.
Tay run rẩy
lẩy từng khuy cúc
Ngai ngái hương
thầm thĩ
em cười
.
Vít cổ xuống
Cong người
Em rướn...
Đúng là chàng trai bị cưỡng thật rồi, bởi chỉ nghe có mỗi 1 tiếng cuối là của chàng trai: Em!.
Một tiếng thôi nhưng là tiếng gọi vừa yêu thương tràn trề thỏa mãn vừa như lời cảm ơn vì đã bị (được) em cưỡng vào cuộc mây mưa trong “Cái đêm hôm ấy đêm gì?” sẽ được ghi xương khắc thịt.
Bài thơ Ẩm trời mới ra lò ít ngày nay nóng hổi những lời kể của một chàng trai được một cô gái “gạ một đêm chồng vợ” vì ẩm trời và vì…:
Em gạ một đêm chồng vợ
Cho mùi da thịt thơm hương
Mấy ngày hôm nay mưa tợn
Ẩm trời, khó ở, thấy ghê.
Lời kể ngọn ngành rành rọt thế thì đúng là chàng trai bị gạ thật rồi. Nhưng sau cái đêm bị gạ ấy, chàng đã nói với nàng:
Ừ thì, một đêm thôi nhé
Mai đừng, nữa gạ một đêm
Thoạt nghe ngỡ như chàng giao hẹn với nàng: Chỉ một đêm thôi, không có thêm một đêm gạ nữa đâu nhé. Nhưng sau cái lời tưởng như thật thà ấy, chàng lại thòng thêm:
Mùa này ẩm trời dài lắm
Da đây thịt đấy đến mòn
Như nhắc khéo đối tác hay đúng hơn là gạ lại đối tác rằng: Mùa này ẩm trời dài lắm, không gạ nhau thêm thì da thịt sẽ ươn nhão mất, và không chỉ gạ nhau thêm một đêm đâu mà nhiều nhiều đêm khiến da đây thịt đấy đến mòn thì mới thôi.
Đúng là cáo giả nai, bụng thì thích mê tơi nhưng lại làm ra vẻ mình chỉ là người bị gạ.
Khi gửi bài thơ này cho bạn bè đọc trước, nhà thơ Đặng Xuân Xuyến có viết: “Cháu gửi các chú, các anh và "bé" Dương Ninh Ninh đọc cho vui ạ!”
Nhà thơ Nguyễn Khôi sau khi đọc đã nói một câu đùa vui: Xuyến đang sức trai hừng hực / 10 năm không vợ/ ôm cái Tình thơ...con Dê đang bị "hãm" nên cũng dễ hiểu...các bác thông cảm nha...
Còn tôi, “bé” Dương Ninh Ninh thì đọc xong không thấy mấy vui mà còn có phần chạnh buồn vì tôi đang sống ở phương Nam, trời không ẩm mà lại đang khô nóng vô cùng. Bài thơ của Đặng Xuân Xuyến khiến tôi cũng muốn được gạ một ai đó đáng để mình tin yêu, không chỉ một đêm mà đêm đêm cho tôi được mộng mơ trong lời ru nhẹ nhàng, êm ái: Em ơi hãy ngủ anh hầu quạt đây. (Ngậm ngùi - Huy Cận)
Một số bạn đọc phê bình Thiếu nữ, Cưỡng và Ẩm trời là ba bài thơ gợi dục và xếp chúng vào loại thơ dâm. Tôi không nghĩ thế, bởi lẽ thời nào, thế hệ nào cũng cần phải yêu và làm tình đấy thôi.
Lễ giáo phong kiến đã ràng buộc con người một cách gắt gao, ấy vậy mà Thời Hán - Ngụy - Lục Triều (khoảng thế kỷ III TCN đến thế kỷ thứ VI SCN), dân gian vẫn say mê và mạnh dạn nói rằng:
Gió xuân thật đa tình
Thổi mở cả xiêm y của ta.
Người ta sống vì tình yêu và dám chết vì tình yêu.
Dưới chân núi Hoa Sơn,
Chàng đã vì em mà chết.
Em một mình biết sống vì ai?
Chàng có thương em hãy mở nắp quan tài.
Không phải chỉ thơ ca dân gian mới mạnh dạn như thế, ngay cả trí thức, nho sĩ... cũng nói đến tình yêu một cách phóng túng hết mình. Đào Uyên Minh được coi là nhà thơ bình đạm, thanh khiết bậc nhất trong lịch sử Trung Quốc, người mà cụ Tam nguyên Yên Đổ của dân tộc ta đã phải nói: “Nghĩ ra lại thẹn với ông Đào”, thì ông Đào phẩm cách cao quý ấy cũng đã tự bạch:
Ước tình biến thành đôi giầy nhỏ,
Ôm ấp hoài đôi chân của giai nhân.
Bài Nhàn tình phú của ông Đào còn cháy bỏng thêm nhiều khao khát hơn:
Nguyện làm chiếc cổ áo,
để hưởng chút hương thừa trên mái tóc em;
Buồn rằng ban đêm áo lại cởi ra,
hận rằng đêm thu sao quá dài.
Nguyện làm dải là thắt,
buộc lấy tấm thân thon yểu điệu;
Than ôi khí trời lúc ấm lạnh,
có khi đổi cũ mà mang dải mới
Đây chẳng phải đều là những lời tự bạch khá "liều lĩnh", có thể nói là khá can đảm đã vượt qua mọi câu thúc ràng buộc của xã hội thời bấy giờ.
Ở nước ta, Thơ Hồ Xuân Hương thì gần như trăm phần trăm bị coi là dâm nhưng đó thực là thơ ca ngợi vẻ đẹp cơ thể phụ nữ và đòi quyền sống cho thân xác con người trong tình yêu đôi lứa bằng những ý tưởng rất táo bạo vượt lên trên các điều cấm kị đối với lễ giáo đương thời.
Tự Lực Văn Đoàn và phong trào Thơ Mới giữa thế kỷ trước đã có một đóng góp cách tân lớn là không như thơ xưa xem thiên nhiên là chuẩn mực cái đẹp mà con người mới là vẻ đẹp toàn bích, xác lập và đề cao cái đẹp thể chất của con người. Vì thế mới có một Xuân Diệu yêu cuộc sống đến cuống quýt “muốn ôm, muốn riết, muốn say…” (Vội vàng), Vì thế mới có một Hàn Mặc Tử nhìn thiên nhiên là hiện thân xác thịt, là người thiếu nữ gợi cảm, là cám dỗ của trái cấm:
Trăng nằm sóng soải trên cành liễu
Đợi gió đông về để lả lơi…
Ô kìa, bóng nguyệt trần truồng tắm
Lộ cái khuôn vàng dưới đáy khe...
Và trong lịch sử thơ ca Việt Nam, đã có hẳn một Bích Khê (1916-1946) đã đặt Dâm ngang hàng với Đẹp, coi đó là một phạm trù thơ và đặt tên cho nó: thơ lõa thể. Và Bích Khê tự nguyện hiến mình cho loại thơ này:
Tôi vồ người như một miếng mồi ngon
Miệng ngậm hờn riết chặt lấy môi son
Mắt đổ lửa lườm qua làn sóng sắc...
Tôi giật nẩy rồi cười lên sặc sặc
Hai tay cào đôi vú trắng như bôn
(Xác thịt)
Nhà văn hóa Nguyễn Đổng Chi chuyên viết về thần thoại cổ tích đã nghe và chép lại bài thơ dân gian này:
Tài tử, giai nhân, giai quý thích
Chẳng gì hơn “cái ấy” nữa mà thôi!
Khách văn nhân tài tử ai ai
Sinh cũng đấy, mà chơi thời cũng đấy.
Dẫu lá tre, lá vông gì cũng vậy
Hở hang ra coi thấy, dễ càng đau!
Khách tài tình rày ước mai ao
“mao” càng thú mà “vô mao” càng tuyệt thú
Mền gấm lơ thơ tơ liểu rủ
Cửa son thấp thoáng gạt hồng non
Quyền thế gì một cái cỏn con!?
Dẫu trăm khéo ngàn khôn rồi cũng mắc
Đố ai biết bên nào là chắc
(Cái ấy)
Liệu có gọi bài chép trên là dâm và tục được không? Chỉ có những kẻ hách dịch luôn làm ra vẻ đạo đức giả mới cho rằng đó là những câu dâm tục. Bới, chân tướng thật của họ đều là: Ban ngày quan lớn như thần / Ban đêm quan lớn tần mần như ma.
Vì không coi mấy bài thơ tình mới đây của Đặng Xuân Xuyến là thơ gợi tình dâm tục nên tôi rất mừng khi thấy chàng trai trong thơ của Đặng Xuân Xuyến qua những bài thơ ấy, bây giờ đã có một tâm trạng mới, dần quên những khổ đau lận đận, dần xa những ngu ngơ để tâm hồn mình sống lại với những rung động trước vẻ đẹp cơ thể của thiếu nữ, biết ngân lên sung sướng trong lạc thú thân xác của người đời.
Vậy thì, chàng trai trong thơ Đặng Xuân Xuyến ơi! Xin chàng hãy quẳng cái khối tình lận đận mà chàng đã gánh chịu quá nửa đời trai ấy đi mà vui sống. Vui sống với đời thực, với con người thực của mình. Chỉ có thế, ngày vui mới trở lại và chúng ta mới có thể:
Cùng với ánh quang minh còn mãi
- Cho người với cảnh quên già.
(Tiếng trúc tuyệt vời - Thế Lữ)
*
Sài Gòn, ngày 19/03/2017
Thơ: PhamPhanLang
Nhạc: Mộc Thiêng
Ca sĩ: Hoàng Quân
Hòa âm: Giang Đông
https://www.youtube.com/watch?v=0GDPxmh5-8w
THU MỘNG
Ta đến bên thu nghe gió lạnh
Nhìn mây lờ lững giọt chiều rơi
Tâm tư mộng tưởng hồn như thoát
Nghe tiếng ai về nhịp bước lơi
Khe khẽ xin đừng lay động gió
Để ta níu hái cánh mây trời
Mắt ai êm ái trong như ngọc
Ôm trọn hồn ta mộng chơi vơi
Choàng tỉnh tìm xem người vẫn đó
Không gian lạnh vắng lá vàng rơi
Lá vàng rơi mãi ta ngồi khóc
Người đã đi rồi thu lẻ loi....
Đêm 7 tháng 8 năm 2013, vừa đặt mình nằm đã mơ mơ màng màng, thấy lạc vào giữa đám đông, tiếng cười nói xôn xao và những ánh mắt nhìn nhau đầy ẩn ý. Tâm trạng tôi cũng rất lạ, nửa nôn nao muốn nán lại để hòa vào cái không khí náo nhiệt ấy như nỗi niềm của kẻ lâu ngày chợt tìm thấy chốn muốn thuộc về, nửa thì lại muốn rời đi thật nhanh để tránh xa những thị phi, những lời đàm tiếu có thể chờ sẵn sau mỗi tiếng nói, nụ cười từ đám đông kia.
Cứ dùng dằng như thế, chừng một lúc, cỡ dập bã trầu, bỗng thấy anh Tiễu (anh là con trai trưởng bác trưởng tôi) xuất hiện. Vẫn dáng vẻ như ngày anh còn sống nhưng đôi mắt anh hằn lên vẻ giận dữ, mắng tôi như chan canh đổ mẻ: - “Mẹ mày chứ! Mồm ăn thì có mồm nói thì không! Chúng nó vu oan cho mày như thế mà mày cứ lặng im là thế nào? Tưởng mày có ăn có học thì phải biết ăn nói để bảo vệ mình chứ, sao lại ngu ngốc như thế!”
Lúc còn sống, chưa bao giờ anh chửi tôi cả. Lúc nào anh cũng hết lòng bao bọc, chở che tôi. Bị chửi, ức quá tôi cãi lại: - “Anh cũng vừa vừa thôi. Chửi em mà như chửi kẻ thù là sao?”. Anh trợn mắt: - “Mẹ thằng này mày muốn tao đánh chết mày à? Mồm năm miệng mười với tao còn với chúng nó thì mày lại lặng im là thế nào?”. Tôi hiểu cơn giận của anh là cơn giận của người anh đã khuất, nhìn thấy thằng em mà anh hết mực thương yêu cứ khù khờ, nhu nhược với thiên hạ để gánh lấy thiệt thòi, bị vu oan, bị bôi nhọ mà cứ thản nhiên như không có chuyện gì nên anh mới điên lên mà mắng mỏ. Biết là vậy nhưng tôi vẫn định cãi thì anh vơ lấy cái điếu cày, nhằm vào tôi định đánh thì một giọng nói ấm áp, một giọng nói quen thuộc tôi đã gặp trong nhiều giấc mơ, chậm rãi cất lên: “Bảo ban em chứ không được đụng chân đụng tay với em như thế!”. Giọng nói ấy thật ấm áp như luồng gió lành xoa dịu cơn giận dữ, xoa dịu nỗi ấm ức, như nhắc nhở anh em tôi về những đạo lí, lẽ phải của đời. Giọng nói ấy khiến tôi giật mình, tỉnh giấc.
Giấc mơ đêm 7 tháng 8 năm 2013 ấy, theo quan niệm của dân gian thì đấy không chỉ là sản phẩm của tiềm thức mà còn là tiếng vọng từ thế giới tâm linh. Người xưa tin rằng, người đã chết có thể gửi gắm thông điệp qua giấc mơ để động viên hoặc nhắc nhở người còn sống. Anh Tiễu, người anh đã khuất của tôi, xuất hiện trong giấc mơ, mắng mỏ tôi để cảnh tỉnh tôi, để tôi nhìn thấy những sai lầm của bản thân mà sửa mình. Anh mắng tôi “mồm ăn thì có, mồm nói thì không” chính là sự trách móc của linh hồn người thân về sự nhu nhược, hèn nhát khi tôi chấp nhận im lặng trước những điều bất công thiên hạ đổ vào mình. Giấc mơ ấy, có lẽ là tiếng lòng, là tiếng nói của lương tri, của những gì đã ngủ sâu trong tiềm thức, nay trỗi dậy, nhắc nhở tôi về lẽ phải, về sự im lặng đáng sợ giữa cõi đời lắm thị phi, nhiều nhiễu nhương này.
Và giọng nói ấm áp ấy, giọng nói tôi đã nghe nhiều lần trong những giấc mơ khiến tôi suy ngẫm, đó có thể là tiếng nói của lương tri, của sự bao dung, hay cao hơn là sự chỉ bảo của một bậc bề trên, của một vị thánh nhân nào đó đang dõi theo và dẫn lối cho tôi? Giọng nói ấy không chỉ can ngăn cơn giận dữ của anh Tiễu, mà còn trấn an tôi, để tôi nhận ra rằng tôi đã quá hèn nhát, quá nhu nhược khi chọn cách im lặng để thỏa hiệp trước những điều bất công, những điều vô lí đến với chính bản thân mình! Giấc mơ ấy, có lẽ là một tiếng chuông cảnh tỉnh, một lời nhắc nhở về trách nhiệm của một con người, không chỉ sống cho riêng mình, mà còn phải sống cho lẽ phải, cho sự công bằng?!
Vâng! Phải hơn mười hai năm, hôm nay tôi mới ngộ ra được tiếng chuông cảnh tỉnh của giấc mơ này!
*.
Hà Nội, chiều 28 tháng 10-2025
*
Đỗ Anh Tuyến làm thơ không nhiều và thơ của anh chủ yếu ghi lại những cảm xúc "chợt đến chợt đi" của tâm trạng cá nhân nên số bài thơ lưu lại trong trí nhớ bạn đọc chắc chỉ ở con số vừa phải so với số lượng bài thơ không nhiều của anh. Thực tình, trong gia tài thơ ngót nghét trăm bài của anh tôi ấn tượng chắc cũng chỉ trên mươi bài mà oái oăm phần nhiều lại là những bài thơ có "vấn đề" về cảm xúc tình cảm trai gái, gây những cảm giác "lạ lạ khó hiểu" với bạn đọc. Bài viết này là chút cảm nhận của tôi về một số bài thơ tình mang “dấu ấn” lạ lạ khó hiểu của Đỗ Anh Tuyến, hoàn toàn không đem ra đo đếm định lượng khen-chê thơ anh bởi Đỗ Anh Tuyến chỉ mượn thơ để ghi lại những cảm xúc "chợt đến chợt đi" của riêng anh như trang nhật ký của tiếng lòng.
Vâng! Thơ tình của Đỗ Anh Tuyến lạ lắm, có gì đó hao hao từa tựa như thơ tình của Nguyễn Tấn Thành tôi đã giới thiệu trong bài "Vài cảm nhận về 2 bài thơ tình của cậu học trò lớp 12" nhưng bi quan hơn, xám xịt màu hy vọng hơn và nỗi đau cũng thật quặn thắt, đắng lòng:
"Đôi chân rã rời sợ đến ngày mai
Bàn tay hư hao lo đêm dài quá
Ánh mắt dửng dưng hai người xa lạ
Bất chợt tìm nhau ứa giọt lệ nồng"
(Mãi niềm cô đơn - Đỗ Anh Tuyến)
Đọc 4 câu thơ mà đau lòng tự hỏi: trên đời này sao lại có người bi quan, tuyệt vọng đến vậy? Hiện tại ư? Là nỗi lo đối diện với những u uẩn lẩn khuất trong cõi cô đơn của chỉ riêng mình: "Bàn tay hư hao lo đêm dài quá". Tương lai ư? Là: "Đôi chân rã rời sợ đến ngày mai"! Một nỗi sợ cụ thể mà lại mơ hồ, một nỗi đau thắt ruột thắt gan mà lại không thể réo gọi thành tên! Yêu ư? Không! Đấy không phải là yêu, càng không phải là tình yêu, mà là sự cộng hưởng xác thịt của 2 kẻ xa lạ: "Ánh mắt dửng dưng hai người xa lạ", đến với nhau chỉ để giải tỏa bức bối cơn khát thể xác, để cùng nhau đồng cảm sẻ chia nỗi đau tận cùng của bi quan, tuyệt vọng: "Bất chợt tìm nhau ứa giọt lệ nồng".
Đọc 4 câu thơ này hẳn nhiều bạn đọc sẽ ngạc nhiên với thứ "tình yêu" lạ lạ đến khó hiểu của "Mãi mãi niềm cô đơn" nhưng nếu đã nghiên cứu về nhân dạng nam hoặc đã đọc những nghiên cứu về nhân dạng nam thì hẳn bạn đọc sẽ ngờ ngợ nhận ra đấy là tình yêu của người đồng tính hoặc song tính thì sự “lạ lạ” sẽ không còn khó hiểu.
Trong cuốn "Điểm yếu của người đàn ông hiện đại", Nhà xuất bản Văn hóa Thông tin ấn hành Quý 4 năm 2006, ở bài NGƯỜI ĐÀN ÔNG ĐỒNG TÍNH, tôi đã luận bàn: "Điểm chung của người đồng tính là sự “mặc cảm tội lỗi”, tâm lý hoảng loạn, dễ bị tổn thương. Do “không giống ai” trong việc lựa chọn “đối tượng tình dục” và tình yêu của họ không được xã hội chấp nhận nên người đồng tính luôn sống trong tâm trạng mặc cảm, sợ sệt. Với người dị tính (tình yêu thuần khiết với người khác giới), sự thể hiện tình cảm của mình với “đối tượng” thường công khai, được xã hội chấp nhận (trong một chừng mực, hoàn cảnh nhất định), còn người đồng tính thì ngược lại: Âm thầm, lén lút vì sự kỳ thị của xã hội. Đây chính là lý do làm người đồng tính dễ bị tổn thương, luôn sống trong tâm trạng hoảng loạn và “mặc cảm tội lỗi”."
Chính vì thế mà những cuộc tình của người đồng tính, song tính thường mang hơi hướng của tình một đêm, của những "thỏa mãn" tạm bợ, của những "ngọt ngào" dối trá và của những bẽ bàng chua chát sau cuộc tình đậm dấu truy hoan thân xác mà sự thủy chung chỉ được người trong cuộc tính bằng "vài giây ngắn ngủi". Có lẽ đó là những cuộc truy hoan chỉ để thỏa mãn cơn khát được yêu, là cuộc tình éo le vụng trộm không được số đông trong xã hội thừa nhận nên "tình ấy” gấp gáp, "tình ấy” cuống cuồng, thây kệ để sự dối trá lên ngôi:
"Mùi xác thịt nghiến đời nhau tan nát
Mọi ngất ngây hoang lạc thảy tuôn trào
Lời thì thầm ngọt lịm sắc như dao
Sau đêm nay còn chút nào tha thiết"
(Người tình một đêm - Đỗ Anh Tuyến)
Đọc đến đây, có lẽ sẽ có bạn đọc chất vấn: vậy những người từng trải nghiệm tình một đêm đều là người đồng tính hoặc song tính? Không, thưa Quý vị! "Tình" của người đồng tính, song tính là tình của những ẩn ức sinh lý, những tổn thương tâm lý đã gây sang chấn tâm lý nên những cuộc tình của người đồng tính, song tính thường bao hàm sự u uẩn, bi lụy và đau khổ vì tình tuyệt vọng của cả 2 người đang "khát" yêu: “Ta thấy gì đâu sau sắc yêu kiều / Mà ta riết giữa đôi tay thất vọng / Dầu tin tưởng: chung một đời, một mộng / Em là em, anh vẫn cứ là anh / Có thể nào qua Vạn Lí Trường Thành / Của hai vũ trụ chứa đầy bí mật.” (Xa cách - Xuân Diệu), còn tình một đêm của những người dị tính là tình của những người luôn trân quý sự tận hưởng thú vui xác thịt với người khác giới nên không nhuốm màu bi lụy, tuyệt vọng: “Đêm phập phồng, ngực nõn hứng trăng non / Môi đón lưỡi uống hương tình bất tận. / Yêu thương nhé. / Một lần thôi. Là đủ / Ta đâu cần gian díu giữa nhân gian...” (Say yêu - Đặng Xuân Xuyến). Nhưng cũng không hẳn thơ tình của người đồng tính, song tính sẽ luôn có hơi hướng tình một đêm mà khá nhiều bài thơ (nhất là những bài thơ được viết dưới hình thức ngụy trang), nếu nhà thơ không đủ dũng cảm để viết "trắng phớ tất tay" như nhà thơ trẻ Trần Đức Tín (Khét) "bạch hóa" cuộc tình đồng giới của anh với nhà văn Tống Phước Bảo thì bạn đọc sẽ không thể biết đấy là tình luyến ái của người song tính với người đồng tính: "gửi B / chút phong sương còn sót lại / cho những ngày ta nhiễm mặn vào nhau / cây dừa không đậu trái / ngọn lúa không trổ bông / sóng cứ ồ ạt sóng / người di cư / di cư" (Ta nhiễm mặn vào nhau - Trần Đức Tín).
Trở lại thơ tình của Đỗ Anh Tuyến với: Tự hỏi, Mãi niềm cô đơn, Khó gì quên được tình, Người tình một đêm, Giờ thành quá khứ... đều bao phủ những tủi hờn, tuyệt vọng, những dỗi hờn sậm màu bi lụy xót xa.
Hãy nghe Đỗ Anh Tuyến thổ lộ về "đoạn trường tình" của anh:
"Những mảnh đời đi qua đời tôi
Đậu xuống một đêm vô tình như gió
Như gió mỏng manh giọt sương òa vỡ
Như gió hao gầy tiếng vạc ăn đêm"
(Mãi niềm cô đơn - Đỗ Anh Tuyến)
Anh quy nạp những người tình là "những mảnh đời đi qua đời" anh để chỉ đích danh những ái ân đấy không phải là tình yêu bởi "những mảnh đời" đó đến với anh "vô tình" như gió, chỉ "đậu xuống một đêm" để cùng anh thỏa mãn bức bách sinh lý bị kìm nén chôn giấu bởi những định kiến cố hữu sai lệch với kiến thức khoa học của số đông trong xã hội. Hai câu thơ: "Như gió mỏng manh giọt sương òa vỡ / Như gió hao gầy tiếng vạc ăn đêm" lý giải căn nguyên tại sao Đỗ Anh Tuyến không coi những "đêm ấy" là những "đêm tình" bởi những ái ân đấy chỉ là những lén lút “vụng trộm” của bản năng thôi thúc trong bóng đêm để thỏa mãn khát khao dục tính. Tám chữ: "giọt sương òa vỡ/ tiếng vạc ăn đêm" đã diễn giải tận cùng sự bi lụy tình và tuyệt vọng tình của chàng trai Đỗ Anh Tuyến (hiểu rộng ra là của những người đồng tính, song tính) trong các cuộc tình đồng giới với những rên rỉ lặng thầm mà âm ỉ thảm thiết.
Những câu thơ nhuốm màu cô đơn với cảm giác ngậm ngùi chua chát của tâm trạng như mặc cảm tội lỗi, như lén lút, hụt hẫng, như chán chường tuyệt vọng... xuất hiện mật độ khá dầy trong thơ Đỗ Anh Tuyến:
- "Đôi chân rã rời sợ đến ngày mai
Bàn tay hư hao lo đêm dài quá
Ánh mắt dửng dưng hai người xa lạ
Bất chợt tìm nhau ứa giọt lệ nồng"
(Mãi niềm cô đơn - Đỗ Anh Tuyến)
- “Em ngủ gật sau những giờ chờ đợi
Mỏi mòn nhìn vế phía giấc mơ anh ...”
(Chưa bao giờ - Đỗ Anh Tuyến)
- "Đêm nhắn gió tìm người mộng
Dệt vội câu thơ nghe nhói lòng ...”
(Nuối tiếc - Đỗ Anh Tuyến)
- "Lặng lẽ mình ta, độc hành vạn dặm
Bỏng rát đôi chân lê lết những con đuờng”
(Thực tại – Đỗ Anh Tuyến)
- "Trong tim anh, em cũng là người khách
Ở trọ qua đường mỗi lúc nắng mưa?""
(Tự hỏi - Đỗ Anh Tuyến)
- "Ôi những vô cùng ôi những hư không
Cơn gió nào đi cơn gió nào sắp đến
Ta cay cực một đời như bến
Cánh buồm hoài ngóng đợi vẫn trong mây.."
(Mãi niềm cô đơn - Đỗ Anh Tuyến)
Ngay cả khi nhà thơ Đỗ Anh Tuyến viết dưới hình thức ngụy trang thì những câu thơ tình của anh vẫn chất chứa những sầu não "hờn", "tủi", "trách", oán... cam lòng với những rụt rè, giữ kẽ, bi quan... bởi "tình ấy" của anh không nằm trong khuôn khổ quy ước thông thường của định chế xã hội nên danh không chính ngôn không thuận, vì thế mà "tình ấy" phải lén lút, phải ngụy trang dưới vỏ bọc của những mối quan hệ anh em bè bạn nên dễ rơi vào trạng thái hụt hẫng, tạm bợ như “tình” của khách làng chơi. Người đọc tinh ý sẽ không khó để nhận ra đấy là tiếng lòng của nhà thơ Đỗ Anh Tuyến dành cho người yêu cùng giới tính:
"Em sẽ làm gì khi chỉ có anh thôi
Em có tủi, em có hờn, em có trách:
"Trong tim anh, em cũng là người khách
Ở trọ qua đường mỗi lúc nắng mưa?""
(Tự hỏi - Đỗ Anh Tuyến)
Hay những câu thơ ngậm ngùi chua chát về "thứ tình yêu" "ngọt ngào đến mấy cũng tan thành mây" của người đồng tính, song tính phải lén lút vụng trộm vì không được gia đình và xã hội thừa nhận dẫu được viết dưới hình thức ngụy trang vẫn không giấu được tâm trạng phẫn uất xót xa... của chàng trai Đỗ Anh Tuyến trước sự kỳ thị "đàm tiếu" tình luyến ái đồng giới của người đời:
"Chiều nay em chẳng về trên lối ấy
Để cho anh thơ thẩn khắp phố quen
Tay cầm bình rượu người sặc mùi men
Mặc cho thiên hạ bao lời đàm tiếu."
(Say, em - Đỗ Anh Tuyến)
Trong cuốn "Điểm yếu của người đàn ông hiện đại", Nhà xuất bản Văn hóa Thông tin ấn hành Quý 4 năm 2006, ở bài NGƯỜI ĐÀN ÔNG ĐỒNG TÍNH, tôi đã luận bàn: "Công bằng mà nói, người đồng tính là những người chịu nhiều thua thiệt, đau khổ trong cuộc sống. Trong con mắt mọi người, dù người đồng tính có tài giỏi, tử tế đến đâu, có ích cho gia đình và xã hội thế nào thì họ vẫn cứ là “kẻ biến thái”, “lập dị”, bị tránh xa vì “kinh tởm”. Một ông tổng thống, một nhà bác học hoặc một nhà thơ, một nhạc sỹ thiên tài... nếu đã “bị” là người đồng tính thì dù có vắt kiệt tài năng, trí tuệ để cống hiến cho nhân loại vẫn cứ phải đương đầu với sự ghẻ lạnh, “khinh rẻ” của người đời. Một kẻ giết người, một tên ăn trộm, một gã lừa đảo... nhiều khi lại được “xã hội” “tôn trọng” hơn nhiều những người đồng tính. Đấy chính là sự nghịch lý, là bất công của xã hội dành cho người đồng tính mà người đồng tính khó đủ sức để vượt qua.". Có lẽ chính vì thế mà chàng trai trẻ Đỗ Anh Tuyến đã hơn một lần dùng thuốc ngủ quá liều để tự giải thoát những dè bỉu, khinh khi, đàm tiếu vô lý và đầy ác ý của người đời...
Vâng, thơ của Đỗ Anh Tuyến phần nhiều là những dòng thơ đẫm lệ của sự tuyệt vọng, của những bi ai phẫn uất trước những định kiến sai lệch của xã hội và sự kỳ thị người đồng tính của số đông trong xã hội đã gián tiếp đẩy cuộc sống của người đồng tính (và song tính) sâu vào ngõ cụt.
*.
Khuya qua, ngày 10 tháng 11 năm 2025, một bạn đọc điện hỏi con người có "Nghịch Thiên cải Mệnh" được không vì mấy Thầy Tử vi nói với cậu ấy là "Di cung hoán số" được. Vì đã gần 24 giờ, khuya quá rồi, tôi không tiện trả lời nên hẹn cậu ấy sáng nay sẽ viết vài dòng về thắc mắc của cậu ấy, cũng là thắc mắc của một số bạn đọc khác đã gửi tới tôi: có thật sự "Nghịch Thiên cải Mệnh" được không?
Cái được gọi là "Thiên Mệnh" ấy, hiểu đơn giản là khuôn khổ, giới hạn mà tạo hóa đã định sẵn cho mỗi người, nó tựa như bản vẽ thiết kế gốc ngôi nhà cuộc đời của mỗi người ngay từ khoảnh khắc người đó cất tiếng khóc chào đời. Cái khung giới hạn đó con người không thể thay đổi được nhưng có thể tác động mạnh mẽ đến chất lượng cuộc sống bên trong khuôn khổ đó bằng những nỗ lực, đạo đức và trí tuệ của chính mình.
Tử Vi, Tứ Trụ hay Tướng Thuật, Lý Số,... chỉ là các phương tiện giúp ta nhìn rõ những cây cột cái vững chắc, những góc khuất ẩm thấp và những lối đi gập ghềnh cần tránh trong bản vẽ thiết kế ngôi nhà cuộc đời đó, tuyệt nhiên không phải là cây bút thần thánh có thể tùy tiện vẽ lại bản thiết kế đó theo ý của mình. Vì thế, việc "Nghịch Thiên cải Mệnh" hay "Di cung hoán số" như những ông đồng bà cốt lôi kéo các “con nhang đệ tử” vào các nghi lễ tâm linh, mà trong nhiều trường hợp các nghi lễ này bị biến tướng thành hành vi lừa đảo, tuyệt đối là ảo tưởng hão huyền, là điều không thể. Ví như “Thiên Mệnh” của mình là ngôi nhà cấp 4 thì mình chỉ có thể quét tước sạch sẽ, sơn phết lại màu tường, trồng thêm mấy khóm hoa, bắc thêm cái giàn mướp... để ngôi nhà nhiều năng lượng hơn, ấm áp hơn, đẹp đẽ hơn trong giới hạn của cái "Mệnh" đã được tạo hóa định sẵn, những việc làm đó là cái "vận" mình tự sửa sang, chứ không thể là "cải mệnh" để biến ngôi nhà cấp 4 thành căn biệt thự lầu son được?!
Mục đích của việc xem số không phải để mưu cầu sự giàu sang phú quý mà là để “Thuận Thiên ứng Mệnh”, để hiểu thấu triệt cụm từ "biết mình biết ta" trong đời sống tâm linh (ta chỉ cần biết rõ về ta là ta đã "giác ngộ", ta sẽ chiến thắng được đời) mà sống thuận theo dòng chảy của lẽ tự nhiên. Ví như khi mùa đông đến thì lo chuẩn bị quần áo chống rét, khi mùa gió nồm về thì lo ngăn không khí ẩm từ bên ngoài vào nhà, đó là sự thích nghi khôn ngoan của người thức thời. Hay khi biết vận hạn đang bủa vây thì thận trọng lại lời ăn tiếng nói và khiêm nhường hơn trong hành động, rồi lo gieo duyên lành để giảm bớt tai ương. Đó là sự tính toán khôn ngoan của người biết nương theo chiều gió, biết lèo lái con thuyền đời qua ghềnh thác được an toàn hoặc chí ít giảm thiểu những nguy hiểm thiệt hại, chứ không phải cái kiểu biết được số rồi thì ngông nghênh gồng mình lên chống lại cơn bão táp vô hình mà chuốc lấy họa vào thân. Việc xem Tử Vi, Tứ Trụ hay Tướng Thuật, Lý Số... giúp ta biết được lúc nào vận mình lên, lúc nào vận mình xuống mà chuẩn bị tâm lý, hành động để sống hòa hợp với quy luật đó, giống như có trong tay một bản đồ dự báo thời tiết sẽ giúp ta biết được lúc nào trời nắng, lúc nào trời mưa để mang theo ô khi trời nắng, mang theo áo mưa khi trời mưa chứ không phải để ta cản lại trời nắng, ngăn lại trời mưa. Tóm lại, mục đích việc xem số không phải để "nghịch Thiên cải Mệnh" mà là để ta sống một cuộc đời chủ động, có ý nghĩa và bình thản hơn trong khuôn khổ của số phận đã được an bài.
Về việc cải vận thì đúng là trong tín ngưỡng dân gian có lưu truyền những phương pháp "cải thiện số mệnh" được cổ nhân đúc kết như: Làm việc thiện, ăn chay niệm Phật, thay đổi môi trường sống tích cực... những phương pháp này có thể giúp chuyển "Vận" (chứ không cải được Mệnh) thay đổi theo thời gian, theo công sức nỗ lực của mỗi người. Nó giống như ta chăm bón cho mảnh vườn của mình: giúp cây tươi tốt hơn, hoa nở rộ hơn, đẹp hơn, thậm chí có thể khiến hoa nở cả lúc trái mùa nhưng không thể biến cây mai thành cây đào, biến quả na thành quả mít được. Mức độ thay đổi này, nói cho cùng cũng nằm trong cái "nghiệp quả" của mỗi người. Ai gieo nhân nào thì gặt quả nấy, luật trời công bằng lắm, sự can thiệp của con người thật nhỏ bé trước sự chế tài công bằng đến khắc nghiệt của luật Luân Hồi - Nhân Quả.
*.
Hà Nội, sáng 11 tháng 11-2025
*
Giữa bối cảnh xã hội nhiễu nhương với những thông tin thật giả lẫn lộn, bài thơ "KIẾN, CHUỘT VÀ RUỒI..." của Đặng Xuân Xuyến nổi lên như một tiếng nói phản biện mạnh mẽ và sắc sảo. Tác phẩm không chỉ là một áng thơ cảm tác ngẫu hứng từ vụ việc của nhà văn Nguyễn Quang Lập và tập đoàn Tân Hiệp Phát, mà còn là một bản tuyên ngôn nghệ thuật, phơi bày sự tha hóa của người trí thức trong thời đại đầy rẫy những cám dỗ. Bằng cách sử dụng hình ảnh ẩn dụ đầy thâm thúy và ngôn ngữ châm biếm sâu cay, Đặng Xuân Xuyến đã khéo léo vẽ nên một bức chân dung méo mó, suy đồi, đặt ra câu hỏi day dứt về đạo đức và lương tri của những người cầm bút.
KIẾN, CHUỘT VÀ RUỒI...
- Cảm tác khi cư dân mạng nói về
Bọ Lập và Chuyện nhà Dr Thanh -
.
Hóa thân "Kiến, chuột và ruồi"
Lẽ nào lạc giọng với Ruồi Dr Thanh?!
.
Có về "Đời cát" cùng anh
Mà coi "Ký ức vụn" thành bút cong!
.
Tưởng rằng "nói trạng" là xong
Người thiên hạ cứ vần chong chóng chiều!
.
"Thổi kèn" vội quá hóa liều
"Mảnh đời đen trắng" lại tiêu mất rồi!
-----
"...": tên các tác phẩm của nhà văn Nguyễn Quang Lập.
*.
Hà Nội, 09:09ngày 15/04/2023
ĐẶNG XUÂN XUYẾN
1. PHÂN TÍCH NGHỆ THUẬT
Bài thơ "KIẾN, CHUỘT VÀ RUỒI..." của Đặng Xuân Xuyến, một tác phẩm cảm tác từ những lùm xùm trên mạng xã hội, không chỉ là một áng thơ tự do mang tính thời sự mà còn là một bản tuyên ngôn nghệ thuật đầy ẩn ý về những nhiễu nhương trong đời sống đương đại. Tác phẩm được khơi nguồn từ vụ việc của nhà văn Nguyễn Quang Lập (Bọ Lập) và lùm xùm của gia đình ông chủ Tân Hiệp Phát (Dr Thanh), từ đó trở thành một lời bình luận xã hội sâu sắc, thể hiện sự trăn trở của tác giả trước những biến động của thời cuộc.
1. Hình tượng ẩn dụ và tính biểu tượng
"Kiến, chuột và ruồi...": Tác giả sử dụng một cách tinh tế hình tượng các loài vật nhỏ bé, tầm thường trong xã hội để ẩn dụ cho những hành vi của con người.
"Kiến" có thể đại diện cho những con người cần mẫn nhưng dễ bị lợi dụng, cuốn theo những dòng chảy phức tạp.
"Chuột" ám chỉ những kẻ lén lút, vụng trộm hoặc cơ hội chỉ biết trục lợi.
"Ruồi" đại diện cho những kẻ hám lợi, thích bới móc, tạo thị phi.
"Bọ Lập" và "Dr Thanh": Đây là hai hình tượng có tính biểu tượng cao. Một bên đại diện cho tiếng nói độc lập, giới tri thức (Bọ Lập) và bên kia đại diện cho giới kinh doanh, quyền lực (Dr Thanh). Sự đối lập này đã tạo ra một bức tranh đa chiều, kịch tính về các tầng lớp xã hội hiện đại.
"Ruồi Dr Thanh": Cụm từ này không chỉ là một sự kết hợp ngẫu nhiên mà còn là một ẩn dụ đầy châm biếm. Nó chỉ ra một sự thật rằng, đôi khi những cá nhân nhỏ bé ("ruồi") lại có thể bị thao túng để phục vụ cho những thế lực có tiền bạc và quyền lực ("Dr Thanh").
2. Ngôn ngữ châm biếm sắc sảo
Thế giới văn chương bị bóp méo: Đặng Xuân Xuyến đã khéo léo lồng ghép các tác phẩm của Nguyễn Quang Lập như "Đời cát" và "Ký ức vụn" vào bài thơ, nhưng với một giọng điệu đầy mỉa mai.
"Mà coi Ký ức vụn thành bút cong!": Đây là một câu thơ đắt giá, thể hiện sự bóp méo, xuyên tạc sự thật, dùng ngòi bút để phục vụ cho những mục đích không chính đáng.
Sự a dua của dư luận: Hình ảnh "người thiên hạ cứ vần chong chóng chiều" là một ẩn dụ xuất sắc cho sự a dua, thiếu chính kiến của đám đông. Chong chóng quay theo chiều gió, cũng như dư luận dễ dàng bị lôi kéo bởi những thông tin không rõ ràng, chưa được kiểm chứng.
Thái độ mù quáng và nông nổi: Câu "Thổi kèn vội quá hóa liều" tiếp tục chỉ trích những hành động mù quáng, hành động vội vã mà thiếu suy nghĩ. "Thổi kèn" ở đây là hành vi tung hô, ca ngợi mà không có căn cứ, cuối cùng lại gây ra hậu quả xấu.
3. Ý nghĩa và giá trị
Phê phán hiện thực xã hội
Bài thơ không chỉ là một lời bình luận về một sự việc cụ thể mà còn phản ánh một vấn đề chung của xã hội hiện đại: sự nhiễu loạn thông tin trên mạng xã hội, sự dẫn dắt và thao túng dư luận.
Cảnh tỉnh về đạo đức và lương tri
Thông qua hình ảnh "bút cong", Đặng Xuân Xuyến đã lên án một cách mạnh mẽ sự suy đồi đạo đức trong giới cầm bút. Tác phẩm đặt ra một câu hỏi đau đáu về vai trò của người trí thức trước những cám dỗ vật chất.
Vai trò của người trí thức trong xã hội
Đây không chỉ là một bài thơ châm biếm mà còn là lời nhắc nhở về trách nhiệm của người trí thức trong việc bảo vệ sự thật, giữ gìn lương tri. "Mảnh đời đen trắng lại tiêu mất rồi!" cho thấy một sự thật đau lòng: khi sự vội vã và a dua lấn át, những sự thật, những điều đúng đắn sẽ bị vùi lấp.
2. HÌNH TƯỢNG NGUYỄN QUANG LẬP
QUÁ TRÌNH THA HÓA QUA NGÔN TỪ
Bài thơ "KIẾN, CHUỘT VÀ RUỒI..." của Đặng Xuân Xuyến không chỉ là một áng thơ tự do mang đậm hơi thở thời sự mà còn là một tác phẩm phản biện sâu sắc, lấy hình tượng một nhân vật văn học cụ thể để soi chiếu vấn đề suy đồi đạo đức của người trí thức trong xã hội nhiễu nhương. Bằng việc lấy cảm hứng từ những lùm xùm trên mạng xã hội liên quan đến nhà văn Nguyễn Quang Lập (Bọ Lập) và vụ việc của tập đoàn Tân Hiệp Phát (Dr Thanh), tác giả đã kiến tạo một bản tuyên ngôn nghệ thuật đầy ẩn ý, thể hiện nỗi thất vọng sâu sắc trước một tượng đài văn học bị lung lay.
1. Hóa thân và sự tha hóa:
"Hóa thân 'Kiến, chuột và ruồi' / Lẽ nào lạc giọng với Ruồi Dr Thanh?!": Câu thơ này mở đầu bằng một phép chơi chữ đầy ý vị. Đặng Xuân Xuyến đã tái sử dụng chính nhan đề tác phẩm của Nguyễn Quang Lập để ám chỉ sự thay đổi lập trường của ông. Những hình ảnh "kiến, chuột, ruồi" vốn từng đại diện cho những thân phận nhỏ bé, yếu thế, nay lại được dùng để châm biếm chính người sáng tạo ra chúng.
Phép tương phản "lạc giọng": Câu hỏi tu từ "lẽ nào lạc giọng..." là một lời mỉa mai sắc lẹm, đặt ra nghi vấn về sự tha hóa của một trí thức. Một người từng được coi là tiếng nói độc lập, thẳng thắn, nay lại "lạc giọng" để lên tiếng bảo vệ một doanh nghiệp đang dính vào bê bối, cho thấy một sự chuyển biến từ chính trực sang thiếu dứt khoát, thậm chí là thỏa hiệp vì lợi ích.
2. Bóp méo giá trị:
"Có về 'Đời cát' cùng anh / Mà coi 'Ký ức vụn' thành bút cong!": Đặng Xuân Xuyến đã vận dụng tài tình chính các tác phẩm của Nguyễn Quang Lập để tố cáo sự suy đồi của ông. "Đời cát" gợi lên một cuộc đời vô thường, đầy đau khổ, trong khi "Ký ức vụn" là những ghi chép chân thực. Tuy nhiên, việc “coi Ký ức vụn thành bút cong" là một lời kết tội nặng nề, chỉ ra sự bẻ cong ngòi bút, viết sai sự thật, viết theo hướng có lợi cho kẻ có quyền lực.
"Bút cong" là hình ảnh mang tính biểu tượng cao, không chỉ đơn thuần là sự thiếu thẳng thắn mà còn là sự phản bội lại lý tưởng ban đầu của một người làm văn chương.
3. Thất thế và bị chế giễu:
"Tưởng rằng 'nói trạng' là xong / Người thiên hạ cứ vần chong chóng chiều!": Ở đây, tác giả mỉa mai rằng Nguyễn Quang Lập đã nhầm tưởng việc phát ngôn một cách thiếu căn cứ là đủ để thể hiện vai trò của mình.
"Vần chong chóng chiều" là một ẩn dụ đắt giá, thể hiện sự quay lưng và chế giễu của dư luận. "Chong chóng" xoay theo chiều gió, ám chỉ sự bất định và dễ bị thao túng. Hình ảnh này cho thấy sự mất lòng tin của công chúng, khiến tiếng nói của người trí thức không còn giá trị.
4. Hậu quả của sự thỏa hiệp:
"'Thổi kèn' vội quá hóa liều / 'Mảnh đời đen trắng' lại tiêu mất rồi!": Hành động "thổi kèn" (tâng bốc, ca tụng) một cách thiếu suy xét đã dẫn đến hậu quả nghiêm trọng.
"Mảnh đời đen trắng" trong bối cảnh này không chỉ là một tác phẩm của Nguyễn Quang Lập mà còn là một ẩn dụ cay đắng về sự phân định đúng sai, thiện ác. Chính thái độ thiếu chính trực, thỏa hiệp của nhà văn đã làm mất đi cái "trắng" trong cuộc đời ông, khiến uy tín và danh dự bị hủy hoại.
LỜI KẾT
Bài thơ "KIẾN, CHUỘT VÀ RUỒI..." là một tác phẩm châm biếm đặc sắc, không chỉ nhắm vào một cá nhân mà còn đặt ra một vấn đề phổ quát về sự tha hóa của người trí thức trước những cám dỗ vật chất và quyền lực. Đặng Xuân Xuyến đã sử dụng một cách tinh tế các hình ảnh ẩn dụ, câu hỏi tu từ và các tác phẩm của chính đối tượng để tạo nên một bức chân dung méo mó, suy đồi. Tác phẩm này không chỉ là lời cảnh tỉnh cho giới cầm bút mà còn là tiếng chuông báo động về sự nhiễu loạn thông tin và sự a dua của dư luận trong xã hội hiện đại. Đây là một đóng góp quan trọng cho dòng văn học phản biện, thể hiện sự trăn trở của một người cầm bút trước sự biến chất của những giá trị từng được tôn vinh.
*.
2) Ðể rút ra danh sách của NSGM (unsubscribe),
xin gửi email về GiaoMua2025@gmail.com
3. Mọi chi tiết, thể lệ, thắc mắc, xin gửi về:
GiaoMua2025@gmail.com
4. Mọi bài vở, đóng góp, xin gửi về:
GiaoMua2025@gmail.com
Nguyệt San Giao Muà
Homepage: http://www.GiaoMuạcom
Thể lệ gửi bài cho Nguyệt San Giao Muà:
Mong bạn gửi Bài cho GM theo cách này là tốt nhất :
1. Dùng mẫu chữ Unicode
2. Viết Hoa chữ đầu của bài và bút hiệụ Ví dụ: Giọt Mưa Trên Lácủa NS Phạm Duy
3. Gửi bài ngay trong email (không kèm file), để cho BBT khỏi mất công download xuống để đọc
4. Gửi tất cả các bài trong 1 tháng 1 lần trong1 email, nếu tiện.
5. Bài vở xin gửi đến trước ngày 25 mỗi tháng
6. Mọi chi tiết, thể lệ, thắc mắc, xin gửi về: GiaoMua2025@gmail.com
Cám ơn bạn rất nhiều, vì nhân sự có hạn, BBT không thể ngồi đánh máy lại từng đề bài hay bút hiệụ
Merrifield, Virginia 22116
USA
Trang Nhà
