1. ĐƯỜNG VÀO Z30C 
		
1.1 ĐƯỜNG VÀO Z30C
( Viết tặng tất cả những người vợ đã thăm chồng tại Z30C)


Thăm anh, đường vào Z30C,

Trại tù “cải tạo” ở nơi Rừng Lá,

Hàm Tân, Thuận Hải sao mà lắm gío,

Có phải gío từ Phan Thiết thổi vể?

 

Đường dài hun hút chẳng thấy phía xa,

Chỉ thấy đất cát trải đầy trước mặt,

Cát vướng chân em bước đi rất chậm,

Mấy cây số đường giữa lúc nắng lên.

 

Khu tiếp nhận nằm giữa rừng buồn tênh,

Những lán trại cất vội bằng tre nứa,

Cây Phượng Vỹ ngoài cổng xanh tươi lá,

Xanh như tóc người vợ trẻ thăm tù.

 

Giây phút đợi anh như cả thiên thu,

Chồng của mình bỗng xa như cổ tích,

Năm 1975 anh đi biền biệt,

Anh đi tù, không được biết ngày về.

 

Trại tù đầu tiên em biết qua thư,

Anh ở Long Giao, cái tên rất lạ,

Em quanh quẩn lớn lên ở thành phố,

Có nhiều nơi em chưa biết bao giờ.

 

Trại tù thứ hai khi anh chuyển về,

Thành Ông Năm, Hốc Môn. Chiều mưa đó,

Em đến thăm anh đôi giòng lệ đổ,

Tại trời mưa hay em khóc như mưa.

 

Rồi anh chuyển trại tù lần thứ ba,

Z30 chia thành nhiều khu vực,

Khu A,B,C,D…nào có khác,

Cũng người tù, người thua trận miền Nam.

 

Em ngồi trong lán nhìn ra xung quanh,

Bốn bề núi rừng, nơi nào anh ở

Dù nơi nào cũng ngút ngàn thương nhớ,

Vượn hú chim kêu mỗi lúc chiều buông.

 

Chỉ có mười lăm phút để hỏi thăm,

Bao điều muốn nói em chưa kịp nói,

Em tủi thân nhìn anh quay trở lại

Núi rừng kia tiếp tục một thân tù.

 

Còn em trở về cuộc sống chia lìa,

Chào lán trại những phút giây gặp gỡ,

 Chào cây Phượng vẫn hồn nhiên trong gió,

Đâu hiểu lòng kẻ ở lại, người về.

                    

Chào anh, em rời Z30C,

Cũng con đường ấy, trở về ngao ngán,

Cũng gió ấy, nghe tiếng anh vọng đến,

Anh gọi tên em mỗi lúc một xa.


1.2 HÔM QUA GIÓ THỔI.

Hôm qua về gió thổi,

Lá khô rụng đầy sân,

Lá khô che khuất lối,

Tôi lạc từng bước chân

 

Sao lá rơi nhiều thế?

Những linh hồn bơ vơ,

 Buông mình vì cơn gió,

 Hồn về đâu bây giờ?.

 

Hôm qua về gió thổi,

Thấy hoa rụng đầy sân

Những cánh hoa nằm lại,

Mùi hương vào hư không.

 

 Ôi những cánh hoa rơi,

Ngậm ngùi tôi thương qúa,

 Cánh hoa buồn tả tơi,

 Lìa cội cành thương nhớ.

 

Hôm qua về gió thổi,

Nhà vắng một mình tôi,

Trong này đời trống trải,

Ngoài trời mây đơn côi

                   

 Ngủ đi những cánh hoa,

 Đã hết thời khoe sắc,

 Ngủ đi tình cách xa,

 Đã hết thời say đắm

 

Ngủ đi chiếc lá khô,

Đã hết mùa xanh thắm,

Ngủ đi tôi tình cờ,

Sẽ gặp người trong mộng.

 

 Hôm nay không gió thổi,

  Lá hoa còn đầy sân,

  Nhưng lòng tôi gió nổi,

  Nỗi buồn rơi mông mênh.

Nguyễn Thị Thanh Dương 


Mục Lục  



        
2.  Như Chiếc Lá Bay   
		
Chiều rơi ửng đỏ chân trời 

Lòng em rực cháy anh ơi ! Ngày tàn

Ngẩn ngơ em tiếc nắng vàng

Sợ ngày mai tới tình chàng còn chăng ?

 

Có khi nào anh băn khoăn

Chợt nắng chợt gió lá lăn bên đường

Hoa nào giữ mãi mùi hương

Phù dung tàn, nở trong vườn ai hay ?

 

Tình yêu như chiếc lá bay

Lên cao xuống thấp đổi thay từng mùa

Nóng, lạnh - hồng, xám theo mưa

Ấm nồng - nhạt mặn vọng đưa tứ bề !

 

Hàng me bóng mát ta về

Tóc em bồ kết hẹn kề … chanh, cam

Ta về phương ấy trời Nam

Thu gom hương sắc thương ngoan với đời ! 


Lê Miên Khương 


Mục Lục  


3. ANH HẬU 

Anh là bạn học của anh tôi
Chung trường Đại Học thuở xa xôi
Quê anh nơi miền Trung nắng gió
Vào Sài Gòn, anh ở nhà tôi
Anh tên Hậu, khuôn mặt rất hiền
Nụ cười với chiếc răng khểnh duyên
Tôi học lớp chín, còn bé lắm
Mải học mê chơi, niềm vui riêng

Anh như người thân ở trong nhà
Bữa cơm ấm áp, từng ngày qua
Căn nhà tôi, đông người vui vẻ
Thương yêu anh chất phác, thật thà

Nhiều khi anh dạy tôi học bài
Tìm ẩn số phương trình bậc hai
Từ đó môn Toán tôi rất giỏi
(Hỏi sao tôi hổng mến trai tài!?)

Bạn bè anh tôi, thường đến chơi
Cuối tuần ăn uống, họp mặt vui
Tôi đứng phía sau nhà… hóng chuyện
Thấy anh ít nói, chỉ mỉm cười

Mùa hè, anh về quê thăm nhà
Tôi buồn, nghe lòng nhớ thương xa
Phan Rang là ở nơi đâu nhỉ?
Mong anh lên, anh sẽ mang quà

Bốn năm Đại Học cũng qua đi
Anh ra trường là mùa biệt ly
Nhận công tác xa, miền Duyên Hải
Sài Gòn tôi đến tuổi dậy thì

Có thể chẳng phải là tình yêu
Dù tim tôi bâng khuâng sớm chiều
Anh ghé thăm nhà tôi, ngắn ngủi
Rồi vội đi, chỉ có thế thôi.

Tình cảm đơn sơ ngày mới lớn
(Rộn ràng vì anh khen tôi xinh!)
Theo dòng thời gian, vào quên lãng
Nửa quả địa cầu, mình cách ngăn

Giờ đây nghe tin anh đã mất
Vì bệnh hiểm nghèo ở quê hương
Xót xa tôi nghe cay khoé mắt
Sống lại trong lòng một trời thương

Anh có mang theo kỷ niệm xưa
Xóm tôi năm nào, đẹp nên thơ
Căn nhà có giàn hoa giấy đỏ
Và cô em gái tuổi mộng mơ ?!

 
KIM LOAN
Mục Lục 

4. Lên Bờ Xuống Ruộng  

Lên bờ, rồi xuống ruộng

Không khác chi cái cày

Lưỡi cày không xuống ruộng

Làm sao có gạo nhai

*

Sông ngòi có hai bờ

Như hàng rào che chắn

Là mảng lưới giữa trời

Cá tôm bơi tắm nắng

*

Hỏi, đại dương có bờ không ?

Ai cũng nói rộng mênh mông

Chim hải âu từ đâu đến ?

Phải có bến, truyền nòi giống

*

Lòng nhân ái, ai thấy không ?

Nằm sâu kín dưới dòng sông

Sẽ vun tưới khi tim cạn


Sẽ an ủi khi mủi lòng


MAR 8 - 2026

Bạch Liên  


Mục Lục  



5. Thả vào hư không    

Đời ta đã trải bao mùa
Như trăng rồi khuyết, như hoa rồi tàn
Trong đời có những dỡ dang
Có hạnh phúc, có vẹn toàn ước mơ.
 Trải qua ngày nắng, ngày mưa
Bão giông, gió lặng đong đưa phận người
Giữ cho môi mãi nụ cười
Dù trong tâm chẳng niềm vui cho mình.
 Tặng mùa Hạ nắng bình minh
Thắp vào tim một chút tình thế nhân
Tặng mùa Thu nỗi bâng khuâng
Để thương chiếc lá ngoài sân lạc loài.
Tặng mùa Đông lạnh đơn côi
Một vòng tay ấm rạng ngời tin yêu
Mùa Xuân mang đến thật nhiều
Những tia hy vọng, những điều đợi mong.
Nỗi niềm thả vào hư không
Tâm hồn sẽ mới, cho lòng nở hoa
Thời gian cứ lạnh lùng qua
Hành trang là chuổi ngày ta mỏi mòn.
Nhọc nhằn chai gót chân son
Ngỡ ngàng ngày tháng biết còn bao nhiêu!

 Đơn Phương Thạch Thảo


Mục Lục
        
		

6. Cõi Buồn   
		
6.1 Cõi Buồn

Ai gây nên cảnh bể dâu

Để cho trần thế vướng màu tang thương.

Nhớ xa lòng khắc khoải buồn

Tháng năm biền biệt gió sương mịt mờ!

Người đi  thương nhớ người chờ

Kẻ bên song cửa thẩn thờ đợi trông.

Nhìn con thơ xót cả lòng

Cha đi biền biệt long đong cõi ngoài.

Đau thương biết tỏ cùng ai

Phận người thua trận đắng cay tột cùng .

Thương chàng lỡ cuộc tang bồng

Nên đành thúc thủ cùm gông đoạn trường,

Chiều chiều nhạt ánh tà dương

Nhìn xa rưng lệ cõi buồn biệt ly!!!

2-3-2026


6.2 Rưng dòng thơ Lệ

Đào mai nay cũng nhạt màu

Cố hương biền biệt mây sầu giăng giăng

Cớ chi đời mãi cách ngăn

Thời gian trôi mãi mấy lần xuân qua!

Mà đâu có phải Tết nhà

Quanh đây xa lạ chỉ là người dưng

Bước đi từng bước ngập ngừng

Tuyết giăng tứ phía tưởng chừng mùa đông!

Lạnh ngoài lạnh thấu tấm lòng

Mới hay kiếp khổ lưu vong xứ ngoài

Đau lòng lắm cảnh lạc loài

Tiếc thương biết mấy những ngày xa xưa:

“Vui làm sao Tết được mùa

Xóm làng mở hội trẻ đùa vui xuân

 Pháo vang luôn nổ đì đùng

Nhạc đời tấu khúc cõi lòng hân hoan !”

 

 Chuyện đó  nay đã sang trang

Ở đây hiu quạnh dặm ngàn tiếc thương

Nhìn quanh chỉ thấy tuyết sương

Rưng dòng thơ lệ cố hương mịt mờ!

3-3-2026


6.3 Lời Thề Đã Phai
 

Nhớ xưa biển hẹn non thề

Mà nay bến cũ đường về quạnh hiu

Làm sao quên những buổi chiều

Gặp nhau trên bến trao nhiều lời thương.

 

Tơ tình cũng đã vấn vuơng
Nghĩ rằng chung một bước dường thiên thu.

Dù cho bão tố mịt mù

Tình mình đẹp măi mặc dù bao năm!

 

Quê hương lại bị lấn xâm

Phận người trai phải âm thầm ra đi

Vội vàng nói tiếng biệt ly

Thương em ở lại xuân thì đợi trông.

 

Lửa thù đỏ rực núi sông

Đời tôi mạnh bước tang bồng chiến chinh.

Vẫn mơ một buổi thanh bình

Cùng nhau kết lại duyên tình đôi ta .

 

Rủi cho vận nước sa đà

Thân người chiến sĩ can qua não nề.

Thoát gông tù nhục  trở về
Năm xưa người cũ lời thề đã phai,

 

Thôi đành gãy mộng tương lai

Bơ vơ lạc bước bên ngoài bến thương.
Chiều chiều hiu hắt mờ sương

Chim trời lẻ bạn tiếng buông não lòng

6-3-2026


6.4 Hoa Hồng Nhan

Trong gió bão xót thương cành hoa nhỏ

Cánh rã rời hương sắc cũng tàn phai

Cảnh vườn hoang xác xơ cành hoa đổ

Nỗi ngậm ngùi thêm đau xót lòng ai!

 

Kiếp hồng nhan trên bến đời bạc phận,

Nụ cười tươi, trong khoảnh khắc mau qua

Tháng năm dài đôi mắt lệ phai nhoà

Môi mím lại, đắng cay  tình phụ bạc.

 

Văng vẳng xa đưa muôn ngàn khúc hát

Sao điệu nào cũng đậm nét tương tư

Nhớ lời ai xưa xa vắng mịt mù

Còn đọng lại trong hồn sầu thiếu nữ!.

 

Nàng với hoa trên bến đời cô lữ

Mãi trọn lòng chung thủy với tình yêu

Hoa dẫu chết cũng không hờn ong bướm

Người xa xăm , nàng dõi áng mây chiều.

 

Thương cánh hoa, như thương đời thiếu nữ

Nét hồng tươi đã sớm vội phai tàn

Cõi trần gian hoa người chung số phận

Biết về đâu?- đời mưa gió phũ phàng!

2026


6.5 Tàn Phai

Ta nay đã trắng từng chân tóc
Ngoảnh lại mịt mờ nẽo núi sông

Biết ai tri kỷ cùng tâm sự

Để tỏ lòng nhau chữ sắt son!

 

Bìm bịp có còn kêu nước lớn

Hạ vàng quốc có gọi bên sông

Chinh phụ chờ trông mòn hơi thở

Kẻ ở miền xa muối xát lòng.!

 

Ngóng đợi bao năm khô tròng mắt

Cớ gì cứ mãi thế gian đau

Làm sao cho khỏi trần ai khổ

Để kiếp con người hết bể dâu!

 

Mơ ước giữa đời hay ảo ảnh

Nên bước con người mãi chong chênh

Như chiếc thuyên nan chiều sóng động

Bến bờ xa khuất phải lênh đênh!

 

Chao ôi đi giữa cõi  điêu linh

Đường qua cô quạnh thật buồn tênh

Trong cõi con người phù du mộng

Bể sầu năm tháng cứ mông mênh!

 

Mới hay phai tàn từ thiên cổ

Có ai đẹp mãi nét dung nhan

Suốt đời giữ được xanh màu tóc?

-Cỏ  lá thu đông cũng úa vàng!


Hàn Thiên Lương 



Mục Lục

7. Cánh Đào Rơi Trên Dòng Potomac   

Thơ Chương Hà Nhạc Chat GPT/Suno
Song ca Opera


  


 Chương Hà 



Mục Lục

1. THỜI KHẮC CUỐI CÙNG 

Nguyễn Thị Thanh Dương 

 



Ngày 29 tháng tư 1975

 Những ngày cuối tháng tư quân trường Trung Tâm Huấn Luyện Quang Trung vẫn đang cắm trại, chồng tôi chưa về, nhưng trước khi đi anh đã bảo tôi ở nhà có gì thì bám theo cha mẹ và các em để đùm bọc lẫn nhau. Gia đình cha mẹ tôi ở gần nên hai nhà như một.

Cha tôi cũng đang “cắm trại” tại phủ thủ tướng. Ông là cảnh sát viên an ninh ở đó.

Từ sáng đến giờ những tiếng súng to súng nhỏ vẫn thỉnh thoảng vang rền khắp thành phố, hình như cộng quân sắp tràn vào Sài Gòn.

Chị em tôi bàn bạc phải chia ra chạy nạn kẻo chết chùm cả đám vì pháo kích của việt cộng từ phía An Phú Đông sang phi trường Tân Sơn Nhất phải đi qua hướng xóm mình. Tôi sẽ mang con và dắt theo mấy đứa em lên ngã bảy ở nhờ nhà gia đình người anh chồng.

Mấy đứa em lớn còn lại sẽ ở nhà với mẹ tôi để…giữ nhà.

Thuê được chiếc xe xích lô máy với giá cả đắt đỏ. Con nhỏ 5 tuổi, ba đứa em cũng còn nhỏ, một đứa 10 tuổi,  9 tuổi và một đứa 6 tuổi . Chúng thích thú giành nhau chỗ ngồi trên xe, dưới sàn xe và…sung sướng cứ y như đang được chở đi du ngoạn, ngắm cảnh phố phường đang rối loạn xe chạy qua lại, người hối hả chạy ngược xuôi trên đường.

Đưa được “ phái đoàn” con em đến nhà anh chồng ở quận 10 . Thở phào nhẹ nhỏm tôi vào nhà thấy vắng vẻ, ngạc nhiên hỏi mẹ chồng gia đình anh chị  đâu thì bà thểu não:

-          Con đến đây làm gì, gia đình anh con cũng vừa đi xuống…. nhà con tị nạn. Ở đây nghe đạn pháo rầm rầm sát bên tai sợ lắm con ơi...

Tôi hoảng sợ:

-          Trời ơi, ở đây cũng bị pháo kích nhiều hả mẹ? con cứ sợ chỗ con ở nên xuống đây lánh nạn. Ai ngờ…

-          Anh con nghe người ta nói Việt Cộng tiến vào thủ đô Sài Gòn từ cửa ngõ Phú Lâm. Họ pháo kích phòng thủ mở đường nên sợ quá phải đi…

Thế là chỉ vì sợ hãi mà người ta chạy quanh chạy quẩn. Biết nơi nào bình an khi miền Nam Việt Nam đang trong cơn hấp hối này??

Tôi buồn bã nhìn mẹ chồng và hỏi sao bà còn ở đây một mình thì bà nói:

-          Mẹ ở lại trông nhà, loạn ly này đi hết thì thành nhà hoang không chủ sao.

Mẹ chồng cũng như mẹ tôi đều yêu quý căn nhà của mình, cố bám lấy hi vọng nguy hiểm sẽ qua và các con sẽ trở về nhà.

Thôi thì đã trót đến đây phải ở lại đây. Mẹ con, chị em tôi ngủ lại tại nhà với mẹ chồng tôi. Cả ngày rồi đến đêm vẫn nghe đạn pháo ầm ĩ  tôi trằn trọc không ngủ được và tự hỏi giờ này gia đình người anh chồng đang tạm trú lánh nạn ở nhà tôi có ngủ ngon giấc không ?

Sáng sớm tôi lại quyết định đưa “phái đoàn” nhà mình “hồi hương” về Hạnh Thông Tây, Gò Vấp. Có khi còn an toàn hơn khu ngã bảy quận 10 nếu cộng quân tấn công vào từ cửa ngõ Phú Lâm.

Khó khăn lắm mới vẫy được một chiếc xe taxi, ông tài xế đòi giá bao nhiêu tôi cũng đồng ý miễn là được trở về nhà. Lũ trẻ lại được hốt lên xe, lần này xe 4 bánh “sang” hơn xe 3 bánh xích lô hôm qua, con và các em càng thích, chúng ríu rít tranh nhau lên xe. Xong chúng níu áo tôi đòi hỏi:

-          Mẹ ơi con đói bụng..

-          Chị ơi, mình ra phố ăn phở không?

-          Em muốn ăn xôi cơ.

Tôi điên tiết gắt lên:

-          Mấy đứa có im đi không, sắp chết cả đám đây nè…

Thấy mặt chúng nó xụ xuống tiu nghỉu, tôi không có thì giờ mà giải thích, chỉ…năn nỉ:

-          Minh về nhà rồi tính.

Xe chạy ngang qua bến cảng Sài Gòn thì phải đi chậm lại vì cả một đám đông vẫn đang nhốn nháo ngơ ngác đứng đầy đường. Có lẽ họ đang tiếc con tàu đã rời bến. Nhiều thứ như xe cộ, đồ dùng đắt giá nằm ngổn ngang bừa bãi trên bờ, chủ nhân không thể mang theo lên tàu đành bỏ lại mà cũng chẳng thấy ai lấy đi. Giờ phút này ai cũng lo đi tìm nơi trú ẩn, lo di tản trốn chạy……

Tôi nghiệp ông tài xế taxi, thời khắc sống chết cuối cùng của tháng Tư mà ông còn chạy xe kiếm tiền hoặc là ông quá lạc quan hoặc là ông quá nghèo khổ vẫn cần tiền để sống. Giá mà ông ra lượm đại chiếc xe gắn máy vô chủ đẹp đẽ nào đó đang nằm trên bến tàu, đáng giá hơn biết bao lần cuốc xe chở gia đình tôi từ Ngã Bảy về Hạnh Thông Tây quận Gò Vấp.

Tôi cũng ngẩn ngơ nhìn ra bến sông, nếu tôi đi ngang qua đây, ra đến bến tàu sớm hơn, tôi có dám bước xuống tàu không? Đi đâu về đâu và sẽ ra sao, sẽ xa cách người thân đến bao giờ? Đó là một quyết định khó khăn cho tất cả mọi người trong cơn hoảng loạn binh biến này.

Khi về đến nhà thì gia đình ông anh chồng tị nạn đêm qua cũng…..ân hận khi xuống nhà tôi vì suốt đêm nghe tiếng súng từ phía An Phú Đông vọng về. Thế là nhân tiện anh thuê xe taxi này để gia đình anh trở lại nơi tôi vừa trú ẩn. Một cuộc trao đổi ngoạn mục. Ông taxi…trúng mối.

Đến trưa thì chồng tôi về. Anh nói quan quân ở trung tâm huấn luyện Quang Trung tan hàng rã đám rồi. Trên đường từ Quang Trung về nhà anh thấy những người lính đã cởi bỏ quân phục vứt đầy đường, những đám rác gồm quân dụng quân trang hay bất cứ giấy tờ vật liệu gì liên quan đến Việt Nam Cộng Hòa và Mỹ đang bị đốt cháy cho thành tàn tro. Anh đã bơ vơ lạc lỏng với quân phục huấn luyện viên về tới nhà an toàn là may.

Cả nhà đầy đủ, chỉ còn thiếu bố tôi. Chẳng biết giờ này ông làm công việc gì ở phủ thủ tướng  khi mà từ thủ tướng tới các thuộc cấp chức vị cao chắc chắn đều đã di tản. Hay bố bị Việt Cộng bắt vì tưởng ông là một nhân  vật cao cấp còn chậm chân ở lại? Cả nhà tôi cùng lo lắng đứng ngồi không yên, riêng tôi giàu tưởng tượng hay là Việt Cộng đã…thủ tiêu bố mất rồi?

May quá đến chiều tối thì bố tôi lò dò về đến nhà, ông bình thản kể:

-          Mấy ngày ở phủ thủ tướng bố và các nhân viên còn lại ..…làm chủ nhân cả phủ thủ tướng vì các ông lớn đi hết rồi, bố tha hồ uống các loại rượu ngon đắt tiền mà thủ tướng từng dùng để tiếp khách.

-          Bố không sợ bị Việt Cộng tấn công sao?

-          Nếu sợ thì bố đã lên máy bay rời khỏi Việt Nam rồi. Máy bay trực thăng đáp xuống nóc phủ thủ tướng để đón mọi nhân viên, bố từ chối vì không thể đi một mình khi vợ con còn ở lại.

Tôi đã hiểu tâm trạng bố, y như tâm trạng tôi sáng nay đi ngang qua bến tàu Sài Gòn. Giá có thể bước xuống tàu chắc tôi cũng không dám vì còn mẹ và các em, còn chồng kẹt trong trại chưa về.

Thế là ngày 30 tháng tư 1975

Ai may mắn đi thoát khỏi Việt Nam.

Ai tan nát nhà cửa, chia lìa người thân.

Ai còn ở lại.

Gia đình tôi, không biết may hay rủi, không sứt mẻ gì, đầy đủ cả nhà ở lại Việt Nam để rồi sau đó …lãnh đủ, bắt đầu một cuộc sống mới xã hội chủ nghĩa đầy bất công, gian nan vất vả, đắng cay tủi hờn suốt nhiều năm .

Chồng đi tù cải tạo, bố bị bắt vì hàng xóm xấu bụng chỉ điểm ông là “mật vụ” cảnh sát viên đi làm toàn mặc thường phục. Hơn một tháng biệt tăm bố tôi được tha về có lẽ họ không điều tra được gì cả ngoài chức vụ cảnh sát viên bình thường.

Mẹ tôi mất 1975 vì bệnh viện thiếu bác sĩ, thuốc men. Con tôi sau này đi học bị phân biệt lý lịch. Các em tôi đi vượt biên mấy lần thất bại và tù tội, có đứa mất công ăn việc làm, mất hộ khẩu sống vất vưởng và trốn chui trốn nhủi tiếp tục vượt biên vài lần nữa cho đến khi may mắn đến bến bờ tự do.

Đã 50 năm qua. Đã 50 tháng Tư qua.

Nhưng tôi không bao giờ quên những khoảnh khắc cuối tháng tư đau thương ấy. Tôi không bao giờ quên một khoảng đời đen tối ấy.


Nguyễn Thị Thanh Dương
 
 
   
Mục Lục  


2. TRÚNG SỐ 


KIM LOAN 

 



Trong chuyến đi Texas thăm gia đình, một buổi tối, vợ chồng tôi lái xe đi vòng quanh thành phố Arlington, ghé vào đổ xăng ở cây xăng bên đường, chồng tôi reo lên:

-        Ôi kỳ này Mega Powerball và Mega Millions trúng gần 1 tỷ đô la em ơi!

Tôi hăng hái:

-        Vào mua đi anh, mua 2 tờ nha.

Chẳng nghe lời tôi nói, chàng bước vào xe, cười cười:

-        Nói vui vậy thôi, mua vé số có bao giờ trúng đâu, vả lại …

Tôi cướp lời:

-        Anh lại sắp nói, tỷ lệ trúng số độc đắc ít hơn tỷ lệ người bị sét đánh chớ gì! Nếu ai cũng nghĩ như anh thì còn ai mua vé ủng hộ đất nước …Mỹ. Còn vụ bị sét đánh, hiếm hoi vậy mà xóm em hồi bên Việt Nam có tới …2 vụ bị sét đánh chết đấy. Một bác đi ra ruộng rau muống gặp chiều mưa xối xả, sét đánh chết ngay tại chỗ, còn anh chàng kia leo lên mái nhà lợp tôn, sấm chớp ầm ầm, chưa kịp leo xuống là tiêu luôn đó, mà cái xóm thì nhỏ xíu, anh thấy chưa! Cái gì cũng có thể xảy ra, thôi anh vào mua hai vé đi, ngày mai sổ rồi, bỏ ra vài đồng mà mua được… niềm hy vọng cả đêm nay, cũng xứng đáng mà.

Mua vé số xong, tiếp tục lái xe dạo phố một hồi, chúng tôi trở về nhà anh chị thứ Tư, nơi luôn để sẵn hai phòng mỗi khi vợ chồng con cái qua đây chơi. Tôi đánh răng rửa mặt xong lên giường mở iphone xem mails và tin tức, chồng tôi ngồi nơi bàn computer ngay góc phòng, có lẽ vì hai ly cafe Starbucks nên chúng tôi chưa buồn ngủ, tôi bắt chuyện cho có đề tài:

-        Anh ký tên vào hai tờ vé số chưa? Kẻo ngày mai trúng lại rối rít.

Chồng cười lớn:

-        Trời ơi, nghĩ đến chuyện có cả tỷ đô trong tay mà chẳng biết sẽ ra sao!

-        Ừa! Ở chỗ em làm, cô bạn làm chung thỉnh thoảng rủ mua vé số, cổ nói thật lòng, Loan ơi, tui chỉ mong trúng vài trăm ngàn có tiền trả xong tiền nhà tiền xe, chớ nếu trúng bạc triệu thì thực tình tui hổng biết phải xài như thế nào, sẽ sắp xếp chi tiêu ra sao, phức tạp quá!

-        Sao bạn em ngây thơ nhỉ, người ta thì mong trúng nhiều trúng lớn, chứ ai mong trúng vài trăm ngàn, chắc cô ấy không chịu tìm tòi, lên googles hỏi những lời khuyên, cách hành xử khi trúng độc đắc.

-        Ủa, có vụ đó nữa hả anh?

-        Có chớ, anh đang xem nè, em ra đây xem cho biết …

-        Té ra nãy giờ chồng em lo tìm hiểu để phòng hờ …ngày mai lỡ trúng độc đắc hả? Thôi anh cứ đọc cho em nghe.

-        Đây, lời khuyên đầu tiên là: Bình tĩnh- im lặng- hít thở thật sâu …

-        Đúng thế, bỗng dưng có gần tỷ đô, không “sốc” mới lạ!

-        Tiếp theo nè: Không chia sẻ tin vui cho bất cứ ai, ngoại trừ vài người thân thiết trong gia đình, và phải dặn họ giữ bí mật.

-        Cái này cũng đúng luôn nha, chớ vội đi khoe tùm lum, dễ bị… hứng sảng. Anh còn nhớ ngay thành phố mình ở cách đây chục năm, gia đình kia trúng mấy chục triệu, rồi tụ tập bạn bè cà phê ăn uống, vì họ là người Huế, nên đã tuyên bố tặng cho mỗi gia đình Huế trong cộng đồng 5 ngàn xài chơi. Nhưng sau đó, chờ hoài chẳng ai nhận được đồng nào, còn chủ nhân thì biến mất tăm.

-        Còn đây là lời khuyên rất quan trọng, sau khi bình tĩnh, giữ bí mật xong, liên lạc ngay một luật sư và cố vấn tài chính  …

-        À, cái vụ này làm em nhớ mới năm ngoái thôi, cũng nơi thành phố mình đó, có ông trúng vài triệu, không biết luật sư hay “quân sư” cố vấn thế nào, (ổng đã ly dị một đời vợ), liền hủy bỏ việc bảo lãnh vợ trẻ mới cưới từ Việt Nam, sau đó ổng cũng biến mất, cô vợ phải viết thư qua cộng đồng bên đây cầu cứu, tìm “chồng thất lạc” vì cổ mới sinh đứa con, vui phết!

-        Em bớt tào lao chuyện thiên hạ, tập trung mà nghe tiếp chuyện quan trọng đây: sở dĩ cần luật sư vì mình là người Canada trúng số bên Mỹ nên có nhiều thủ tục dài dòng nhiêu khê. Họ sẽ giúp mình quyết định cách lãnh tiền, đóng thuế, rồi gặp gỡ báo chí truyền thông, chắc chắn sẽ có chuyện đóng góp từ thiện nữa đấy.

-        Em đồng ý! Đầu tiên mình sẽ góp từ thiện cho nước Mỹ là nơi mình mua vé, tiếp theo là góp tiền cho đất nước Canada của chúng ta, và cũng sẽ giúp người nghèo khó bệnh tật ở quê nhà nữa nhe. Ngày nào xem trên facebook cũng thấy cảnh tượng người bệnh và người nhà nằm la liệt ngoài hành lang bệnh viện, chầu chực xin cơm từ thiện mà đau lòng. Mà chắc chắn chúng ta sẽ không gửi tiền qua “Mặt Chặn” Tổ Quốc, em sẽ nhờ mấy đứa bạn thân đến tận nơi trao tiền trao quà tận tay cho từng người! À còn nữa, nhóm từ thiện “Bàn Tay Nhân Ái” lớp “Bính Ngọ 1966” của em sẽ rất sung sướng khi được một món tiền lớn, tha hồ nuôi các em nhỏ bị ung thư … Mà ủa, chưa trúng số mà bàn bạc toàn chuyện trên trời dưới đất xa vời, còn những lời khuyên nào nữa không anh, để ngày mai đọc tiếp, giờ em đi ngủ đây anh ơi!

-        Thì em đã bảo bỏ ra vài đồng để được … hy vọng và mộng mơ, dù chỉ là một đêm thôi mà.

 

Ngày hôm sau chúng tôi thức dậy khá muộn, đi ăn uống với mấy anh chị em trong nhà, sau đó kéo nhau đi thăm ông chú đang bệnh, cũng hết một ngày. Chiều tối, hai vợ chồng mới rảnh rỗi vào phòng riêng, tôi chợt nhớ ra giấc mộng “trúng số” liền hỏi chồng:

-        Anh đã dò vé số chưa?

Chàng bình tĩnh mỉm cười:

-        Rồi! Có tin vui cho em.

Tôi nghi ngờ:

-        Mình trúng hả, bao nhiêu?

-        Trúng gì mà trúng, chẳng ai trúng độc đắc cả, cho nên tin vui cho em là, nếu tiếp tục mua vé, thì lần tới giải độc đắc tăng lên 1 tỷ 2, em nghe rõ chưa!

-        Vô duyên! Đùa chẳng vui tí nào.

Tôi đi vào phòng tắm, hơn nửa tiếng sau bước ra thấy chàng vẫn dán mắt vào computer, chàng quay qua nhìn tôi:

-        Bây giờ có một tin vui cho em nữa nè.

-        Thôi! Em không đùa nữa đâu, em đi đọc sách đây.

-        Anh nói nghiêm túc đó, có tin vui, anh Sơn mới nhắn tin …

 

Anh Sơn là anh họ của chồng tôi, là “handyman” chuyên nghiệp, giúp vợ chồng tôi trong việc sửa chữa căn nhà cho mướn khi có yêu cầu, và khi chúng tôi đi chơi xa, anh Sơn là người đại diện giải quyết những vấn đề liên quan với người mướn nhà .

Căn nhà cho mướn hơn chục năm, chúng tôi luôn kỹ lưỡng khi chọn cho người thuê, tuy vậy, cũng có người tốt không gây phiền hà, cũng có người khó tính, bất cứ chuyện vặt nào cũng kêu réo, và mới đây, chuyện xảy ra không lường trước được đang làm chúng tôi ăn không ngon ngủ không yên.

 

Lúc ấy, hai người da màu Nam Mỹ đến xem nhà, chàng tên Tom cỡ hơn tuổi 30, nàng là Linda cũng gần 30 đang mang bầu vài tháng, tôi nói với họ:

-        Căn nhà này gồm tầng trệt và một tầng lầu, cộng thêm basement, là có 4 phòng ngủ, 4 phòng tắm, có quá rộng không với hai người và một baby tương lai ?

Tom giải bày:

-        Tôi có người bạn thân sẽ đến ở dưới basement, chúng tôi 3 người sẽ cùng ký tên hợp đồng mướn nhà, và tôi có đứa …con riêng với vợ cũ, cháu gái 5 tuổi, mỗi cuối tuần chúng tôi đón cháu về nhà. Đó là lý do tôi chọn nhà này, hơn nữa, rất gần chỗ Linda làm nơi viện dưỡng lão đầu ngã tư …

 

Nghe “thành phần hộ khẩu” sẽ vào ở nhà khá lộn xộn, không “hợp nhất”, vợ chồng tôi không ưng ý lắm, nhưng ngày hôm sau, Tom mang bạn đến, với đầy đủ giấy tờ, paycheques mới nhất, lời giới thiệu của “sếp” chỗ làm và lời khẩn cầu mong muốn thuê căn nhà, khiến chúng tôi siêu lòng . Vả lại, mùa đông đang đến, sẽ khó có người tìm thuê khi thời tiết khắc nghiệt, thế là chúng tôi đồng ý, chỉ ký hợp đồng một năm, rồi sau đó tính tiếp.

Sau sáu tháng đầu êm đẹp, Tom thông báo thằng bạn thân đã bị thất nghiệp, dọn ra khỏi nhà, nên trong hợp đồng thuê chỉ còn hai người. Tôi bắt đầu lo lắng, Linda làm part-time, nay mai sinh đẻ, còn một mình Tom sao gánh nổi tiền thuê mỗi tháng?

Vài tháng sau đó là chậm trễ trả tiền, chúng tôi phải nhắc nhở, cho đến khi gần hết hạn hợp đồng thì nhắn tin gọi phone đều không được, hai vợ chồng tôi tìm đến tận nhà . Linda mở cửa, ôm đứa con vài tháng tuổi trên tay, khóc nức nở:

-        Tụi tui chia tay rồi, Tom đã bỏ đi, nhà cửa trống trơn …

-        Trời!

Linda lại khóc nấc:

-        Tui chỉ có 1 mình ở đây, không có bà con họ hàng, cũng chẳng biết đi đâu, xin anh chị mở lòng từ bi cho tui tiếp tục ở đây một thời gian.

 

Đây là lần đầu chúng tôi gặp rắc rối kiểu này, chẳng biết phải làm sao, nhưng nghe nói luật của chính phủ không cho phép chủ nhà đuổi người thuê nhà khi họ “bơ vơ”, và chính lương tâm của chúng tôi nữa, ai nỡ đuổi một bà mẹ trẻ và đứa bé còn ẵm ngửa ra khỏi nhà? Nhưng “một thời gian” là bao lâu? Một vài tháng, hay là …cả năm!? Tôi rầu rĩ, chồng trấn an:

-        Chắc không lâu đâu em, vì Linda không trả tiền nhà thì không sao, nhưng tiền điện nước mà trễ nải là bị cúp ngay!

 

Từ đó, cứ vài ngày, tôi, hoặc chồng, hoặc anh Sơn, thỉnh thoảng tạt ngang nhà. Có khi bấm chuông chờ mãi cũng không thấy Linda mở cửa, và khi hiếm hoi Linda xuất hiện thì đầu bù tóc rối thảm hại. Tôi lại rầu rĩ:

-        Em sợ có ngày Linda quẫn trí làm điều dại dột ngay trong nhà mình thì xui lắm.

Bởi vậy, trước khi bay qua Texas chơi, chúng tôi vẫn nhờ anh Sơn, không phải để mắt đến căn nhà (vì nó vẫn còn đấy), mà để mắt đến mẹ con Linda, dù sao cũng tội nghiệp cô ấy.

Nay nghe chồng nói anh Sơn nhắn tin, tôi hy vọng đợi chờ:

-        Anh Sơn nhắn gì hả anh?

-        Anh đã nói có tin vui cho em mà. Sáng nay anh Sơn đi qua nhà, thấy chiếc xe tải trước cửa, anh Sơn vào hỏi, Linda vui vẻ cho biết, hai bà chị từ Toronto bay qua phụ Linda dọn qua một apartment vì đã được chính phủ trợ cấp Welfare cho hai mẹ con…

-        Vậy thì tốt quá, mà Linda có trả tiền nhà ba tháng qua không?

-        Cô ấy có hứa sẽ trả khi có tiền, có lẽ chỉ là hứa cho qua, mà thôi, trừ tiền đặt cọc một tháng lúc mới thuê, mình chỉ mất hai tháng, coi như giúp Linda vậy.

-        Nhưng còn tiền dọn dẹp?

-        Anh Sơn nói, có mấy đứa cháu của Linda cùng dọn nhà cửa, đồ đạc cũng không nhiều, nên mọi thứ cũng tạm ok, anh Sơn sẽ cho người đến lau dọn chút xíu là chúng ta có thể đăng tin “For Rent” được rồi.

Tôi thở phào, nhẹ nhõm:

-        Cũng xong! Mong cho Linda mau tìm lại được niềm vui và bình an để nuôi con, cô ấy còn trẻ, tương lai còn nhiều điều tốt đẹp.

Chồng nhìn tôi:

-        Vậy khỏi mua vé số trúng 1 tỷ 2 nữa hen?

Tôi chưa hiểu ý chàng, thì chàng tiếp:

-        Em đã từng tuyên bố, ngày Linda dọn ra khỏi nhà là ngày em mừng hơn …trúng số, nhớ chưa?

Tôi hiểu ra, gật gù:

-        Ừ nhỉ! Mừng hơn … trúng số!
 

Edmonton, Mar. 2026



KIM LOAN
 
 
   
Mục Lục  


3.TRAI TÀI GÁI SẮC XÓM TÔI 


KIM LOAN 

 



Nơi nào,  xóm nào chẳng có người đẹp người tài. Xóm tôi cũng thế chỉ với diện tích chưa đầy cây số vuông, mà những người đẹp kể ra cũng khá nhiều.
Đẹp ở đây là đẹp thiệt, chứ không phải “coi được, có duyên, dễ thương” đâu nhé. Hồi đó, mỗi chiều Chúa Nhật sau giờ tan lễ nhà thờ, cả xóm được ngắm những chị những cô thướt tha trong tà áo dài đủ sắc màu. Riêng vài người đẹp nổi bật “nghiêng nước nghiêng thành” thì có Bích Thủy được chàng công tử nhà Bác Sĩ ngay chợ Gò Vấp mê như điếu đổ, là Mỹ Linh từng làm rung rinh bao trái tim các chàng trai khu xóm Z.751, là chị Hồng nhà quán chè, chị Nữ xe nước mía. Đẹp trí thức thì có chị Hạnh (Nha Sĩ), chị Hà, chị Yến, đều là cư dân xóm Chùa Vĩnh Quang.

Đặc biệt xóm tôi có vài gia đình thuộc loại “đẹp đều”, nghĩa là cả cha mẹ đẹp, sanh ra các con trai gái cũng đều đẹp như nhau. Xóm Nhà Thờ có chị Kiêm, bốn đứa con chị đủ trai đủ gái thừa hưởng nét đẹp mạnh mẽ sắc sảo của chị, (chị Kiêm còn có các anh chị em cũng rất đẹp, đó là chị Hoài có đôi mắt mơ màng như nước hồ thu, em trai của chị là anh Đạt, đi chung chuyến tàu vượt biên với tôi qua Thailand). Kế bên nhà Cha Xứ, hai căn nhà của gia đình cô Ngọc cô Nga là hai chị em có chút nét lai Pháp từ ông bà ngoại nên các con của hai cô thuộc loại trắng trẻo, trai xinh gái đẹp cả nhà. Cô bé út nhà cô Nga năm nào cũng được chọn làm Đức Mẹ trong đêm Canh Thức đón Chúa Giáng Sinh.

Bên xóm Chùa có hai gia đình “đẹp đều” là nhà bác Đại và bác Kỷ. Nhà bác Đại, các con cao ráo, thanh lịch, trong đó có chị Hà từng đi với tôi một chuyến vượt biên hụt ở Miền Tây. Mấy đứa em trai chị xấp xỉ tuổi tôi, từng là “mơ ước” của nhiều đứa con gái trong xứ, vì đó là gia đình đạo giáo và khá giả. Nhà bác Kỷ, các cô con gái dịu dàng, ăn nói ngọt ngào, các cậu con trai cũng thế, nổi bật là chị Hằng, là cô giáo, với mái tóc dài mượt mà, khuôn mặt trái soan như Thanh Nga, được thầy Triệu, hiệu trưởng trường cấp 2 của tôi trồng “cây si” miệt mài một thời gian dài. Mỗi chiều thầy Triệu chạy xe đạp đến nhà chị Hằng, phải đi qua nhà tôi, vì nhà chị Hằng cuối ngõ, hễ Thầy thấy tôi đứng sớ rớ trước cổng là Thầy bối rối (hơi quê), nhìn qua chỗ khác, nhưng tôi luôn mau mắn... lập công:

-        Thầy ơi, chị Hằng có nhà đó Thầy!

Dĩ nhiên, cuộc tình “một chiều” này cũng chẳng tới đâu, vì chị Hằng  mơ ước cao hơn nhiều. Thầy Triệu chỉ là hiệu trưởng, đồng lương có là bao, cả đời chạy xiếc xe đạp, đã vậy suốt ngày chỉ biết viết lách, làm Thơ, sống như ở “trên mây”, là những thứ chị Hằng không cần.

Mà cái xóm gì kỳ lạ, ngay cả người rũ áo bụi trần để khoác áo nâu sòng cũng... đẹp hơn người thường đó đa. Sư cô Huyền, nay là trụ trì Chùa Vĩnh Quang, cũng là người trong xóm vào Chùa tu từ bé. Hồi tôi còn ở Việt Nam, sư cô Huyền dù là trong tấm áo cà sa, mái tóc không còn, nhưng khuôn mặt vẫn đẹp đậm đà, nên thường bị đám thanh niên ăn không ngồi rồi quanh xóm Chùa tụ tập ở khu gò mả kế bên Chùa, đờn ca các bài nhạc vàng bolero chọc ghẹo sư cô, đại loại như: “Em tôi xinh đẹp hơn người thường, không áo xanh áo đỏ thơm hương, nhưng trong vườn Chùa lá thu bay, ôi ngọc ngà nhan sắc thơ ngây” (nhái nhạc Trần Thiện Thanh).

Nói đến “gái sắc” thì cũng nên kể về “trai tài” cho đồng đều.

Ở đây, tôi chỉ xin nói về “tài” học vấn thôi nhé, còn các chàng có những tài khác trong xóm, như tài chơi nhạc, ca hát, họa sĩ, kể cả tài “phá làng phá xóm” cũng có luôn nha, xin hẹn dịp khác.

Mở màn cho nhóm trai tài, tui xin được “ưu tiên” giới thiệu bốn ... anh ruột của tui, chớ cần gì kiếm đâu xa. Ngoài  anh Hai vào Đại Học trước năm 1975 khi Miền Nam chưa lọt vào tay Cộng Sản Bắc Việt, thì ba anh kế tiếp lần lượt đậu Đại Học trong vinh quang, khi mà lý lịch gia đình còn vướng “ngụy quyền”, nhưng vì điểm đậu quá cao không thể bị đánh rớt. Riêng người anh thứ Năm, mùa thi Đại Học năm 1979 căng thẳng chiến tranh phía Bắc và Tây Nam, sợ bị gọi đi “nghĩa vụ quân sự”, anh liền thi hai trường Đại Học, một trường Cao Đẳng, kết quả đều đậu điểm cao, nhưng vẫn bị nhận giấy gọi nhập ngũ.  Gia đình tôi bèn lập kế hoạch cho anh đào ngũ từ quân trường, rồi phiêu bạt nơi sông nước Miền Tây mấy tháng trời, trước khi vượt biên trót lọt qua Songkla, Thailand. Thế là thay vì học đại học ở Việt Nam xã hội chủ nghĩa, anh đã học ở Mỹ, ra trường kỹ sư cơ khí làm cho hãng Boeing luôn một lèo cho tới bây giờ năm 2026 anh vẫn còn làm dù xấp xỉ tuổi về hưu .
Xóm Chợ có nhà ông Y tá Long, có 5 người con trai đều học giỏi, trong đó có Điền học trên tôi hai lớp, sau đó đậu vào Bách Khoa, và em kế là Hiệp vào Y Khoa dễ như ...ăn cháo. Kế bên nhà bác Long, cũng là gia đình có mấy cậu con trai học hành siêu đẳng, có bán quán tạp hóa, mà hễ ai đi ngang thấy cậu trai nào ngồi canh hàng giúp gia đình, là y như rằng trên tay họ cầm cuốn sách, đọc đọc, ghi ghi chép chép, cặp kiếng dày cộp, bảo đảm có bị ai lấy trộm hàng cũng chả biết, có người ngồi coi hàng cũng như... không.

Xóm Chùa có gia đình cô Kết, cô giáo mẫu giáo của tôi hồi bé, ngoài chị Hạnh là con cả làm Nha Sĩ, các cậu em của chị cũng thuộc nhóm hiền lành, ngơ ngác “chỉ biết ... học thôi, chả biết gì!”. Tôi nhớ nhứt anh Tư có biệt danh là “Tư Bác Học”, nghe tên là đủ biết rồi nha, khỏi nói nhiều.

Là “gái sắc” thì sẽ có nhiều “cây si” theo đuổi, là “trai tài” cũng sẽ có nhiều bóng hồng ái mộ, mến tài. Anh Hai tôi, dạy học ngoài Cần Thơ, mỗi lần về thăm nhà vội vàng, thời “Cả Nước Xuống Hố”, đem theo quà Miền Tây, nào xoài, nào chuối khô, cốm dẹp, bồi dưỡng đám em nhỏ trong nhà, rồi dẫn chúng tôi đi trám răng nhổ răng... miễn phí (của nhóm bạn học chung Đại Học Khoa Học thuở xưa, nay họ làm Nha Sĩ, Bác sĩ), rồi chiều tối anh bắt chúng tôi đem bài vở ra để anh dạy kèm, nên anh chẳng có thời gian đi chơi trong xóm. Có lần, một chị hàng xóm đến thăm anh, hai người ngồi nói chuyện đến khuya, khi tiễn chị ra về, đi ngang qua chiếc giường tôi nằm ngủ ngay phòng khách, nên nghe được câu trách móc dỗi hờn của chị (không phải tôi nghe lén đâu á):

-        Mỗi lần anh về xóm chắc là bận chẳng sang nhà em chơi, Thôi thì em đến thăm anh...

Nào phải anh là gỗ đá mà hổng có trái tim, có điều, anh đã ấp ủ con đường vượt biên để lo cho gia đình, chuyện tình cảm tính sau.

Gia đình tôi có 2 căn nhà, một căn ngoài đường lớn là quán bán nước giải khát ba má tôi gầy dựng từ trước năm 1975, và căn nhà trong hẻm để sinh hoạt ăn ở hàng ngày . Có một thời gian, căn nhà này trở thành “tụ điểm học sinh sinh viên”, các bạn chung trường trung học với các anh tôi thường đến nhà chơi, rồi lên tới Đại Học các anh tôi lại có nhiều bạn mới, có anh ở Sài Gòn, Hốc Môn, có một anh ở xa tận Miền Trung đã tá túc ăn ngủ nhà tôi . 
Thỉnh thoảng vào cuối tuần, anh Ba nhóm họp bạn có máu văn nghệ tại nhà, đờn địch ăn uống vui vẻ. Trong nhóm có anh Tiến, cao ráo, nước da sạm màu phong sương, đang quen biết với chị Cẩm, tiểu thơ con nhà giàu. Bữa đó, mấy anh đang ca hát rộn ràng bên trong nhà, chị Cẩm chạy chiếc Honda Dam dừng ngay cổng, tôi đi ra chào, chị mừng rỡ:
-        Có anh Tiến ở trỏng không em? Chị muốn gặp ảnh chút xíu!

Tôi hớn hở:

-        Dạ có, để em vô kêu ảnh nha.

Vào trong, vừa báo tin có chị Cẩm kiếm, anh Tiến xua tay:

-        Thôi, em ra nói hổng có anh ở đây.

-        Ủa, sao được! Em lỡ nói có anh rồi?!

-        Bữa nay anh không muốn gặp, em ra nói sao thì nói, cho chừa cái tật ... tài lanh!

-        Anh ác lắm nghen anh Tiến! Người ta là con nhà lá ngọc cành vàng, chạy xe từ Cầu Chữ Y xuống vùng mút chỉ cà tha Gò Vấp này thăm anh, mà anh nỡ lòng nào?

Tôi đành mặt sưng mày sỉa, ra ngoài nói với chị Cẩm là anh Tiến đã về hồi nãy, nhưng nhìn vào mắt chị, tôi biết chị biết tôi nói dối, tôi áy náy lắm, nhưng biết làm sao hơn.

Thực tình mà nói, trong chuyện tình yêu, tôi đồng ý với trường phái “ai tỏ tình cũng được”. Không nhất thiết con gái phải thụ động, chờ chàng trai lên tiếng trước. Có khi chàng hiền lành, vụng về, hoặc vì lý do nào đó chưa dám thổ lộ, mà nàng cứ chờ, chờ mãi, sẽ vuột mất cơ hội cho cả hai, sau này lại ca bài “Tình Lỡ” . Chi bằng, nàng cứ mạnh dạn bày tỏ, như hai trường hợp tôi vừa kể trên, cho “người ta” biết tình cảm của mình, để còn biết kết quả sớm sủa, đặng nếu thất bại thì đi tìm... mục tiêu khác, khỏi mất thời gian.

Giờ đến chuyện “tên trùng tên” của xóm tôi. Một trong hai nhỏ bạn thân của tôi trong xóm là Bích Vân. Ngay bên chợ Đức Tin có nhỏ Vân Củi (vì nhà bán củi). Nhỏ này, nhìn kỹ thì rất đẹp, mũi nhỏ, môi xinh, mắt to tròn, nhưng nó bị điểm trừ rất lớn là nước da đen thui (gái Cambodia còn ... trắng hơn nó luôn đó!), mà khổ nỗi, đàn ông ít ai chịu nhìn kỹ nên nó hơi bị ...ế, và vì người Việt mình cũng khoái “nhất dáng nhì da”.

Xích lên khu trại gia binh thì có Vân Gà, con của bà Năm bán gà. Nhà thầy giáo Đăng cũng có cô con gái làm cô giáo tên Vân. Chị này luôn luôn đeo đôi bông tai hình tròn bự tổ chảng nên xóm gọi là Vân Khoen Tai. Bên hông nhà thờ có nàng Vân (Tấu) là con của bà Tấu. Nàng Vân Tấu và nàng Bích Vân hiện nay là hai ca trưởng của hai ca đoàn nhà thờ Đức Tin, vẫn còn kèn cựa, cạnh tranh nhau trong việc hát ca phụng vụ, thậm chí Cha xứ phải ra tay mà vẫn chưa có... hòa bình, chỉ bằng mặt chớ chưa bằng lòng, (hỏi xem Chúa trên tòa cao có dzui!?).

Ngõ hẻm Đất Đỏ thì có Hồng Vân bán thuốc là trước cổng Z751, nhỏ này xinh xắn miệng nói không lành da non nên lấy chồng cũng rất sớm là chàng cầu thủ của Z751! Ngoài ra còn có Vân Bún Măng Vịt con ông bà Đông chuyên bán bún vịt.

Tới đây tô xin mở ngoặc, kể chút chuyện. Một anh bạn học chung ngoài Sài Gòn có lần hỏi tôi:

-        Ủa, sao xóm em mang cái tên Z751 giống như... bí số, nghe như phim hình sự, phim 007 vậy cà, hổng lãng mạn thơ mộng chút nào.

Tôi cười:

-        Anh đến đấy, coi chừng bị giật mình, vì kế bên xóm Z751 của em sẽ là các xóm mang các “bí số” khác nữa: Này là Z755, Xóm C30, X28, X32, đó là chưa kể phải ngang qua... Ngã Năm Chuồng Chó nữa nghen! Hết hồn chưa hả?!

Quả thật, trước năm 1975, nơi đây là khu quân sự của quân đội VNCH với các trại Quân Cụ, Quân Nhu, Quân Trang, Truyền Tin, Quân Khuyển, và sau khi rơi vào tay Cộng Sản Bắc Việt, họ vẫn giữ các khu quan sự này với các tên toàn các chữ số khó hiểu.

Trở lại chuyện các tên trùng tên của xóm, tên Kim Loan của tôi ngoài xã hội thì đại trà bao la, và trong xóm cũng trùng với một chị Loan. Nhưng có điều thú vị, cả tôi và chị chỉ xài tên Loan trên giấy tờ, trong xóm chẳng ai biết, vì họ chỉ biết tên của tôi ở xóm là Thoa, và chị Loan kia ở xóm gọi là Hương.

Bởi vậy, nếu có chàng nào ngơ ngác lạc vào xóm tui, hỏi nhà cô Loan, thì chắc chắn sẽ nhận được câu trả lời rất... chảnh, rất lạnh lùng rằng:
-        Xóm này hổng có ai tên Loan hết á!

Ủa, đang yên đang lành, ai xui ai khiến tôi bỗng nhớ da diết xóm cũ thương yêu của tôi thế này!

Có ai đi khóc với tui không ?

Edmonton Mar 2026

KIM LOAN
 
 
   
Mục Lục  


4.Kéo Đàn Cò 

Bạch Liên 

 


     

Đêm cạn đáy cá vào trong bẫy

Nằm ngo ngoe đuôi vẫy chui ra

Tàn đời dù mãi kêu la

Bỏ sông tức tưởi, thiệt là quá xui !

*

Đêm cạn đáy trăng xuôi bến vắng

Ánh lờ mờ thu ngắn sau đồi

Nắng lên trăng mất vương ngôi

Quay về thiên đỉnh xa xôi cuối trời

 

Tôi hé mắt chào đời ở thành phố Sài Gòn nên đôi tai bé con quen dần với tiếng động lao xao, từ khi mặt trời còn ngáy ngủ. Tiếng xe ba gác máy, xe lam, xe bus ì xèo…

 

Ôi thôi không có loại xe nào mà tôi không thấy chạy ngang qua mặt tiền đường nhộn nhịp này. Đại lộ Trần Quốc Toản. Dòng xe có thể nói là đông đúc nhất.

 

Vì con đường TQT -  nối từ Chợ Phú Lâm (Trường Trung Học Mạc Đỉnh Chi) – là lằn ranh hướng về miền Tây... với thành phố Sài Gòn

 

Tôi muốn nhắc nhớ cái khung cảnh tấp nập, tất bật của dòng chảy xã hội trước năm một ngàn chín trăm bảy mươi lăm… cho đỡ nhớ Sài Gòn. Và cũng là cái nôi tôi chào đời.

 

Hình như không gian chỉ im bặt khi con đường vắng bóng, người và xe vào giữa khuya, chờ đêm tối bước sang ngày mới. Nghĩa là, thành phố Sài Gòn an giấc điệp, chỉ ngắn ngủi trong vòng hai hay ba tiếng đồng hồ nửa đêm về sáng mà thôi.

 

Sau đó thì gánh hàng rong lại ơi ới rao hàng. Các quán xá lại chuẩn bị bật sáng choang ánh đèn neon. Quán xá bắt đầu mở cửa, mua bán cho các bác tài xế phải bươn chải thật sớm, tùy theo từng công việc mưu sinh.

 

***

Ngày còn ở Sài Gòn yêu dấu, tôi thường về quê Ngoại. Vùng trời thanh bình với cánh đồng ruộng xanh bát ngát, trải thảm lúa chạy dài ngút ngàn đến chân mây. Không khí trong lành của miền quê thanh tịnh quá là hiền hòa, và êm ả làm sao ấy !

 

Quê Ngoại của tôi là góc trời cổ tích, là chuỗi kỷ niệm êm đềm vẫn còn in đậm sâu tuổi ấu thơ. Làng quê dân dã hiền lành, nơi mà tôi thường tìm về vào những ngày nghỉ hè. Hình ảnh êm đềm với bao nhân dáng dịu dàng của các cô thôn nữ thoăn thoắt mái chèo.

 

Hai bàn tay nhịp nhàng đẩy đưa ghe xuồng theo chiều con nước gợn sóng hừng đông, nhanh lẹ để ra ngôi chợ đầu làng. Dòng sông lặng lờ trôi với hoa nước dịu dàng, chóng nở vội tàn.

 

Tôi vừa mơ màng ghi lại những khoảnh khắc của từng cột mốc thời gian. Một đêm cạn đáy im buồn, chạnh lòng cô đơn trong khung cảnh đêm đen trừ tịch. Tiếng ngáy ro ro kéo đờn cò, y hệt như tiếng thuốc lào, hòa vang nhịp điệu theo hơi thở an vui.

MAR 8 - 2026 
  

Bạch Liên 

Mục Lục  


5. Cô gái mang trái tim của người yêu (Phần XI)  

 

Phan Thái Yên 

 

Chú Bảy Tài xế khệ nệ bưng mâm trái cây hái ngoài vườn đã rửa sạch đặt cạnh rổ xoài
lớn mang từ nhà đến lên bàn ăn. Mùi mít tố nữ chín thơm lừng át cả hương thơm của
xoài, sa-pô-chê, mảng cầu, ổi, khế ngọt... Chú lấy vài trái xoài bỏ vào mâm rồi mang cả
rổ ra hiên chia đều cho sáu, bảy xách trái cây xếp dọc trên hàng ba, để cô Út dành tặng
cho khách chiều nay. Chú Bảy hài lòng đứng nhìn công sức khoèo hái cả giờ của mình
rồi chợt nhớ tới trái mít chín gần sút cùi còn lơ lững trên cây. Chú Bảy vào bếp lấy một
cái tô sành lớn và con dao cau vội vàng đi ra vườn sau. Út Nhiên nói theo.
- Chú Bảy coi sửa soạn ăn trưa nha…Cô cười…Cơm tấm chuẩn bị gần xong rồi,
chỉ còn sườn gần tới giờ mới nướng cho ngon. Chú ăn đở nha, có xúp rồi đó.
- Tui vô liền giờ. Có trái mít chín gần sút cùi, phải cắt xuống liền chớ quên nó làm
một cái chạch xuống đất là mất ăn.
Chú Bảy rạng rỡ bưng vào phòng ăn một tô vun đầy mít tố nữ chín thơm nức đã lấy
hột, những múi dày cơm tách sẳn tươm mật vàng óng nhìn thật bắt mắt.
- Cô Út ăn đi. Tui có thử một múi lúc ở ngoài giếng, còn ngon hơn mít nghệ.
Hai người ăn xúp măng, cơm tấm, và tráng miệng bằng mít tố nữ chín cây. Bữa ăn trưa
thật ngon miệng.
Chú Bảy nhìn đồng hồ, đã gần tới giờ đi đón Cô Hai và Cu Bi.
- Chú chờ Út bới xúp và mít tố nữ về cho chị Hai và cháu. Mít ngọt này Bi thích
lắm đây.
Chiếc Jeep lăn bánh rời đi. Hạnh Nhiên đóng cổng, lòng thư thản nhìn quanh khu vườn
trưa. Cây nguyệt quế cuối hiên nhà nở tràn hoa cánh nhỏ trắng tinh. Nàng mỉm cười với
ý tưởng vừa đậu lại trong đầu. Hạnh Nhiên vào phòng ăn tìm quanh, mắt dừng nơi tủ
đựng chén đĩa. Nàng mở hai cánh cửa gổ ở ngăn thấp vui mừng reo lên, một dãy bình
hoa cao thấp đủ dạng hiện ra.
Hương thơm thoang thoảng của hoa nguyệt quế cho Hạnh Nhiên cảm giác lâng lâng
nhẹ nhàng suốt thời gian nàng đứng lựa cắt từng cành hoa trên cây cắm vào chiếc bình
dáng tròn thấp bằng thủy tinh trong suốt. Nàng đổ nước tới lưng chừng bình rồi thận
trọng mang vào đặt trên chiếc bàn tròn giữa phòng khách. Bình hoa trắng điểm lá xanh
trang nhã làm gian phòng như sáng lên thanh thoảng mùi hương nguyệt quế khiến
Hạnh Nhiên nhắm mắt im lặng lòng hồ như đang ngồi giữa một đêm trăng, một mùa
trăng. Hạnh phúc ập đến, mong chờ mà choáng ngợp như phút này đây trong ngôi nhà
bắt đầu thân thuộc. Cắm một bình hoa, nấu bữa ăn chiều, chờ đợi bước chân quen,
cánh hoa nguyệt quế nở giữa vườn đêm…lòng cô gái run lên cơn xúc động lạ kỳ khiến
nàng khép mắt thẹn thùng. Từ trong giấc mộng thẳm sâu nỗi mong chờ chao động
chuyến phà qua sông xuyến xao ánh mắt chàng mời gọi đắm say, ý nghĩ chợt đến bất
giác mà thôi thúc Hạnh Nhiên trở dậy bước lên gian phòng quen của nàng trên lầu. Căn
phòng cửa đóng và cảm giác chăn gối mềm mại giúp cô gái yên tâm. Y phục nàng mặc
sáng nay treo hờ bên hông chiếc tủ áo. Cô gái ngồi ở cuối giường nhìn bóng mình

trong tấm kính ốp vào cánh tủ đứng. Khuôn mặt nàng đỏ hồng, đôi mắt long lanh. Hơn
một năm qua, cô gái dần có thói quen rất buồn không dám nhìn thân thể của mình,
nhưng không phải hôm nay không phải giây phút huyền hoặc này. Nàng muốn nhìn
thật rõ vết sẹo giải phẩu đã ở lại trên cơ thể nàng sau khi lồng ngực mở toang cho trái
tim Tần Phương chưa hề ngơi nhịp đập được ghép vào đã cho nàng sự sống yêu
thương. Nàng muốn một lần đối diện với mặc cảm trầm kha về vết sẹo dài chia hai
buồng ngực. Cô gái run rẩy cởi từng khuy nút chiếc áo bà ba lụa trắng, mắt e thẹn hé
nhìn cặp vú thanh tân lồ lộ trong gương vun đẹp như hai búp sen hồng. Nàng nhớ tới
lời nhận xét của cô y tá điều dưởng trên Tàu Bệnh viện Hải Quân… Congratulations!
Tôi chưa hề thấy vết sẹo mổ nào mỏng và đẹp như thế này nhờ đường dao cắt tuyệt
vời của bác sỹ và kỷ luật ăn kiêng sát sao của cô.
Giữa cơn sốt mộng du đơm hồng da thịt, cô gái trút bỏ hết quần áo. Nàng quỳ trên giường, đôi
cánh tay vươn cao căng phô lồng lộng dáng xuân xanh. Lần đầu tiên trong đời, cô gái nhìn thân
thể mình từ góc cạnh hớ hênh, đẹp đến lạ lùng. Như thế thật lâu, nàng thả người rơi về sau cho
da thịt lút sâu vào chăn gối. Cô gái nằm đắm say trong trận gió tình yêu. Lâu lắm… Nàng trở
mình khi cánh sen hồng ngỡ ngàng rơi lên đầm đìa xúc cảm làm chao động tâm tư…Vậy đó,
bỗng nhiên mà họ lớn. Tuổi hai mươi đến có ai ngờ. Một hôm trận gió tình yêu lại. Đứng ngẩn
trông vời áo tiểu thư (Huy Cận).
Hạnh Nhiên như vừa tỉnh dậy từ một cơn mơ dài, đầu óc nàng váng vất hình ảnh chiếc
chiến hạm chập chùng trên đại dương có nàng mỹ nhân ngư cởi sóng dõi theo bóng
tàu. Nàng ngồi dậy thẹn thùng nhìn bóng mình trong gương, vội vàng mặc lại bộ bà ba,
chân bước vẫn còn say ra ban công sau nhà nhìn dòng sông Sài Gòn ẩn hiện loáng
nắng trưa. Nhớ lời Nhân nói ngày hôm trước, Hạnh Nhiên linh tính sẽ nhìn thấy HQ13
trên thủy trình ra cập cầu B. Nàng vội vàng xuống phòng ăn lấy trái ổi xá lị và ly nước
lọc mang lên nhâm nhi chờ đợi. Chừng mười lăm phút sau lúc nàng bắt đầu nghi ngờ
linh tính của mình thì HQ13 xuất hiện, điềm tỉnh uy nghi chạy từ phía Tân Cảng, Thị
Nghè về Bộ Tư Lệnh. Hạnh Nhiên mừng quá bật tiếng reo vui, nghĩ đến chiếc PC hiện
đang dựng đâu đó trên boong tàu, nàng chợt có cảm giác con tàu như đang đến rất
gần, ước gì có thể vươn tay ra là chạm tới được. Nàng chăm chú nhìn chiếc chiến hạm
chỉ vài giây phút ngắn ngủi thì khúc sông khuất hẳn sau hàng cây cao ven bờ. Lòng
nàng chùng xuống, tiếc rẻ hụt hẫng…
Đồng hồ vừa qua một giờ chiều, Hạnh Nhiên sửa soạn trang điểm một chút rồi thay
chiếc áo polo quần jean nàng mặc từ nhà sáng nay, xuống bếp chuẩn bị tiếp tục nấu
nướng.
Hạnh Nhiên nhìn dãy kệ tủ quanh nhà bếp với đủ loại chai lọ gia vị lớn nhỏ cao thấp,
lòng thầm cảm ơn hình như vợ chồng bác Năm Thầu khoán đã nhường lại ngôi nhà tân
thời với đầy đủ tiện nghi mà không mang theo thứ gì. Nàng đổ nước vào gạo đã vo
trong chiếc nồi National rồi cắm điện để nấu thêm cơm tấm, thà dư không thà thiếu. Gia
vị đã trộn đều ướp vào thịt cho thấm trong chiếc khay lớn sẽ sẳn sàng để nướng khi tới
giờ. Xà lách trộn không tốn nhiều thời gian nhưng trước hết phải tìm ra lò nướng ngoài
trời, than, và vỉ nướng.
Hạnh Nhiên ra tìm hông sau nhà và khu vực gần giếng cạnh cây chanh, cây khế và
mấy bụi ớt. Không thấy lò than nhưng nàng tiện tay hái mấy trái chanh và một bụm ớt.
Bước lên bậc cấp vào nhà, nàng dừng lại quay nhìn hai cái tủ bằng sắt sơn màu ô liu
đặt dưới cầu thang được cây nguyệt quế che chắn phần lớn từ ngoài vườn nhìn vào.
Hạnh Nhiên bật mở cánh cửa của hai chiếc tủ, miệng reo vui “Kho báu đây rồi!” Trong

chiếc tủ cao là lò than, bao than còn đầy, kẹp gắp than, vài cái vỉ nướng, bình ga xơ-
cua cho bếp ga và dụng cụ lau chùi sàn nhà treo lủng lẳng cùng vài thứ búa kềm dao
rựa lỉnh kỉnh. Tủ thấp bề ngang khá rộng, bên trong chất đầy cuộn giấy vệ sinh, có
ngăn riêng chứa nhiều khăn tắm lớn nhỏ, xà phòng giặt, xà phòng tắm…ngoài ra là vật
dụng cần thiết cho picnic như khăn giấy, muổng nĩa ly nhựa và đặc biệt là một chiếc
võng đan bằng dây dù, tấm trải ăn ngoài trời và vài chiếc dù che đủ màu. Trên nóc tủ là
bốn bao ni lông đen xếp chồng lên nhau gọn gàng.
Hạnh Nhiên nhanh chóng dọn dẹp lại phòng tắm hai tầng nhà, mang thêm một cuộn
giấy vệ sinh và khăn lau tay cho mỗi nơi. Nàng đi một vòng quanh các phòng rồi yên
tâm trở xuống nhà dưới.
Trong phòng ăn, khay trái cây ngon mắt cùng với chồng đĩa đựng thức ăn và khay đủa
muỗng nĩa được đặt ở đầu bàn ăn dài nơi các món ăn buffet chiều nay sẽ dọn ra. Xấp
khăn giấy cũng vừa được mang ra để cạnh đĩa ăn.
Hạnh Nhiên đặt cái lò than lên nền xi măng gần bờ giếng. Nàng gắp than từ bao đem ra
sắp đầy lò, tới giờ chỉ cần lên lửa chờ than hồng là bắt đầu nướng thịt. Nồi xúp măng
cua lớn đã nấu xong, chỉ cần hâm lại.
Hạnh Nhiên chuẩn bị món cuối xà lách mỡ Đà Lạt trộn dầu giấm trứng gà. Xà lách lặt
nhỏ vừa ăn, rửa sạch rồi để hong trong rổ cho thật ráo. Cà chua, dưa leo rửa xong cắt
lát mỏng. Một tá trứng gà luộc chín đã lột vỏ, mỗi trứng được cắt dọc làm hai.
Hạnh Nhiên đặt chiếc khay lớn hình oval giữa bàn ăn, xà lách mỡ Đà Lạt màu xanh non
được trải đầy lên khay kế đến là lớp cà chua đỏ, dưa leo sọc trắng xanh, trên cùng là
những lát trứng trắng vàng đẹp mắt. Kế bên khay xà lách là tô nước sốt dầu giấm
chanh đường tiêu muối Chị Hai đã pha trước ở nhà, sẽ được trộn vào rau trước khi ăn.
Có tiếng máy xe PC chạy vào sân rồi dừng lại. Hạnh Nhiên ra đón vừa lúc Phúc tay
xách nách mang đã bước lên tới hàng hiên. Nhân đang dắt chiếc PC dựng dưới bóng
cây bưởi nhường chổ trống trước nhà cho xe hơi.
- Chào anh Phúc! Nghe nói anh tìm được Động Hoa Vàng trên đó nên lâu quá
không thấy anh xuống núi.
- Chỉ là Tuyệt Tình Cốc thôi, nhưng mà vui…Mấy món này để đâu đây Cô Út.
- Vui là được rồi anh…Út Nhiên chỉ về phía phòng ăn…Anh cứ để hết trên bàn ăn
giúp Út.
Hạnh Nhiên ra đón Nhân, nắm tay anh mắt cười mà môi trễ ra hờn dỗi.
- Dữ hôn!? Chiến hạm chạy ngang đây lúc một giờ mà bây giờ mới về tới nhà.
Nhân cười thích thú.
- Em hên quá rồi. Tàu chạy qua có vài phút mà em canh được.
Rồi Nhân gật đầu giải thích…Chiến hạm lầy quầy tiến tới de lui, cập cầu, hạ hạm kiều
lúc đó khoảng 2 giờ chiều. Chờ cho Ông Thần Nước Mặn rời tàu, cờ Hạm trưởng kéo
lên mất thêm nửa tiếng…May là đúng lúc tàu đang nhiệm sở vận chuyển cập cầu thì
hai ông cựu quan tàu HQ13 sớn sác mò tới liền bị trưng dụng đón dây cột tàu ngay.
Vừa lúc Phúc trở ra, tiếp lời.
- Đúng đó! Chỉ có tao là bạn tốt lặn lội Chợ Cũ mua vịt quay, heo quay, bánh mì với mày.
Thằng Quang nghe có đám tiệc chiều nay ở đây liền phóng Lambretta đi làm rễ ngay. Thế
nào cũng lợi dụng cơ hội đưa Công chúa “Da Heo” qua đây sớm cho xem.
Hạnh Nhiên bật cười chỉ tay ra cổng. Nhân lắc đầu cười nhìn Phúc rồi ra mở cổng cho
Quang và Gia Hân.
- Mày đúng là ăn muối Tây Ninh nhiều quá, riết rồi nói gì cũng có huông.

Nhân bảo Quang đậu xe dưới bóng cây bưởi, đở cái liễn ra-gu bò còn ấm từ tay Út
Hân.
- Cô Út này có muốn làm Cô Tú hay không đây? Sao không ở nhà học thi mà nghe lời trai
đẹp dụ dỗ đi tiệc tùng lung tung chi vậy.
Út Hân xấu hổ nhưng làm mặt lì.
- Út lỡ tới rồi, ăn cho sập nhà anh Hai rồi tính sau.
Hạnh Nhiên mời mọi người vào nhà. Nhân nhìn quanh.
- Út Nhiên giỏi quá! Em làm hết việc rồi, còn gì cho tụi anh làm không?
Nàng chỉ ra cái lò nướng thịt ngoài sân giếng.
- Thịt sẳn sàng để nướng. Sáu ghế bàn ăn cần chuyển lên phòng khách và có thể cần thêm
vài ba ghế nữa.
Phúc có liền ý kiến hay.
- Ba thằng cùng khiêng ghế xong cho lẹ, sau đó khui ba lon “33” ra ngoài giếng ngồi
nướng thịt.
- Xin các quan ngài nhớ giùm cho, chị em chúng tôi đã cân số thịt nướng đó cho món cơm
tấm, không được làm mồi nhậu đâu nha…Gia Hân xen vào.
Hai cô gái cười khúc khích. Quang trây trua lý luận.
- Chúng tôi chỉ ăn cơm tấm bì chả trứng, không thịt nướng cho nên Công Chúa đừng quan
tâm.
Nhân phân công cho hai thằng bạn.
- OK. Hai thằng mầy khiêng hết sáu cái ghế từ phòng ăn qua phòng khách. Tao đi tìm thêm
mấy cái nữa, hình như đâu đây.
Nhân ra đứng ở cửa bếp nhìn quanh hiên sau. Bên trái cạnh cửa là bồn rửa mặt, máy
giặt ở bên phải áp sát vách, không có chiếc ghế xếp nào gần đây. Nhân xuống hiên
bước lại chổ hai tủ sắt dưới cầu thang, anh mở cửa tủ thất vọng đóng lại. Ánh mắt chợt
dừng lại nơi mấy bao ni lông lớn màu đen xếp ngay ngắn trên nóc chiếc tủ thấp. Anh sờ
nắn vài chổ, mắt sáng lên. Bốn chiếc ghế xếp sắt màu lam ngọc mới toanh hiện ra. Anh
mở ra một ghế ngồi lên, kim loại ở lưng và mặt ghế thiết kế như lưới tổ ong khá thoáng
mát.
Nhân mang bốn chiếc ghế xếp vào phòng khách. Phúc và Quang đang bàn luận sắp
xếp sao cho thuận tiện. Nhân nhẩm đếm số người tham dự.
- Tối đa là mười bốn người. Mình có bộ salon lớn với hai ghế đôi, một ghế dài và ghế bành
ngồi được tám người, cọng với sáu ghế bàn ăn là mười bốn.
Anh dựng khuất vào góc phòng bốn ghế xếp xơ-cua trường hợp có thêm khách bất
ngờ.
- Phúc, mày cho tao mượn cái Zippo để ra nhóm lò. Cần thời gian để cho than hồng. Hai
thằng mầy xong ở đây thì mang bia ra bờ giếng.
Trầy trật nhóm lò một hồi với mớ giấy mồi cuối cùng than cũng chịu bắt lửa. Nhân dùng
một miếng cạc-tông nhỏ quạt nhè nhẹ, màu than hồng dần lan rộng. Hạnh Nhiên chúm
chím nhìn Nhân lúc anh vào hỏi khay thịt để sắp lên vỉ nướng.
- Anh mới đi đánh trận về hay sao mà mặt mày ngầu quá vậy?
- Hành quân coi bộ còn khỏe hơn nhóm lò chờ cho than hồng…Nhưng mà ngon lành rồi.
Gia Hân tình nguyện sắp thịt vào vỉ nướng. Nhân nháy mắt với Hạnh Nhiên la lớn về
hướng phòng khách.
- Quang ơi! Lò than được rồi. Út Hân đang cho thịt lên vỉ, mầy ra nướng đi. Tao thổi lò
nảy giờ hết hơi rồi.

Quang Phúc hai thằng tay cầm lon bia bước vào nhà bếp.
- Quang! Người hẹn mầy ra đến bên bờ giếng kìa…Phúc ông ổng hát chế.
Nhân chợt nhớ ra điều gì đó, mượn chìa khóa xe của Quang rồi bảo Phúc cùng đi ra trước hiên
nhà.
- Tao không chắc dọc sân trước nhà đủ chổ cho ba xe hơi…Nhân chỉ chiếc PC và chiếc
Lambretta dựng dưới bóng mát cây bưởi… Mầy với tao clear chổ này đi.
Phúc Nhân vừa đẩy hai chiếc scooter vào sát tường rào thì xe Jeep anh Hai đến. Nhân mở cổng,
ra hiệu chú Bảy đậu vào khoảng sân vừa dọn trống. Nhân Phúc chào anh chị Hai. Chị cười quở
lâu ngày không thấy chú Phúc ghé chơi, rồi dẫn Cu Bi vào nhà trong. Nhân Phúc và anh Hai
đứng lại trên hiên nhìn chú Bảy Tài xế khéo léo de chiếc Jeep vào khoảng sân hẹp, đầu xe ngay
ngắn hướng ra ngoài.
Chú Bảy xuống xe chào mọi người rồi bưng khay bánh pâté chaud chị Hai đặt mua ở tiệm Mai
Hương ở Tạ Thu Thâu vào nhà.
Bốn người đàn ông vui vẻ chuyện trò trong phòng khách, thấy Hạnh Nhiên mang trà nước lên
anh Hai cười sảng khoái trêu chọc em gái.
- Cô chủ khó tính định cho anh em tui uống trà suông thôi sao?
Út Nhiên chẳng vừa.
- Anh Hai đó nghe! Ảnh ghê lắm rồi đó, anh muốn vẽ thêm đường cho dê chạy chắc bữa
nào em phải lượm ve chai suốt ngày.
Gia Hân ló mặt vào phòng khách, ỷ phe ta đông hơn chàng Quang xâm mình.
- Út Nhiên đừng lo, lượm không kịp có Út Hân lượm tiếp cho.
Gia Hân chưa kịp dẹp loạn, mọi người đã nghe tiếng nói cười ngoài cổng. Nhân Quang cùng hai
cô gái bước ra sân lúc vợ chồng ông Giáo sư đi vào, vợ chồng bác Năm Thầu khoán chờ trong
xe. Nhân chào bố mẹ Tần Phương rồi nhanh chóng mở rộng cánh cổng. Anh ra hiệu cho bác
Năm lái chiếc Citroen chạy sâu vào trong. Bác Năm Thầu khoán xuống xe nhìn dãy ổi, mãng cầu
trước nhà tấm tắc.
- Chà, mới có nửa tháng mà mấy cây ổi lớn bộn, trái quá trời.
Hạnh Nhiên giúp bác gái bưng mâm bánh thập cẩm bà nói ghé mua ở chợ Bến Thành. Hạnh
Nhiên nhìn Nhân cười khuyến khích.
- Con đoán đây chắc là Bánh bèo Bà Dần.
- Cô cậu coi bộ cũng là dân ăn hàng có hạng đây…Bác Năm gái gật đầu cười…Mâm này
bác đặc biệt lấy nhiều chả giò, bì cuốn.
Vợ chồng Bác Năm theo Hạnh Nhiên đi vào nhà, Vừa lúc đó Tom sau tay lái một chiếc xe khá
lớn màu trắng trờ tới. Nhân ra hiệu cho xe từ từ chạy vào cổng. Chiếc Chevrolet Suburban mang
biển số Ngoại giao nhìn khá lạ mắt với chỉ ba cửa xe.
Hạnh Nhiên trở ra cùng Phúc Quang, họ bắt tay chào Tom vừa mở cánh cửa tài xế xuống xe.
Phía bên kia cửa xe đã mở rộng, hai phụ nữ bước xuống. Aida mừng rỡ ôm Hạnh Nhiên, cười
chào Nhân…Great to see you again!
- Diane is my boss…Tôi đoán chúng ta sẽ giới thiệu chi tiết khi vào trong nhà. Có vẽ mọi
người đã có mặt.
Diane tươi cười bắt tay ba người Sĩ quan Hải Quân. Quang vắn tắt trong lúc nhận khay thức ăn
từ Aida.
- Cả ba chúng tôi và Tom cùng tốt nghiệp trường Hải Quân ở Newport, Rhodes Island.
Phúc nhìn chiếc bánh hồ đào, miệng yummy.
- Đã hơn hai năm mới thấy lại pecan pie. Maple sirup! Must be my good day!...Anh cười.
Diane thích thú.

- Glad you like it. Đúng đấy! Vị ngọt của bánh là đường si-rô lấy từ cây phong.
Quang thì tấm tắc nhìn khay mì ống cá thu hầm.
- Tuna noodle casserole! Vẫn chưa quên vị béo của nước sốt kem trên mì ống, cứ như tuột
qua thực quản.
Chú Bảy lắng nghe Hạnh Nhiên dặn nhỏ, tay đón bánh hồ đào và khay mì cá thu hầm. Chú nói
nhanh… Cô Út để tui lo…rồi đi khuất vào phòng ăn.
Tom tay ôm hai chai Johnnie Walker nhãn đen cùng hai vị khách từ Tòa Đại Sứ bước vào phòng
khách nơi mọi người đang râm rang chuyện trò thân mật.
Nhân mừng thầm nhìn chiếc ghế sofa dài và hai ghế cạnh vẫn để trống. Diane và Aida cùng gật
đầu khi anh hỏi nhỏ nếu họ nói được tiếng Pháp.
Nhân nắm tay Hạnh Nhiên hắng giọng…Hôm nay là ngày vui họp mặt gia đình, ngoài ra còn có
một việc quan trọng về chương trình học bổng của Tòa Đại Sứ Hoa Kỳ cho Đại học Hòa Hảo
dưới Long Xuyên mà anh Hai và Hạnh Nhiên đã đồng ý giúp. Trước khi chúng ta ngồi tự do
chuyện trò và thưởng thức bữa ăn buffet, Nhân xin phép nhanh chóng thu xếp chổ ngồi để các vị
này tiện tham khảo với nhau.
Hạnh Nhiên và Aida ngồi hai bên Diane ở sofa dài, anh Hai ngồi vào ghế đơn cạnh em gái. Tom,
The Big Bear ngồi vào ghế bành cạnh Aida. Vợ chồng Bác Năm và bố mẹ Tần Phương ngồi vào
hai salon đôi. Dãy ghế đối diện với salon dài, Quang và Gia Hân ngồi gần bố mẹ, chị Hai ngồi
gần bác Năm gái, Nhân ngồi cạnh chị Hai, ngồi giữa là Phúc.
Cu Bi ngồi trên lòng chị Hai nhìn quanh hồi lâu rồi nhoài người nói thầm vào tai mẹ. Nhân hiểu
ý nhanh chóng vào góc phòng lấy ra chiếc ghế xếp màu lam ngọc thật dể thương, mọi người vui
vẻ nhìn Bi hí hửng trèo lên ngồi.
- Cháu Bi cảm ơn ông bà Năm về cái ghế đẹp đi…Anh cười nhìn vợ chồng bác Năm.
Chú Bảy mang ra đủ loại nước ngọt và bia “33” Export, Quang Phúc nhanh chóng khui trao đến
mỗi người theo ý muốn.
Nhân nâng cao chai bia mời mọi người. Anh uống một ngụm “33” nhìn Hạnh Nhiên cười rạng
rỡ.
- Tới đây tui xin “bán cái” cho cô chủ Hạnh Nhiên tiếp tục chương trình… A! Cả Diane và
Aida đều thông thạo tiếng Pháp đó.
Tràng vỗ tay vang lên. Hạnh Nhiên đứng lên, bắt đầu bằng câu tiếng Pháp ngắn chào mừng
khách. Nous sommes ravis de vous accueillir aujourd’hui...Rồi nàng tiếp tục...We are delighted
to welcome you today…Xin giới thiệu với gia đình, cô ngồi giữa Diane là quan chức phụ tá Phó
Đại sứ đặc trách về các vấn đề Văn hóa, Tôn Giáo, Xã hội tại Tòa Đại Sứ Hoa Kỳ. Người bên
cạnh là cô Aida sẽ làm việc với anh Hai và Đại học Hòa Hảo để tiến hành chương trình học bổng
dài hạn cho sinh viên cần giúp đở niên khóa tới…Nàng nhìn qua Tom, đây là vị Sĩ quan Hải
Quân Hoa Kỳ cùng khóa tại Newport với ba ông quan tàu thủy của mình, hiện Tom đang biệt
phái qua Mắc-Vi MACV. Tom sẽ làm việc sát cánh với cô Aida để giúp chương trình học bổng
được thành công…Thiệt sát luôn vì Aida cũng là bạn gái của anh ấy...Tiếng cười vui ồ vang lên.
- Lỡ cho quá giang xe, biết sao giờ…Aida chép miệng, nhìn Tom cười.
- Sorry! Nảy giờ tôi bị phân tâm làm việc với cái mũi thính của mình nên không hề nghe
đoạn cô nói “sát cánh” gì đó. Tôi đang gắng ngửi xem có mấy chục món dưới phòng ăn,
so far…tôi chắc chắn có hai món ruột của mình là cơm tấm bì chả trứng thịt nướng và vịt
quay heo quay bánh mì.
Út Hân nảy giờ chăm chú nhìn Út Nhiên, ngưỡng mộ lắng nghe giọng Ăng-Lê của chị. Gia Hân
hỏi nhỏ vào tai Quang.
- Chị Hạnh Nhiên học ở đâu mà nói giọng Ăng-Lê nghe hay quá!?

Hạnh Nhiên ôm tay anh Hai, thân thiết nhìn chị Hai và cháu Bi…Còn đây là anh chị Hai, nguồn
tài trợ không mệt mỏi tiền ăn hàng chợ Bến Thành và mua sắm ở Thương xá Tax cho em gái.
Anh Hai là Trung tá Bác Sỹ Chỉ huy phó Trường Quân Y, sẽ đứng ra giúp liên lạc với với Văn
phòng Đại học Hòa Hảo.
Hạnh Nhiên mời cô Diane nói vài lời. Diane, có lẽ cùng độ tuổi với anh Hai, mái tóc ngắn hung
đỏ óng ánh nhìn thật linh hoạt trong chiếc váy trắng dài. Diane hug Hạnh Nhiên, nụ cười dễ mến
nhìn mọi người. Cô mở đầu bằng vài câu tiếng Pháp chào hỏi, hẹn sẽ chuyện trò nhiều lúc
thưởng thức buffet món ăn Việt. Diane nói tiếp bằng tiếng Anh…Trước hết chị vô cùng ngưỡng
mộ giọng nói rất Ăng-Lê của em. Thật tuyệt vời! Chị làm việc cho Tòa Đại Sứ Mỹ ở Châu Âu
nhiều năm, ở Anh Hòa Lan cuối cùng là Pháp trước khi qua Việt Nam gần hai năm nay.Vừa đây
nghe giọng em nói chị cứ ngỡ mình đang ở bên trời Âu.
Diane lấy trong xách tay ra một bao thư văn phòng không niêm có dấu mộc Tòa Đại Sứ, cô trao
cho anh Hai.
- Đây là văn thư Bác sỹ muốn để bắt đầu chính thức đối thoại với ngài Viện trưởng Đại học
Hòa Hảo về chương trình học bổng. Tôi muốn đến tận tay trao thư để có dịp chuyển lời
cảm ơn từ Tòa Đại Sứ…Diane hướng về Aida và Tom cười…Hơn nữa cặp trai gái này,
nhất là Tom luôn hết lời ca tụng thức ăn Việt nam nên tôi…không thể bỏ dịp may theo họ
đến để thưởng thức ẩm thực của đất nước xinh đẹp này.
Anh Hai mở thư đọc thoáng qua rồi bắt tay Diane cảm ơn.
- Tôi hy vọng sẽ gặp được Viện trưởng ngày mai. Ông ta cũng là một Thượng nghị sĩ nên
thời gian ở Sài Gòn khá nhiều…Còn về thức ăn Việt Nam, tôi tin chắc Tom nói không
ngoa đâu…Chúng tôi rất hân hạnh mời Cô, mời ba vị. Enjoy!
Hạnh Nhiên hướng về hai bà mẹ đang ngồi cạnh chồng, nàng giới thiệu với Diane những người
nàng và Nhân luôn dành một tình cảm rất đặc biệt. Hạnh Nhiên mời ông Giáo sư và bác Năm
Thầu khoán có vài lời tự giới thiệu với khách từ Tòa Đại Sứ.
Diane và Aida xúc động lắng nghe ông Giáo sư của Đại học Vạn Hạnh, người từng du học Pháp
và bác Năm tốt nghiệp Lycée Chasseloup–Laubat ở Sài Gòn, một doanh nhân thành công trong
ngành đấu thầu xây cất, bằng giọng Pháp hơi hướng Francilien họ chỉ vắn tắt giới thiệu về cá
nhân gia đình như e sợ chỉ cần chạm sâu thêm cảm xúc sẽ vỡ trào không kìm chế được, thay vào
đó họ nói nhiều về tình thương đối với Nhân và Hạnh Nhiên như những đứa con trong gia đình.
Không khí trong căn phòng bổng dưng lắng xuống, Hạnh Nhiên đứng đó loáng thoáng thấy ánh
mắt rớm lệ của Ngoại, của những bà mẹ, của chị của em, của cha anh bạn bè và sự ấm áp của
Nhân đang đứng bên nàng.
Hạnh Nhiên lắng nghe tim mình vẫn đều đặn nhịp Tần Phương, tiếng nói cười hiền hậu của bác
sỷ y tá trên tàu Bệnh viện Hải Quân Hoa Kỳ ngoài khơi Vũng Tàu đã cho nàng sự sống. Hạnh
Nhiên chợt cảm nhận bàn tay ấm của Diane khẻ vỗ về… Nàng kể lại chuyện đời mình gần hai
năm qua với lòng biết ơn và sự bình thản lạ lùng bởi cảm xúc lệ trào đã thẩm thấu vào hạnh
phúc, vào tận sống tươi tắn nụ cười.
Diane và Aida lúc này mắt đã nhòa lệ, họ ôm Hạnh Nhiên trong xúc động khôn cùng. It’s a
miracle…Diane nói nhỏ, nàng bắt tay Nhân...You are miracle for each other.
Hạnh Nhiên đến bên chị Hai, Gia Hân, ôm mẹ Tần Phương và bác Năm ân cần lau nước mắt cho
mỗi người. Anh Hai, ông Giáo sư và bác Năm Thầu khoán mến mộ nhìn Hạnh Nhiên. Họ biết
chắc Hạnh Nhiên vẫn là cô bé nhí nhảnh khoèo mận, hái mảng cầu, sa-pô-chê trong vườn nhà
nhưng tối nay họ biết thêm những điều đáng hãnh diện về cô gái tràn đầy sức sống và nghị lực.
Đứng quây quần bên người thân, Hạnh Nhiên nghĩ đến Ba Me Nhân ở Đà Lạt, nàng nhớ dáng
dấp nhỏ bé mà quý phái của bà. Hạnh Nhiên nói nhỏ vào tai Nhân.

- Em nhớ Me! Không biết nếu có mặt ở đây lúc này Me sẽ nói gì với em.
- Me sẽ cười nhắc em mời mọi người bắt đầu bữa tiệc buffet…Nhân dí dỏm đáp.
Hạnh Nhiên vui vẻ đưa cao tay nói lớn với mọi người.
- Tiếp theo là tiết mục quan trọng nhất chiều nay. Mời Công chúa Gia Hân điều khiển phần
buffet, dĩ nhiên anh Quang sẽ không bỏ lỡ cơ hội “nâng khăn sửa túi” nên mời anh làm
phụ tá.
Bàn tiệc buffet la liệt hàng chục món ăn đề huề Tây, Mỹ, Hoa, Việt được khéo léo sắp xếp nhìn
thật bắt mắt. Mỗi người sẽ đi quanh bàn tự chọn thức ăn vào đĩa. Chú Bảy đứng kiên nhẩn ở cuối
bàn chờ múc cho mỗi thực khách chén xúp măng cua thơm nóng để mang trở ra phòng khách với
đĩa thức ăn của mình.
Gia-Hân mời mọi người bắt đầu chọn thức ăn và nhắc nhở đừng quên trở lại một vài lần nữa.
Quang xuất sắc trong vai “phò mã” vồn vã mời ông bà Giáo sư và vợ chồng bác Năm thử món
Mỹ casserole mì ống cá thu hầm.
- Thời gian học ở Mỹ cháu thích nhất món này, ăn mãi không chán.
Ông Giáo sư quay nhìn Diane đang đứng sau lưng.
- Mùi cheese nướng trên mặt thơm thật. Cô làm món này có tốn nhiều thời gian không?
- Thời gian nấu trong lò không quá một giờ nhưng sửa soạn nguyên liệu cho vào khay thủy
tinh chịu nhiệt chừng nửa tiếng nữa…Diane đắn đo…Không lâu lắm đâu.
Ông Giáo sư cười nhìn hai phụ nữ Mỹ.
- Tôi không lo cho ông Tom… Nhưng món Việt la liệt đầy bàn thế này chắc khó chọn? Tôi
đề nghị xà-lách trộn, chả giò, bì cuốn, ít cơm tấm sườn nướng, và vịt quay. Món Pháp
Ragout bò hầm đậu thơm mùi rượu vang cũng rất tuyệt. Mẹ Gia Hân nấu đấy…ông tự
hào giới thiệu.
- Chắc chắn chúng tôi sẽ thử món Ra-gu này rồi…Chị Diane à! Điệu này mình có lẽ phải
đi hai vòng rồi…Aida cười.
Bác Năm Thầu khoán cũng khéo léo xã giao.
- Đừng quên ăn món ragout nấu đậu này với bánh mì Sài Gòn đấy…Tôi có người bạn sống
nhiều năm ở Paris về thăm Sài Gòn kể lại lần đầu tiên ăn bánh mì Chợ Cũ đã ngạc nhiên
nhận ra nó thơm ngon hơn bánh mì ở Gare du Nord Paris!? Chắc phải nhờ cô Diane phán
quyết rồi…Bác Năm cười sảng khoái.
Phúc nuốt nước miếng nhớ về món ăn khoái khẩu của tuổi thơ ở Quy Nhơn, bánh hỏi quết mở
hành ăn với bánh tráng nướng chấm nước mắm ớt. Ngon nhức răng!...Phúc nghĩ, bạn bác Năm
lúc đó ăn miếng bánh mì Chợ Cũ thật ra là nuốt vào lòng miếng kỷ niệm da diết nhớ quê. Có lẽ
ông đã viếng Chợ Cũ vào một buổi trưa gắt nắng, người đông đảo qua lại, xe xích lô máy khói
mù tiếng động cơ xành xạch vang trời…Chợ Cũ của ông vẫn như ngày cũ trong trí nhớ, hổn độn
mà thân thương nên miếng bánh mì Sài Gòn ăn vội cũng ngon như sơn hào hải vị.
Phúc nhìn Tom ngẩm nghĩ thành tiếng.
- Tom, lát nữa mầy nhớ cho tao biết casserole mì ống cá thu ở Sài Gòn so với casserole Mẹ
nấu ở Milwaukee thế nào nha.
Tom nở nụ cười hoài niệm.
- Sure! Tao sẽ cho mày biết lần tới sau khi thăm Bà Cụ trở về. Nhưng chắc chắn casserole
Mẹ nấu ở Miwaukee là ngon nhất, như bánh mì Chợ Cũ của mày.
Anh trầm ngâm…Trở về Milwaukee vào sáng sớm, kéo cửa xe xuống lúc chiếc taxi chầm chậm
chạy qua cầu vào thành phố còn ngái ngủ, mùi bia đặc trong không khí tràn vào mủi. Đó, chính
là lúc anh sực tỉnh biết mình đang trở về ngôi nhà của mẹ ở Village of Menomonee Falls, cạnh
thác nước luôn ầm ào chảy và mùi Wisconsin cheese thơm nồng nàn.

Tom mỉm cười nhìn Diane.
- Nhưng vào giây phút tuyệt vời này casserole của chị Diane là sốt một, bà con nếu không
lẹ tay mất phần ráng chịu.
Mọi người vui vẻ hòa mình vào tình cảm thân quen và những mẫu chuyện trò dí dỏm gây cười.
Diane với tay xúc vào đĩa ít xà lách trộn, ngạc nhiên reo lên.
- Ồ, thú vị quá! Có cả pâté chaud nữa nè! Ai là tác giả của nó đây?
Chị Hai duyên dáng lên tiếng.
- Bảo đảm pâté chaud này ngon nhất Sài Gòn nhưng đừng hỏi tôi cách làm nha…Tôi biết
cách làm khó học trò của mình với mấy bảng tuần hoàn hóa học nhưng vào bếp chỉ biết
nấu vài món đơn giản hàng ngày…Chị Hai nhìn ông chồng Bác sỹ nháy mắt cười…Sorry
nha anh Hai… Có điều, ai muốn ăn bất cứ món gì ở Sài Gòn tôi đều có thể tìm ra quán
ngon nhất để đặt cho quý vị.
- Nhờ đó mà tôi luôn được ăn món ngon…Anh Hai sảng khoái nịnh vợ.
Phòng khách rộn ràng tiếng nói cười. Mùi vị thơm tho đậm đà của những món ăn ngon trên đĩa
mỗi người là chất xúc tác giúp họ mở lòng chuyện trò thân mật hơn. Cả tiếng ly uống rượu
cognac, champagne cụng mời nhau nghe cũng dòn như tiếng thân tình vừa trổ. Rượu vào lời ra,
chuyện xưa kể nhau nghe, kẻ trải lòng ưu tư người điềm đạm lắng nghe giải bày và cuối cùng là
những nụ cười cùng nở ra một lượt.
Thức ăn ngon, mọi người hầu như đều trở lại bàn ăn một lần, ngoại trừ Phúc và Tom đã quá tam
ba bận. Phúc thoải mái thoa bụng…Thôi, phải để dành chổ cho bánh hồ đào và sa-pô-chê. Tom
hăng hái “bước thêm bước nữa”.
- I’m going in, again! Không ai có thể ngăn kẻ hèn này tái thưởng thức cơm tấm sườn
nướng, ra-gu bánh mì Chợ Cũ và xà lách trộn của Hạnh Nhiên. Mẹ dạy phải vâng
lời…Vegetable is good for your health!
Hạnh Nhiên ôm vai Aida cười dòn.
- Cảm ơn! Nhớ mà giữ lời. Lần rồi xà lách của anh lấy chỉ toàn trứng không có một cọng
rau làm thuốc.
Aida thì víu lấy Gia Hân.
- Chị đề nghị Buffet Manager nên điều chỉnh nội quy người nào trở lại bàn ăn từ bốn lần
trở lên đều bị cứa với giá cắt cổ.
Tom trở ra với chén ra-gu vài lát bánh mì và trên đĩa chỉ thuần xà lách không có trứng gà thêm
miếng cơm tấm sườn nướng.
- Nè, Hạnh Nhiên xem đi. Xà lách lần này bù cho lần trước đó…Chịu chưa!?
- Ê, Trâu Nước ăn gian. Tui thấy anh chàng làm láng hết trứng trên đĩa trước khi rời bàn ăn
đó!... Phúc già miệng la lớn, chọc bạn.
Mọi người ồ lên lúc chú Bảy bưng đến một mâm lớn trái cây đã cắt gọt sẳn sàng. Nhân theo sau
tay cầm dao và một trái mít tố nữ chín tỏa hương thơm lừng. Anh đặt trái mít lên khay lấy dao
rạch vài đường rồi dễ dàng tách vỏ của nửa trái mít khoe lộ những múi mít vàng tươm óng ánh
ôm sít rịt nhau nhìn thật ngon mắt. Chú Bảy gắp hết múi mít tố nữ bỏ chung vào mâm.
Một tiếng ồ lại vang lên, lúc này Quang bưng ra khay bánh hồ đào đã cắt ra từng phần vừa ăn.
Gia Hân đặt cạnh mâm trái cây một chồng đĩa nhỏ và chén muối Tây Ninh dầm ớt.
- Xin mời quý vị! Chúng ta có bánh hồ đào, vị ngọt của bánh là từ xi-rô cây phong. Mâm
trái cây có nhiều mùi vị khác nhau quý vị tha hồ nếm như: mít tố nữ, mảng cầu, sa-pô-
chê, xoài, ổi xá lị, mận, cóc, khế.
Nàng chỉ tay vào phần mâm có xoài, ổi, mận, cóc, khế nói với Aida và Diane.

- Không biết thời trung học hai chị ăn vặt ra sao chứ ở Việt Nam tụi em luôn có trong cặp
một hai thứ trái cây này, gói muối ớt và con dao nhỏ.
Gia Hân xăm hai lát ổi bằng tăm, chấm nhẹ vào chén muối ớt đưa cho Aida và Diane.
- Mời hai chị thử, nếu ăn hết và khen ngon…thiệt tình, tụi em sẽ cấp chứng chỉ của trường
Nữ Trung học Gia Long có chử ký đóng mộc hẳn hoi là công dân Việt Nam Cộng Hòa và
cựu nữ sinh của trường.
Diane nhẩn nha cắn nhai một miếng to, chấm thêm muối ớt rồi ăn trọn lát ổi, miệng không hít hà.
Nàng ngửa tay về phía Gia Hân, cười cười.
- Ngon lắm! Ngon hơn guava ở quê chị, tiểu bang Florida. Chứng chỉ Công dân Việt Nam
Cộng Hòa của Diane đâu!?...Diane nhìn mọi người…Thật ra cha tôi là một nhà ngoại
giao trong nhiều năm đã làm việc tại các Tòa Đại sứ vùng Trung Nam Mỹ, gia đình vẫn
theo ông sống tại các quốc gia đó cho tới khi tôi bắt đầu vào trung học mới trở về
Orlando nên hồi đó con bé Diane cũng “ghiền” trái cây nhiệt đới nhiều.
Hạnh Nhiên nhìn Gia Hân bật cười.
- Lần này Út Hân bị tổ trát rồi.
Ông Giáo sư thì gật gù một câu bằng tiếng Spanish.
- ¡Bien hecho! Así que la hija sigue los pasos de su padre….Tốt lắm! Vậy là con gái đã nối
nghiệp cha.
Diane nhìn ông mỉm cười thầm cảm ơn…Gracias!
Thế là bánh trái tráng miệng được nồng nhiệt chiếu cố. Khay bánh hồ đào vơi trước rồi mít tố nữ,
sa-pô-chê, mảng cầu, xoài, ổi…cũng lần lượt theo sau.
Út Hân “thua” món trái cây đứng lên “gỡ” bằng hai món cuối cùng.
- Sau cùng chúng tôi có cà phê Ban-Mê-Thuột và Chocolate Ice Cream, vị nào muốn cà
phê anh Phúc sẽ pha giúp, vị nào chuộng Ice Cream chuyên gia Quang sẽ lo.
Cu Bi còn nhâm nhi miếng pecan pie nghe âm thanh quen vội vàng tuột xuống ghế, kéo áo mẹ
miệng vòi vỉnh…Cà-rem! Cà-rem, con muốn ăn cà rem.
Tom vừa ăn xong miếng mảng cầu, lật úp đĩa trái cây của mình đưa lên cao.
- Phúc Quang là bạn thân, tui không muốn binh ai bỏ ai, cho tui cả hai vừa cà phê vừa ice
cream.
Aida vò tóc Tom, mắng yêu…Tui chưa thấy ai “bựa” như ông quan tàu thủy này.
Anh Hai cười nhìn cô gái…Nhưng nếu vắng người quá giang xe thì nhớ…Đúng không!?
- Anh khéo lo! Chưa kịp nhớ ảnh đã nhảy tót lên làm tài xế luôn rồi…Aida mắt long lanh
cười.
Quang xuất hiện với khay chocolate ice cream, quý bà quý cô với Cu Bi cùng lúc reo lên.
Bác Năm Thầu khoán bật cười, trấn an.
- Mọi người đừng lo, tủ thuốc trong phòng ăn có một hộp Alka Seltzer chưa khui đấy.
Không lâu sau là những ly cà phê bốc khói thơm tho cho quý ông được Phúc và chú Bảy mang ra
với thẩu đường nhỏ.
Sau vài ngụm cà phê không khí trong phòng như đằm lắng xuống. Ông Giáo sư rủ bác Năm ra
ngoài hiên hút thuốc, Phúc vội vàng đi theo.
Diane bày tỏ lòng ngưỡng mộ và trân trọng của Tòa Đại Sứ về giúp đở của vợ chồng anh Hai và
Hạnh Nhiên trong việc tiến hành chương trình học bổng cho sinh viên cần giúp đở ở Đại học
Hòa Hảo. Cô hy vọng sau thành công ở Long Xuyên, Tòa Đại Sứ sẽ tiếp tục nhờ anh Hai với Đại
học Cao Đài.
- Như anh đã nghe lúc chúng ta nói chuyện với ngài Giáo sư, chương trình mở rộng của
Tòa Đại Sứ sẽ ưu tiên cho các đại học mới mở như Hòa Hảo, Cao Đài, Quảng Đà, Duyên

Hải Nha Trang…nhưng chắc chắn khi thuận tiện sẽ có phần cho Vạn Hạnh, Đại học Đà
Lạt…Thật ra USAID không nhiều thì ít đều có giúp đở cho tất cả các Đại học này.
Anh Hai khoát tay không dám nhận lời cảm ơn từ Diane.
- Chúng tôi là người nên cảm tạ sự chiếu cố sớm của Tòa Đại Sứ đến Hòa Hảo. Sau này dù
là Đại học Cao Đài hay bất cứ ở đâu chúng tôi đều nỗ lực giúp khi Tòa Đại Sứ cần đến.
- Em gái anh là cô gái tuyệt vời. Tôi ngưỡng mộ Hạnh Nhiên rất nhiều. Tôi có cảm giác
đang “nợ” cô ấy một điều gì đó, cần được bù đắp.
- Tôi tin trong ngày mai sẽ có phúc đáp của ngài Viện trưởng ĐH Hòa Hảo, hy vọng Hạnh
Nhiên sẽ gặp hai cô khoảng 3 giờ chiều mai ở Tòa Đại Sứ để bàn về ngày giờ cho chuyến
đi xuống Long Xuyên. Mẹ và Bà Ngoại sống ở dưới đó, chúng tôi sẽ tìm cách kết hợp để
thăm gia đình luôn.
Ông Giáo sư và bác Năm trở vào mang theo mùi thuốc pipe Half and Half thơm nồng nàn. Diane
nhìn Aida và Tom khẻ gật đầu rồi quay qua chào mọi người. Cô cười.
- Ăn uống no say rồi, chúng tôi sẽ trốn rửa chén xin phép ra về trước…Hi vọng gặp Giáo
sư và bác Năm cùng hai phu nhân trong tương lai để nói tiếp chuyện dài Paris. Xin chào
anh chị Hai, Hạnh Nhiên và Gia Hân cùng ba ông quan tàu thủy…Nàng xoa đầu Cu
Bi…Bye young man! Chào mọi người! Hi vọng gặp Hạnh Nhiên chiều mai.
Tom nhìn Phúc Quang hỏi dồn…Hai thằng mày ngủ lại đây tối nay? Khi nào về trên Bến Kéo
bắn nhau với Việt Cọng? Tụi mày chỉ ở Sài Gòn ngày mai thôi sao?
Tom quay lại thấy Aida đang mỉm cười gật đầu nhìn anh.
- Vậy để tao đưa hai nàng về dinh, thằng Phúc chạy theo tao rồi hai đứa trở lại đây. Sound
good!?
Hạnh Nhiên và Nhân tiễn ba người ra xe, nàng không quên trao bịch trái cây cho Aida.
- Cảm ơn nhiều nha em gái. Tụi chị biết cách ăn mít tố nữ rồi.
Chú Bảy đã dọn bàn ăn chu đáo, gọn gàng. Gia Hân rửa sạch cái liễn đựng ra-gu cho mẹ.
Bác Năm gái chỉ cái mâm “làm ăn” của Bánh bèo Bà Dần chợ Bến Thành nói đùa.
- Bác đã mua đứt cái mâm, hai cô khi nào đi ăn hàng chợ Bến Thành nhớ mang theo để đổi
thức ăn.
Vợ chồng bác Năm và bố mẹ Gia Hân từ giã anh chị Hai. Bà mẹ ân cần nhắc Nhân nhớ đưa
Hạnh Nhiên đến thăm gia đình trước khi anh theo tàu công tác.
Quang chờ Gia Hân cùng bố mẹ ra xe với vợ chồng bác Năm. Anh chàng làm rể hiền tới phút
chót…Quang đặt hai bịch trái cây vào xe, dặn dò Gia Hân nhớ mang một phần về nhà.
- Cháu chào Bác Năm, cháu chào Giáo sư và Cô. Trưa mai cháu sẽ ghé thăm trước khi lên
Bến Kéo…Còn cô nương này về tới nhà nhớ học bù đó nha. Đừng ăn mít nhiều quá, mắt
trít lại không mở ra học thi được đâu.
Trong nhà, Hạnh Nhiên phụ chú Bảy lau rửa số chén đĩa còn lại. Nhân cũng vừa sắp đặt xong
bàn ghế ở phòng khách và mang bốn cái ghế xếp trả về chổ cũ trong mấy chiếc bao ni lông đen.
Nhìn phòng ăn nhà bếp sạch sẽ gọn gàng đâu vào đó, Nhân bắt tay chú Bảy nồng nhiệt cảm ơn.
- Tối nay nếu không có chú Bảy chắc tụi này lu bu lắm. Cảm ơn chú rất nhiều.
Chú Bảy không quen nghe cảm ơn, khen tặng lúng túng thoái thác.
- Tui có làm nhiều nhặn gì đâu. Tối nay ai cũng vui vẽ tui mừng lắm…Chú cười…Lại
được ăn trước mọi người.
Tiếng máy xe quen thuộc dừng lại tiếp đó là giọng ồm ồm của Tom trước hiên.
- Hai thằng mầy đi đâu mà lâu quá vậy…Quang cự nự.
- Hỏi thằng Trâu Nước đó. Mẹ! Tao đứng chờ nó trước building nóng cả ruột. Thằng Thủy
Quân Lục Chiến gác cổng cứ nhìn mình lom lom nữa chứ.

Tom cười cầu tài phân bua.
- Thì phải cất xe, rồi đưa nàng lên phòng, bỏ mùng quạt muổi xong mới đi được chớ mầy.
Thông cảm đi…Ah, mà tôi tưởng Hạnh Nhiên và anh chị Hai đã về rồi.
Hạnh Nhiên lắc đầu.
- Phải chờ ông Trâu Nước về để yên bụng biết hai bà chị của tui tới nhà bình yên.
Tom ha hả cười thoải mái.
- Anh chị Hai yên trí! Chiều mai Hạnh Nhiên ghé Tòa Đại Sứ, chưa biết tin mừng cở nào
nhưng sẽ có tin mừng…Tom nhìn Hạnh Nhiên…Ngày mai nếu cô mặc áo dài đến thì nhớ
chuẩn bị đôi guốc Dakao năm phân rưởi cho ngon lành để…start off on the right foot.
Hạnh Nhiên chỉ lờ mờ hiểu, đưa mắt cầu cứu Nhân.
Anh ý nhị giải thích…Công chúa Thành Rome mà chưa nghe chuyện người Roman cổ
xưa tin rằng nếu bước vào nhà ai với chân trái trước là điềm xui sao!? Cho nên ngày
mai vào Tòa Đại Sứ em nhớ bước đầu tiên lên bậc cấp bằng chiếc guốc Dakao phải
như Tom nói đó...on the right foot. Thật ra Tom muốn mí cho em biết Diane và Aida sẽ
tìm cách giúp em sớm có một khởi đầu tốt đẹp ở Tòa Đại Sứ…Chúc Út Nhiên may mắn
nha!.
Anh Hai chào Nhân và bạn ở lại vui vẽ với chai Johny Walker còn lại.
- Tao cũng muốn ở lại với tụi bây nhưng …than ôi thời oanh liệt nay còn đâu.
- Xí! Còn chớ, còn cục cưng dài gần bằng cái sào đây nè. Anh lên cỏng Cu Bi ra xe đi, nảy
giờ cu cậu nằm ôm mẹ ngủ không đi đâu được hết.
Mọi người lục tục lên phòng khách. Hạnh Nhiên víu tay Nhân kéo tuốt ra hiên khuất sau
nhà. Nàng rướn người ôm hôn anh thật sâu, rồi thầm thì như hơi thở…của chị Phương
hôn anh đó. Nhân ôm vòng người yêu…còn của Út Nhiên đâu anh đang chờ …Em
chưa dám…lời chưa nói hết đôi môi đỏ mọng mẩn cảm đã bị đè kín, nút chặc…họ hôn
nhau lần nữa, sâu hơn.
Anh ngẩn ngơ nhìn theo Hạnh Nhiên thẹn thùng bước ra xe…Trên môi ta, vạn đóa
hồng. Hôn em trời đất một lòng chứa chan (Trần Dạ Từ).
Nhân bước ra sân, chú Bảy đã nổ máy xe sẳn sàng chạy ra cổng.
- Anh chị Hai về… Trưa mai em tới nhà gắn cái máy học Anh Ngữ cho Út Nhiên.
Trong phòng khách, bốn người bạn thoải mái ngồi trên sofa quanh chiếc bàn tròn. Chai
Johny Walker Nhản Đen, xô nước đá nhỏ, bốn ly snifter uống whiskey, vịt quay heo
quay bánh mì Chợ Cũ, sườn nướng, chả giò, mấy cái pâté chaud…Tiếng hát Sylvie Vartan
trẻ trung mượt mà vờn lượn quanh phòng.
…Ce soir je serai la plus tender. Quand tu me diras…Tous les mots que je veux entendre.
Murmurés par toi…Đêm nay em sẽ là người dịu dàng nhất. Khi anh nói với em…Tất cả những
lời em muốn nghe. Thầm thì bởi anh…
Tom rót rượu ra ly, trao cho bạn rồi cùng nâng ly…Cheers!
- Life is good! I’m so damm happy now! Tao vẫn nhớ hôm hết phép ra phi trường O’Hare
ở Chicago để bay về Sài Gòn tao vừa thất tình vừa hận đời chẳng thiết mẹ gì vậy mà 20
giờ sau tao đã có Aida. Tụi mày biết love at first sight nó lạ lùng, nhột nhạt, tuyệt vời như
thế nào chưa!?
- Mẹ! Mày có bao giờ chờ tới cái nhìn thứ hai để yêu đâu toàn là love at first sight không
à…Phúc cụng ly với Tom…Dzô mày!
- Ê! Kỳ này thiệt nha mầy. I promise!
Nhân nâng ly cụng cả ba đứa.

- OK. Ráng tin Trâu Nước lần này…Phúc, tao nghe nói mầy sắp làm Sĩ quan Hành quân
phải không? Mầy canh bữa nào thuận tiện, xỉ thằng Quang đi tuần rồi xách Lambretta của
nó chở nàng Chi về ra mắt các bậc trưởng thượng ở Sài Gòn đi.
Phúc lắc đầu.
- Nếu Ông Thần Nước Mặn lệnh xuống thì phải làm thôi, nhưng tao muốn đi tuần cho khỏe
cái thân…Em có xe, nếu muốn thì hai đứa chở nhau đi. Dễ mà! Ông bà già Chi có nhà
Sài Gòn cho hai đứa em ở đi học.
Quang vẽ đường cho hươu chạy.
- Nhà ông bà già thì nước non gì nữa. Nói thằng Nhân làm cho mình bộ chìa khóa, thế là
tha hồ.
- Nói nghe ngon lắm. Mầy dám không? Sớn sác Thành Phần Thứ Ba ra lệnh thiết quân luật
là coi như xong…Còn mầy đó! Thượng sách của mầy là kế hoạch bốn năm. Hay là bữa
nào mầy thử thả xuống trước sân nhà bốn tạ gạo Quân Tiếp Vụ loại 100 ký coi sao. Tao
nghĩ chắc ổng giận quá sẽ quên mẹ tiếng Việt chưởi toàn tiếng Tây…Sors de ma maison,
fils de pute!
Cả bọn cười rần rần, vừa uống rượu vừa phá mồi vừa chọc phá nhau đến gần nửa đêm chỉ còn
cái chai không. Mang thức ăn thừa vào tủ lạnh, dọn dẹp sơ qua phòng khách. Nhân phân chia chổ
ngủ. Gia trưởng Nhân ngủ ở phòng dưới giữ nhà. Hai phòng ngủ trên lầu ba thằng khách oẳn tù
tì.
- Chắc là Tom The-Big-Bear trấn phòng nhỏ một mình, tao với mầy phòng rộng
hơn…Phúc bàn.
Nhân rủ ra cười, chọc bạn.
- Tom! Nửa đêm nếu mầy nghe rục rịch, rì rầm gì đó bên phòng hai đứa thì mầy rình bật
đèn lên bắt tại trận, ngày mai báo cáo cho gia trưởng biết đứa nào là bender.
Quang la lớn…Á đù, vậy hai thằng oẳn tù tì, một thằng xuống sofa ngủ cho nó lành.
Phúc càu nhàu…Hơi sức nào. Nằm xuống là ngáy tới sáng biết mẹ gì.
Tom che miệng ngáp…Quang làm ơn sáng mai thức sớm cho tao ra MACV ở Pasteur. Bảo đảm
mời mầy ăn sáng kiểu Newport, không hơn Ney Hall không lấy tiền.
Nhân nhìn ba thằng bạn.
- Sáng mai tao phải vào chiến hạm sớm…Phúc, mày muốn vào tàu với tao hay đi cùng với
Quang và Tom vào MACV? Đằng nào cả bọn mình chiều nay cũng về lại đây.
- Thôi để thằng Quang đi ở rể bữa nay. Tao vào chiến hạm thăm Hạm Phó và bà con một
hồi rồi lấy chiếc PC dạo Sài Gòn.
- Ừ, đi đâu thì đi nhưng nhớ xách xe về cở 11:30. Tao sẽ chở mày ra nhà bà chị rồi qua gắn
cái máy luyện đàm thoại Anh Ngữ cho Út Nhiên sau đó đi xe ôm về tàu làm việc tiếp. Út
Nhiên có hẹn ở Tòa Đại Sứ vào buổi chiều.
Quang lắc đầu nhìn Phúc làm ra vẽ thương tâm thằng bạn con bà phước.
- Nghĩ tới cảnh thằng Phúc ở nhà bà chị phải đi ra đi vào ngắm Khánh Ly Lệ Thu mặc đồ
ngủ, chân chống chân chèo vừa ăn bún bò sáng lúc đã quá trưa trước Hội quán Cây Tre
miệng vừa chưởi thề còn hay hơn hát, tao đây thiệt là lòng đau như cắt…Không được, tao
sẽ ghé cõng thằng Phúc đi Mai Hương uống cà phê ngắm phố chiều rồi ghé tàu chở thằng
Nhân về nhà luôn.
- Quyết định vậy đi! Như thế mới là bạn dzàng…Nhân ngáp dài, ra dấu đuổi bạn đi ngủ.
Tom dợm bước lên lầu chợt nhớ ra điều gì, hắn quay nhìn Nhân.
- Ah! Mầy nhớ nói cho Hạnh Nhiên biết để có thời gian suy nghĩ…Có thể thôi…Tòa Đại
Sứ có thể yêu cầu xin cô ấy một interview về chuyện heart transplant đó.

(còn tiếp)
Phan Thái Yên 

Mục Lục  


6. Trên Đường Đêm 

Hoàng Long Hải 

 


   

“Lòng thì vẫn hẹn lòng cơn đau nguôi ngoai,
Sao nỗi nhớ mỗi ngày mỗi đầy…”

(Trầm Tử Thiêng)

“Thế nào cũng phải đi. Đêm nay phải rời Boston, đi càng xa càng tốt. Phải rời bỏ nơi nầy, nơi kinh khủng ấy. Không một lý do gì, không một ngần ngại gì có thể cản trở chuyến đi. Không thể ở lại một giờ, một ngày nào nữa.”

Khi Thủy cho xe ra khỏi Exit 20 để vào Mass-Pike 90 West, trời bỗng đổ tuyết nhiều khiến Thủy càng thêm khẳng định ý chí cương quyết ra đi như thế. Dù tuyết có rơi nặng như thế nào cũng đi.

Từ nhỏ, Thủy đã có tính cương quyết. Đó là nhận xét của ba, nhưng mẹ Thủy thì cho rằng đó là cái tính bướng.

“Nó ỷ nó là con út, ai cũng cưng chìu, nên nó bướng vậy.”

Thủy không nghĩ là mình bướng nhưng cô ta cũng không cải chính hay cãi lại mẹ. Thủy thương mẹ, thương mẹ lắm, nên dù mẹ có nói gì khiến Thủy cho là sai, là không đúng thì Thủy cũng làm thinh. Nói lại có thể làm cho mẹ giận, mẹ buồn nên cô ta chịu im. Đối với mẹ, im lặng chịu đựng là tốt nhất.

Tuyết đổ nặng thật!

Sau khi ghé lấy ticket ở toll, Thủy cho xe vào lane giữa để khỏi phải phiền khi có xe từ trong exit ra bên tay phải và tránh lane bên trái cho những xe muốn chạy nhanh hơn. Đi đường xa, chọn lane giữa là kinh nghiệm của Thủy.

Trời đã tối hẳn và vì tuyết đang đổ, sợ đường trơn, Thủy giữ tốc độ trung bình 55 dặm một giờ.

Càng lúc, tuyết đổ càng nặng, bông tuyết càng lớn. Có cục tuyết to bằng trái ping-pong, nhiều bông to bằng quả bóng tennis. Vì qua khỏi trạm, Thủy cho xe chạy nhanh hơn nên bông tuyết đập vào kính xe càng nhiều.

Thủy cho cần gạt chạy nhanh thêm một nấc nữa để thấy rõ đường đi.

Gió thổi mạnh vì hai bên đường là những khoảng trống, không có gì cản gió. Nhìn kỹ, Thủy thấy rõ tuyết đang bị thổi ngang, không phải theo đường thẳng từ trên cao xuống. Điều đó cho thấy gió thổi mạnh lắm.

Trên đường đêm một mình, Thủy bỗng nhớ đến mẹ.

Ai cũng vậy. Khi gian khổ, cô đơn người ta thường nghĩ đến mẹ.

Thủy thấy hoàn cảnh mình bây giờ cũng giống như Thúy Kiều, một tác phẩm Thủy đã học và ưa thích như mọi người. Cũng trên đường đời xa lắc, không thấy ngày về, và nhớ mẹ, buồn cho thân phận mình, Thúy Kiều đã than:

Dặm nghìn nước thẳm non xa
Biết đâu thân phận con ra thế nầy.

Bây giờ, mấy trăm năm sau Thúy Kiều, số phận Thủy cũng đang trên con đường đêm mù mịt. Thủy gánh hết mọi cay đắng của cuộc đời cũng như Thúy Kiều ngày xưa vậy.

Số phận đàn bà, bất cứ dưới chế độ nào, thời nào cũng giống nhau. Khác là khác ở cách đối xử.

Ngày xưa thì công khai. Ngày nay thì núp lén, che dấu, ngụy trang để khỏi bị pháp luật trừng trị, nhưng bản chất giống nhau, hoàn toàn giống nhau.

Thấy hơi lạnh, Thủy tăng gió hơi nóng trong xe, điều chỉnh nút cho gió thổi vào chân. Tuy ở vùng đông bắc Hoa Kỳ đã mấy năm, xứ của tuyết giá nhưng Thủy rất sợ lạnh. Thủy thường thấy lạnh ở hai chân, nhất là khi lái xe.

Bỏ Nam mà đi, Thủy nhớ tới Minh nhiều hơn.

Minh là người đầu tiên, là con người hào hùng trong quân phục, trong phong cách nói năng, trong cách xử thế và cả trong khi ở chiến trường. Yêu Minh, bao giờ Thủy cũng sợ, cũng bị ám ảnh sẽ trở thành “góa phụ chít khăn tang” như người ta thường nói.

Người đi không bao giờ về.

Minh đi và Minh cũng đã không về.

Súng đạn rền trời, chiến trận triền miên. Đơn vị Tổng Trừ Bị của Minh đánh nhau khắp mọi nơi, khắp bốn vùng chiến thuật, từ miền đồng bằng sông Cửu Long, Cao nguyên “Kontum kiêu hùng”, cho đến “Trị Thiên vùng dậy”.

Người ta hát đúng đấy:

“Em sợ một điều mà em không dám nghĩ…”

vì càng nghĩ đến càng thêm sợ.

Càng sợ, Thủy càng yêu Minh thêm, và càng liều với Minh.

Kết quả là đứa con không cha đang ngồi ghế bên cạnh trong xe.

Chú bé gần mười tuổi.

Thủy đưa tay vuốt tóc con đang ngủ, rồi vội vàng nhìn thẳng ra phía trước vì đường trơn và khó thấy được xa.

  Có lúc tuyết cũng bớt nhưng khoảng nhìn phía trước vẫn nhìn xa không được rõ. Các bông tuyết dày cản luồng ánh sáng từ đầu xe phóng ra. Thỉnh thoảng có một chiếc xe qua mặt ở phía tay trái. Bánh xe của chiếc xe bên cạnh làm tuyết văng tung toé lên mặt kính xe Thủy làm cho Thủy hoảng hồn. Tuy nhiên, trong thoáng chốc, cái cần gạt làm cho mặt kính rõ trở lại, Thủy thấy được đường xe, không rõ lắm, vì tuyết che mất những lằn vàng, trắng vẽ trên mặt đường, Thủy cứ theo vết xe trước mà chạy.

 

            Việc Thủy chỉ mới có người yêu mà đã có con làm cho Thủy buồn bực không ít. Trước hết là với mẹ, với bà con nội ngoại. Ba Thủy và các anh, không ai có ý kiến gi. Nhưng với bạn đồng nghiệp, các cô giáo dạy cùng trường, Thủy hoàn toàn mang nặng mặc cảm. Ở trong cái tỉnh lỵ bé nhỏ đó, gia đình Thủy sống cũng đã vài đời. Không ít người cho là gia đình Thủy có danh giá. Ba Thủy đã có lần nói với con trai lớn rằng ông không muốn làm sui gia với ông Cửu Lợi, người có cô con gái khá đẹp mà anh cả của Thủy muốn cưới. Việc hôn nhân dùng dằng chưa được một năm thì chiến tranh Pháp Việt xảy ra. Anh cả của Thủy bị Việt Minh giết. Còn gia đình ông Cửu Lợi tản cư rồi chạy ra Thanh Hóa, không trở lại nhà cũ. Mọi việc đã rơi vào quên lãng.

 

            Việc làm của Thủy khác chi mai mỉa, khơi lại sự tự hào mà ba Thủy đã có hồi ấy. Người ta sẽ lấy chuyện của Thủy để đàm tiếu chăng? Thủy không cần. Rồi mọi chuyện sẽ qua đi như chuyện của anh Thủy vậy. Hồi ấy, Thủy đã thở dài: “Hơi đâu mà sống cho người ta!”

 

            Đứa bé chưa được môt tuổi thì Minh tử trận. Thủy sống với con. Tuy không có cha, con của Thủy vẫn vui như mọi đứa bé khác. Nó chưa có ý niệm về việc có cha hay không cha. Và rồi Thủy dẫn con chạy loạn tháng Tư/ 1975. Dần dà, Thủy vượt biên tới trại tỵ nạn Poulo Bidong.

 

            Tuyết lại rơi nặng hơn. Lắng tai, Thủy có thể nghe cả tiếng động nhè nhẹ của những bông tuyết lớn đập vào kính chắn gió.

 

Một mình đem con vượt biên, Thủy sợ Việt Cộng hơn là sợ cuộc sống cô đơn, nổi trôi ở xứ người. Ngay cả khi ở trại tỵ nạn, chỉ một mẹ một con, vậy mà bao giờ Thủy cũng thấy vui. Mai mỉa là điều sống xa quê mà lại thấy vui. Đó là một thực tế, trái ngược với tâm tính, với truyền thống của người Việt Nam. Nếu ba Thủy biết, ông sẽ buồn lắm. Nhưng giả thử ông cụ còn sống đến sau ngày 30 tháng Tư chắc gì ông không bỏ xứ mà đi như bao nhiêu người khác. Ai có thể sống dưới một chế độ hà khắc, không chỉ có mũi súng của tên công an khi nào cũng như dí vào lưng mình, kẻ thống trị còn thắt chặt cái bao tử của người dân. Người ta hy vọng có độc lập, có tự do để cuộc sống được hạnh phúc hơn. Ăn ngon hơn, mặc ấm hơn. Đó là điều rất tự nhiên, là điều ai ai cũng mong muốn. Cảnh sống đã hoàn toàn ngược lại, không có tự do, cả tự do mưu cầu hạnh phúc. Thế rồi ai cũng tìm cách đi. Thủy cũng đi, đi vì tương lai của con, hơn là vì tương lai của Thủy.

 

            Hình như tuyết nhẹ hơn. Thủy thấy đèn đỏ sau đuôi những chiếc xe đi trước rõ hơn. Đèn của những chiếc xe chạy ngược chiều cũng rõ hơn. Con đường 90 West đang chạy xuống một thung lũng cạn, xa bên kia, con đường lại leo lên một ngọn đồi theo một độ hơi cong. Địa thế ấy làm cho Thủy thấy rõ các ngọn đèn đỏ xe chạy cùng chiều trước Thủy, và những ngọn đèn trắng của những chiếc xe chạy ngược chiều, trông chúng như những con rồng đang uốn khúc. Phía bên nầy là con rồng đỏ; phía bên kia là con rồng vàng. Thủy có nhận xét đó sau khi tới Mỹ một ít lâu, sau mấy lần đi xe đêm. Boston ở vùng đông bắc nước Mỹ, có nhiều đồi núi chập chùng, rất khác với miền Nam là những cánh đồng bằng phẳng, đường xá thẳng tắp. Vùng đồi núi nầy làm cho xa lộ không được thẳng như ở miền Nam mà nhiều khi trông nó như rồng uốn khúc. Nó tạo thành những con rồng vàng, đỏ hết sức đẹp. Thủy nhớ lại một lần, hôm đó từ Nữu Ước về thì trời đã tối. Ra khỏi thành phố lớn đó, khi bắt đầu vượt vùng đồi, chợt thấy những con rồng vàng đỏ, Thủy như bàng hoàng, thích thú một cách kỳ lạ. Nó hơn xa những con rồng có đèn xanh đỏ Thủy đã từng thấy trong các dịp lễ Trung Thu. Những con rồng do đèn xe chạy trên xa lộ tạo thành trông vĩ đại hơn, uốn lượn hơn và vô cùng rực rỡ.

 

            Đôi khi bất chợt, Thủy vượt qua một cây cầu, bên dưới không phải là sông mà lại là một xa lộ khác cắt ngang qua xa lộ Thủy đang đi. Thủy thấy những ngọn đèn đỏ vàng của những chiếc xe ngược xuôi của xa lộ kia. Thủy đóan chừng đó là Route 9, con đường lịch sử đi về phía Tây của những ngưởi Mỹ thời lập quốc. Con đường đó hồi xưa hết sức gập ghềnh và nguy hiểm, là con đường đi của những xe ngựa trạm hay xe ngựa dùng để chở đồ đạc của những người di cư Tây Tiến mà Thủy đã từng thấy trong những phim cao bồi.

            Thủy tới trại tỵ nạn với đứa con trai ba tuổi. Lúc bấy giờ đồng bào tới trại đông lắm. Các “long-house” đều chật ních, bệnh viện cũng đầy bệnh nhân. Với tinh thần hoạt động xã hội đã có từ nhỏ, Thủy xin làm việc thiện nguyện ở bệnh viện Sick-Bay trên đảo. Nhờ có học và có chút kinh nghiệm, Thủy trở thành một y tá giỏi, thường đảm nhiệm công việc phụ tá cho bác sĩ khi có ca mổ, ở đó Thủy gặp Nam. Nam là bác sĩ giải phẩu nổi tiếng trong quân đội Việt Nam Cộng Hòa trước kia, cũng làm việc thiện nguyện ở bệnh viện như Thủy. Hai người làm việc chung trong nhiều ca mổ, từ đó dẫn đến việc yêu nhau.

 

            Thật ra, Thủy không yêu Nam như đã yêu Minh. So sánh hai người, Thủy thấy Minh cao hơn, tuy Minh không học cao như Nam, không tốt nghiệp bác sĩ như Nam. Thủy thấy Minh hào hùng hơn, không phải trong bộ quân phục. Đó là thần tượng của những cô gái thế hệ sau Thủy. Ở thế hệ Thủy, đất nước còn thanh bình, thần tượng của các cô thuộc bên văn, không phải con nhà võ. Có thể có người khá lãng mạn, yêu anh thi sĩ nhưng chọn anh bác sĩ, kỹ sư làm chồng. Có những đứa bạn cùng lớp với Thủy dám nói câu “Người yêu không phải là người chồng”. Nó có nghĩa người yêu là một thần tượng lãng mạn, người chồng là thần tượng có địa vị xã hội và bảo đảm một tương lai sung sướng, giàu có. Ở thế hệ sau, khi chiến tranh nổ bùng, thanh niên hàng hàng lớp vào quân trường, ra đóng “lon” sĩ quan, có bồi bếp, có vệ sĩ, có xe Jeep. Thần tượng bây giờ là một “võ quan”. Thần tượng “văn quan” xuống giá và cũng không ít người ly dị ông thầy giáo, ông giáo sư để lấy một ông tướng, ông tá tiền hô hậu ủng. Thủy có học và có lẽ Thủy cũng có chút lãng mạn. Thủy yêu Minh vì Minh là người lính, vừa hào hùng, vừa phong trần, lại trí thức. Minh nhập ngủ không vì binh nghiệp mà vì “thất phu hữu trách”, thêm một chút “Áo chàng đỏ tựa ráng pha” mà Thủy đã học khi còn nhỏ.

 

            Bây giờ gặp Nam, đúng là thần tượng “văn quan” của thời đại Thủy, nhưng Thủy yêu Nam không phải vì những yếu tố của thời đại ấy. Thủy muốn tìm một chỗ dựa tinh thần của cuộc đời tha hương. Mai đây và dài lâu, với đứa con thơ bên cạnh, Thủy thấy rõ nỗi cô quạnh của mình nơi đất khách. Lấy ai để sớm mai, chiều hôm bày tỏ nỗi buồn, nỗi nhớ nhung cha mẹ anh em nơi xứ người hoàn toàn xa lạ. Chắc chắn Thủy không thể tâm sự với một người đồng hương mới quen, một đồng hương khác biệt trên nhiều phương diện: Học vấn, cá tính, tư cách, giai tầng xã hội. Những người ở trại tỵ nạn, người ta đã nói là có thể “hòa” nhưng không “đồng”; không thể có sự hòa đồng hoàn toàn giữa những người tỵ nạn với nhau. Ai từng là người ở trại tỵ nạn sẽ thấy rằng nhận xét đó rất đúng. Không thể quan niệm một cách máy móc hay cải tạo con người ai cũng như ai như người Cộng Sản từng hô hào.

            Với cái trí thức của Nam hơn là cái bằng cấp của anh, Thủy hy vọng tìm thấy ở Nam một chỗ dựa tinh thần, một nơi chia sẻ tâm sự, trao đổi với nhau những nỗi nhớ nhung và phiền muộn của đời người. Nhưng rồi Thủy thất vọng, hoàn toàn thất vọng; thất vọng một cách đau đớn, ê chề.

 

            Bây giờ tuyết đã ngưng rơi. Đường đi trông đã rõ hơn. Nhìn bảng chỉ đường, Thủy hơi ngạc nhiên. Vậy mà Thủy đã chạy gần một trăm mile trên Mass-Pike. Thủy sắp tới thành phố lớn thứ ba của tiểu bang Massachusetts: Springfield. Trước khi tới thành phố nầy, Thủy thấy bảng chỉ đường cho biết sắp gặp freeway 93. Đây là xa lộ, nếu đi lên hướng Bắc, sẽ vượt qua biên giới Mỹ và Canada, tới thành phố Montreal bên đó. Bỗng Thủy chợt có ý nghĩ hay Thủy đi Montreal. Ở đó, Thủy có mấy người bạn thân hồi còn đi học. Họ có thể giúp đỡ Thủy tìm một job tương đối và lại xây dựng lại cuộc đời. Nhưng Thủy lại ngại. Những người bạn ở đây cũng là bạn của mấy người bạn Thủy ở Boston. Ở Boston, Thủy đã mượn không ít crédit của bạn để mua sắm dụng cụ phòng mạch cho Nam như ý Nam muốn. Thủy hy vọng khi Nam tốt nghiệp, có phòng mạch, sẽ trả lại crédit cho bạn. Ai ngờ Nam nhẫn tâm tìm mọi cách đẩy Thủy ra khỏi nhà của Nam. Hay Thủy đi theo hướng 193 South. Con đường nầy sẽ dẫn Thủy đi về vùng các tiểu bang thuộc lưu vực sông Missipsipi nhưng vùng nầy thì Thủy mù tịt.

 

            Chị của Thủy thì ở tuốt New Orlean, cửa biển của con sông nầy nhưng từ đây đến đó thì quá xa, coi như đi dọc suốt từ bắc xuống nam nước Mỹ. Xa quá! Phiêu lưu quá! Quá tầm sức của Thủy, Thủy không dám lao vào cuộc phiêu lưu đó, mặc dù Thủy rất buồn, đi đâu cũng được. Trên con đường đông tây nầy, Thủy cũng đang thực hiện một chuyến đi vô định.

 

            Ở trại tỵ nạn, Nam lo cho tương lai của anh nhiều hơn Thủy. Trước hết là lo cái bằng bác sĩ của Nam. Liệu khi đến Mỹ, Nam có được đi học lại. Bác sĩ là mục đích của cuộc đời Nam từ khi Nam còn nhỏ. Mẹ Nam đã nhồi nhét vào óc anh cái ý nghĩ và cái mục đích như thế. Phải đậu bác sĩ, để “ăn trên ngồi trước” thiên hạ, để có địa vị và giàu có. Nam đã thực hiện đúng lời mẹ Nam muốn. Với Nam, làm như thế là đạt hai ý nguyện: bỏ công sinh thành của mẹ và một tương lai địa vị cao và giàu có. Nam ra trường, làm việc ở bệnh viện và mở phòng mạch. “Mỗi ngày như mọi ngày”: Tám giờ sáng, Nam ra ngồi phòng mạch. Mười giờ, cô thư ký kiêm thủ quỹ đem tiền vào nộp cho bác sĩ. Mười giờ rưởi, sau khi ghé quán phở, Nam vào bệnh viện. Bốn giờ chiều, Nam lại ghé tiệm ăn trưa rồi ra phòng mạch.Bảy giờ tối, cô thư ký kiêm thủ quỹ lại đem tiền vào nộp.Về nhà, Nam giao hết tiền cho mẹ giữ rồi đi tắm, đọc báo, ăn tối và đi ngủ. Thứ bảy, khỏi vào bệnh viện, Nam ra phòng mạch trễ hơn: Mười một giờ, làm việc liền tù tì tới bốn giờ chiều. Chủ nhật nghỉ. Phải cho cái xác phàm của Nam ngơi nghỉ một chút chứ! Nam cũng chẳng tìm hiểu tại sao mẹ Nam lại mướn một cô thư ký kiêm thủ quỹ vừa già vừa xấu. Có phải cô ta là người thành thật đáng tin? Nếu là một cô thư ký đẹp, một mỹ nhân, biết dâu Nam đã có vợ rồi. Thế rồi tới tháng 3 năm 75, mẹ con Nam chạy khỏi Đà Nẵng, “bỏ của chạy lấy người”. Của của Nam là hai cái nhà lầu, một villa và chiếc xe hơi. Sau ba mươi tháng Tư mấy năm, sau mấy lần vượt biên thất bại, mất không ít vàng, mẹ con Nam tới trại tỵ nạn Paulo Bidong. Ở đó Nam gặp Thủy.

 

            Thủy vào exit 20 trên 93 South để vào Mass Pike West, tiếp tục đi thẳng về hướng tây. Cứ tiếp tục đi mãi, Thủy sẽ ra khỏi tiểu bang Massachusetts, tới tiểu bang New York. Tiểu bang New York khá rộng, ngoài NewYork City là một trong những thành phố lớn nhất và đông dân thế giới hồi mấy chục năm trước, nay đã bị nhiều thành phố có dân số đông hơn, tiểu bang New York vẫn là một trong những tiểu bang lớn nhất của Mỹ kéo dài từ thành phố New York ở phía cực đông tới thành phố Buffalo lớn thứ hai của tiểu bang ở phía cực tây của tiểu bang. Thủy không rõ khoảng cách giữa hai thành phố nầy là bao nhiêu dặm, nhưng từ Boston tới Buffalo cũng mất trên dưới 7 giờ lái xe. Chắc chắn Thủy không thể lái xe suốt đêm để tới Buffalo được. Thủy không đủ sức. Tuy nhiên, “khi thương, thương cả đường đi, khi ghét ghét cả tông chi họ hàng.” Đêm nay, không những Thủy muốn lìa xa thành phố Boston mà còn muốn ra khỏi tiểu bang Massachusetts nầy. Qua khỏi ranh giới giữa hai tiểu bang, Thủy sẽ ghé lại một thành phố nào đó, Syracuse hoặc Albany, v.v… hoặc một motel của thị trấn nhỏ nào đó bên con đường 90 đi về hướng tây nầy, ngủ qua đêm, ngày mai lại tiếp tục cuộc hành trình vô định.

 

            Nam là một trong những người con điển hình thương và ngoan ngoản với mẹ và cũng là một người đàn ông điển hình của lòng íck kỷ. Ở trại tỵ nạn, thấy Nam lo lắng trước tương lai bị đánh rơi mất cái bằng bác sĩ, Thủy đã khuyên nhủ và khuyến khích Nam đi học trở lại vì ngay khi ở trại, Thủy biết nhiều người sau khi định cư ở Mỹ, đã đi học lại và tốt nghiệp. Điều quan trọng khi đi học lại là Nam phải qua cái cửa ải sinh ngữ Toefl, Nam học tiếng Pháp hồi còn nhỏ, Cour Enfantin, nên khá dốt tiếng Anh. Thủy thì trái lại. Lên trung học Thủy mới bắt đầu học sinh ngữ. Khi học trung học đệ nhị cấp, Thủy chọn ban C và Anh Văn là sinh ngữ 1. Thủy lại tốt nghiệp đại học sư phạm ban Anh Văn, dạy môn Anh Văn, thành ra về mặt nầy, Thủy hơn Nam khá xa. Suốt trong thời gian gặp nhau cho đến khi Nam đã vào trường y trở lại, Thủy là giáo sư Anh Văn của Nam, một giáo sư tận tâm nhất, dạy chăm nhất, bất cứ vào lúc nào nói chuyện với nhau. Nhờ vậy, Nam đã vượt qua cửa ải. Định cư ở Boston, hai người sống như vợ chồng trong một apartment có thêm mẹ của Nam và con trai của Thủy.

 

            Nam học chăm, mong cho chóng ra bác sĩ với bằng cấp của Mỹ. Nam thành công. Nam than vãn về việc phòng mạch sắp mở thiếu các dụng cụ y khoa, Thủy đã cố gắng mua cho Nam đầy đủ. Thủy đi làm nuôi Nam đi học, chăm sóc cho mẹ Nam, và dành dụm để có tiền mở phòng mạch cho Nam. Bây giờ máy móc y khoa hiện đại và đắt tiền, Thủy dùng credit của mình, mượn thêm credit của vài người bạn để làm thỏa lòng mong ước của Nam. Điều đáng buồn là sau tốt nghiệp, vào làm việc cho một bệnh viện và chuẩn bị một phòng mạch gần như hoàn chỉnh thì Nam cũng như mẹ Nam đổi thái độ. Thủy đủ thông minh để biết điều đó, và Thủy cũng rất buồn, không phải vì tình yêu mà chính là vì tình đời. Dù không yêu Nam như Thủy đã yêu Minh, nhưng Thủy đã cố gắng làm tròn vai trò của một người vợ khi Nam chưa thành đạt. Người xưa họ có yêu nhau đâu nhưng khi đã là vợ chồng thì họ cũng sống hết mình cho chồng. “Một quan là sáu trăm đồng, chắt chiu tháng tháng cho chồng đi thi”. Người xưa làm thế được, tại sao Thủy không làm được, và Thủy cũng đã chắt chiu cho Nam “cưỡi ngựa vinh qui” vậy.

 

            Tuy tuyết đã bớt rơi nhưng gió còn thổi mạnh lắm. Đôi khi, Thủy có cảm tưởng như chiếc xe của Thủy bị chao đi một chút vì gió gust. Hồi sáng sớm nay, như lệ thường, vào mùa đông, vừa thức dậy là Thủy mở ngay băng tần thời tiết TV để xem hôm nay lạnh bao nhiêu độ, tuyết nhiều hay ít và gió thổi bao nhiêu dặm một giờ. Đi đường, trên xa lộ, Thủy ngại nhất là cơn gió gust, có khi tới ba bốn chục dặm một giờ. Khi gặp gust, xe dễ bị lạc tay lái vì gió giật mạnh. Hôm nay, vùng New England chỉ chịu cái đuôi của một cơn bão tuyết lớn ở vùng trung tây Hoa Kỳ.  Vùng nầy thường có bão, những cơn bão từ bắc cực thổi xuống, vượt qua cái tủ lạnh (2) của nước Mỹ, tới vùng ngũ đại hồ và tan ở đó. Do đó, dù đang đi về hướng tây, vùng của cơn bão tuyết đang tới, Thủy cũng không thấy lo lắm. Chỉ là cái đuôi của cơn bão thì thời tiết không nghiêm trọng lắm. Vã lại, tới Buffalo, Thủy sẽ đi vòng qua lãnh thổ Canada để vào thành phố Grand Rapids phía bắc tiểu bang Michigan. Thủy tính ghé vào đó thăm một người bạn cũ rồi sẽ tính sau. Một người bạn cũ rất thân, khi còn học trung học. Thấy hoàn cảnh Thủy, cô ta chắc sẽ hết lòng. Người bạn ấy, một người đẹp nổi tiếng ở Huế khi còn đi học, được bạn bè mệnh danh là Liz Taylor Đồng Khánh, người cùng quê với Thủy, một người bạn chân thành, thẳng thắn, nhân ái, hay giúp đỡ người khác và chung thủy, rất đáng yêu! Cô ta là một người Huế rất “cơ bản”, chữ “cơ bản” bạn bè đặt cho cô ta bởi vì gia thế cô bạn mới thật là đúng giai tầng vua quan thứ thiệt, không phải là những người Huế nhận vơ là “con dòng cháu giống” để lên mặt với đời. Ông nội, ông ngoại là những bác sĩ đầu tiên của miền Trung, bà ngoại bạn Thủy là một công chúa con vua Thành Thái. Vậy mà cô bạn Thủy không bao giờ tự kiêu, lên mặt ta đây thuộc dòng dõi vua chúa thứ thiệt. Cách sống như thế làm cho mọi người rất yêu mến cô ta. Khi đến Mỹ, vì là người có văn hóa Pháp, chồng có quốc tịch Pháp, họ về định cư ở Grand Rapids vì cứ tưởng đó còn là thành phố Pháp khi những người Pháp đầu tiên từ Canada xuống định cư ở đây và xây dựng nên thành phố nầy. Hai vợ chồng đã lầm. Con cháu của những người Pháp đầu tiên ấy đã biến thành người Mỹ. Văn hóa Pháp chỉ còn lại trong cái tên của thành phố mà thôi.

 

            Nhưng khi mâu thuẫn đã có thì mâu thuẫn đó càng ngày càng lớn, hố chia cắt càng ngày càng rộng. Ban đầu chỉ là những lời cải vả giữa Thủy và Nam. Lần lần thì mẹ Nam xung trận, bênh vực con của bà. Tới trưa hôm qua, thì chén nước đã đầy khi mẹ Nam nói thẳng vào mặt Thủy một câu rất đớn đau trong khi có mặt Nam ở đó mà anh ta vẫn tỉnh bơ, chẳng một lời ngăn cản mẹ, nếu không nói là đồng tình. “Không lý con trai tôi chưa vợ mà đội mũ rơm chửa nhà cháy”. Đối với Thủy, câu nói đó không những xúc phạm tới Thủy mà còn xúc phạm tới con trai Thủy. Thủy tự nuôi con, đứa con mồ côi cha, và Thủy không để ai nuôi để nó tủi thân. May mắn lúc đó con Thủy đi học chưa về. Nghe xong câu đó, Thủy hiểu hết tâm lý của cả hai mẹ con. Thủy vào phòng, cho hết đồ đạc vào mấy cái vali, để vào xe. Nam không một lời ngăn cản. Mẹ Nam thì như có vẽ … mừng. Thủy lái xe ra chỗ school bus stop đón con, đưa con đi ăn và rời thành phố khi trời đã tối vì mùa đông đến sớm và có tuyết. Thủy không muốn con Thủy gặp lại mẹ con Nam. Con của Thủy sẽ không nghe bất cứ một lời nói nào xuất phát từ cửa miệng mẹ con Nam để nó phải suy nghĩ hay tủi thân về sau.

 

            Điều Thủy buồn nhất là Thủy ra đi và để lại một số nợ credit cho bạn bè. Thủy không nói gì với họ cả, cũng không gọi điện thoại từ giã, không phân trần. Họ sẽ hiểu, họ sẽ thông cảm. Thủy sẽ cố gắng trả lại nợ cho họ khi có một chỗ ở mới, có công việc mới. Thủy tin ở bản lĩnh của mình, ở ý chí của mình và lòng ngay thẳng với tất cả mọi người, ngay cả với những người như mẹ con Nam, không ngay thẳng với Thủy. Họ ích kỷ, chỉ biết lợi dụng.

 

            Thủy nhìn đồng hồ. Mười hai giờ khuya. Xe lên giốc nên chạy chậm lại. Vậy là Thủy đang vượt lên dãy núi biên giới giữa hai tiểu bang Massachusetts và New York. Trời lại đổ tuyết, có lẽ vì đây là núi cao. Phía bên trái, Thủy thấy có ánh đèn của một xóm nhà xa xa. Có lẽ đó là thành phố West Springfield. Bên phải, Thủy chỉ thấy một màu đen. Chắc phía đó là núi cao nhưng màn tuyết che mất. Thủy nhớ có những thành phố nằm sát biên giới của hai tiểu bang nầy: Đó là thành phố Stockbridge và xa hơn chút nữa về phía tây là West Stockbridge. Hai thành phố nhỏ đều nằm trên độ cao của dãy núi biên giới. Ngay trên dãy núi nầy có một con đường núi khá gập ghềnh nguy hiểm tên là Mohawk Trail. Về mùa thu, người ta thường đến đây để xem lá rừng thay màu trên Mohawk Trail. Cái kỳ lạ nhất của vùng đông-bắc nầy là lá rừng thay màu khoảng giữa tháng 10, sau khi mùa thu đến ít lâu. Từ màu xanh đậm, lá chuyển sang màu vàng, màu hoàng yến, màu tím, có khi là màu tím than, rồi chuyển sang màu đỏ hoặc màu nâu trước khi biến thành màu nâu sậm và lìa cành. Những năm mưa nhiều, đủ nước cho lá sống lâu, sự chuyển màu kéo dài, làm người xem thích thú không ít. Thủy đã cùng một số bạn bè đến đây vào một mùa thu để xem rừng thay lá. Cũng tại vùng núi non nầy có mấy vùng reservation, - vùng dành riêng cho người da đỏ. Người da trắng, người ngoài bộ lạc chỉ được vào thăm khi được người da đỏ cho phép. Con đường Mohwak Trail nầy chính là con đường di chuyển của những bộ lạc Mohwak ngày xưa. Cũng may, người Mỹ đã biết dừng tay lại, đặt ra luật pháp để bảo vệ những bộ lạc nầy, chứ không chắc họ cũng đã bị tiêu diệt tất cả rồi. Có lẽ người Mỹ cũng có lòng biết ơn ông Massasoit (3), để ngừng tay trước khi quá chậm. Thủy chưa từng đến thăm các “reservation” nầy, nhưng đôi khi Thủy cũng thấy họ xuất hiện ở Boston. Nhìn quen mắt và có kinh nghiệm, người ta dễ nhận ra những người da đỏ nầy trong khi họ cũng học hành, làm việc, vui chơi và ăn mặc không khác gì người Mỹ ở đây. Thủy bỗng chợt nghĩ tới số phận những người Chàm ở Việt Nam và thấy tội nghiệp cho họ. Ngay chính người Kinh ngày nay còn khốn khổ vì chế độ, thì sá chi những dân tộc thiểu số dù ở vùng nào trên đất nước Việt Nam.

 

            Vòng qua một khúc đường cong, Thủy nghe có tiếng động ầm ầm rất gần. Có bóng đèn mờ mờ trong tuyết, chỗ phía dưới, hơi thấp một chút. Và từ hướng đó, có tiếng… còi tàu. Lâu lắm, Thủy mới nghe lại tiếng còi tàu. Nó gợi cho Thủy những nỗi buồn thời con gái. Những năm đó, Thủy học trung học rồi đại học ở Huế. Và cứ chiều thứ sáu, Thủy lên ga đáp xe lửa về Quảng Trị thăm gia đình, thăm mẹ. Thủy không thể chờ thêm một đêm để hôm sau đi xe lô cho khỏe hơn. Bao giờ Thủy cũng nôn nóng gặp mẹ vào cuối tuần. Được ôm mẹ, được ăn những món Thủy thích do mẹ nấu sẵn để đón Thủy về, được nói đùa với ba vài câu, sao Thủy thấy vui, đời hạnh phúc quá vậy! Bên cạnh đó, Thủy còn được đi xe lửa vào ban đêm. Nó có những cái thú kỳ lạ. Chiếc đầu máy diesel chỉ kéo đoàn tàu ra tới ga Huế mà thôi. Từ Huế ra Đông Hà, người ta thaybằng đầu máy hơi nước. Thủy thích tiếng còi tàu của máy hơi nước hơn tiếng còi tàu của máy diesel. Khi người tài xế kéo giây, chỗ còi tàu một làn hơi nước trắng phun lên mạnh mẽ. Từ chỗ đó, “lâu lâu còi thúc nghe rền rĩ, Lòng của người đi réo kẻ về”. Thủy về mà không có đi, cũng có thể Thủy là kẻ vừa đi vừa về, lòng mang một buồn nhẹ nhàng, bâng khuâng vô cớ. Đó chính là nỗi buồn của những đứa con gái đã lớn, không còn ngu ngơ như trong tuổi dậy thì. Nó là nỗi buồn con gái vừa qua tuổi dậy thì. Buồn vì chớm biết yêu, buồn vì yêu.

 

            Không! Không phải vậy. Nỗi buồn đó không tên và không có nguyên cớ gì cả. Không thể đặt cho nó một cái tên và tìm cho ra lý do. Vô ích! Đặt cho nó một cái tên và tìm lý do của nó là điều thậm vô ích. Không những thế, nó còn làm mất cái đáng yêu của một nỗi buồn con gái.

 

            Thủy thường đứng nơi cửa sổ nhìn ra ngoài trời. Trong bóng đêm, những bụi cây bên đường chạy lui như một đàn thú rượt đuổi nhau rất nhanh. Thỉnh thoảng, từ ống khói đầu máy, hàng vạn, hàng triệu đóm lửa đỏ bung lên, tản mạn trong không gian, như muôn triệu tinh cầu đảo lộn, quay cuồng trong vũ trụ. Những đóm lửa đỏ bay tản ra xa rồi tắt ngủm ở đâu đó, giữa lưng chừng không khí hay đằng sau những bóng cây đen ngoài xa, những bóng cây ngoài đó chạy đuổi nhau một cách chậm chạp hơn những bụi cây sát bên đường tàu.

 

            Tiếng xe lửa rầm rầm bên quốc lộ chấm dứt. Đoàn tàu đi ngược lại hướng đi của Thủy. Thủy thấy lấp loáng ánh đèn phía trước mặt, chỗ hơi cao, có lẽ là đỉnh đèo. Đó là nơi Thủy trả tiền toll cho đoạn đường trong phạm vi tiểu bang Massachusetts. Qua khỏi đó, Thủy hy vọng sẽ lạc vào một thế giới mới. Ở đó, sẽ không còn những sự lừa lọc và phản phúc mà Thủy đã sống trong mấy năm lưu lạc đầu tiên ở xứ người. Thủy thấy buồn! Đã gần ở tuổi bốn mươi rồi, Thủy vẫn còn là người kiếm tìm hạnh phúc. Muộn lắm đấy rồi chứ còn gì! Bây giờ, Thủy lại bắt đầu một cuộc hành trình mới, đi tìm một hạnh phúc mới mà ở đó, Thủy hy vọng sẽ không có bóng dáng những người đàn ông ích kỷ như Nam mà chỉcó hình ảnh hào hùng của Minh trong tận đáy tâm hồn Thủy.

 

 

Đầu mùa tuyết...
       

 

            (1) Một câu trong bài thơ “Chiều trên phá Tam giang” của Tô Thùy Yên, Trần Thiện Thanh phổ nhạc.

            (2) Minesota là tiểu bang lạnh nhất nước Mỹ, được mệnh danh là “cái tủ lạnh của Hoa Kỳ”.

            (3) Tên người tù trưởng (1586-1661) bộ lạc Wampanoag, mạnh nhất vùng New England đã đem nai và lương thực giúp đỡ cho người tỵ nạn châu Âu Âu mới đến Mỹ qua cơn đói mùa đông, chưa trồng trọt gì kịp. Câu chuyện đó là nguyên nhân của ngày Lễ Tạ Ơn (Thanksgiving). Đặc biệt chỉ có người Mỹ mới có ngày Lễ Tạ Ơn nầy. Massasoit thỏa hiệp sống hòa bình với di dân châu Âu mới đến Hoa Kỳ. Ông giữ lập trường nầy tới khi qua đời.

 

 

 Hoàng Long Hải 
 
Mục Lục  


7. Ký Sự Yên Bái-Ba Vì 

Thanh Hà 

 


   

Ngày 16.04.2022

Chuẩn bị tiếp chuyến đi lên miền thượng du Tây Bắc. Không cần thiết phải mang hết quần áo cho nguyên cuộc hành trình nữa nên chúng tôi soạn theo vài bộ đủ mặc, còn thì để lại nhà Thuỷ để chiếc xe đỡ cồng kềnh và nhẹ bớt .  

Bịn rịn chia tay vợ chồng Tấn, Thuỷ, chụp chung tấm hình kỷ niệm. Đây là lần thứ nhì tôi tái ngộ Thuỷ. Lần đầu cách đây 26 năm khi tôi về cúng mãn tang ông Ngoại, lúc ấy cô bé chừng 13 tuổi vào sống với gia đình em gái tôi. Tấn, chồng Thuỷ thì gặp lần nầy cũng là lần đầu, điềm đạm thân thiện, nói năng đúng mực. Mấy năm trước cả hai đều đi làm ăn lương, giờ nghỉ hẳn ở nhà chuyên việc đồng áng, nương rẫy. Con gái lớn lấy chồng hiện sống Hà Nội, cậu út sắp vào Đại học, cuộc sống an phận khá êm đềm. Mấy hôm chúng tôi ở đó, Tấn phụ giúp vợ nấu xôi, luộc khoai bắp trên cái bếp chụm củi và than đá đặt sau chái nhà đãi chúng tôi, vì biết tôi rất thích mấy món khoai bắp ngọt dẻo bùi nầy. 
Từ Ninh Bình để đến đỉnh Tà Xùa, Bắc Yên tỉnh Sơn La khoảng cách 300 km, chúng tôi phải chạy qua các tỉnh Hoà Bình, Yên Bái, Ba Vì.
Năm 2018 hai vợ chồng bạn ở Thuỵ Sĩ về cùng thời gian nên rủ tôi ra Bắc chơi. Người em họ của bạn hướng dẫn đi từ Hà Nội đến Sapa theo ngã Tây Bắc Mộc Châu có dịp xuyên qua hồ thuỷ điện Hoà Bình ở thượng nguồn sông Đà, rằng đây là hồ nhân tạo lớn nhất Việt Nam. 
Hình như bắt đầu từ tỉnh nầy trở ra thì dân tộc thiểu số đông hơn người Kinh như: Mường, Thái, Tày, Dao, H’Mong, và các sắc dân khác nữa.

Xe đi qua Yên Bái. Tôi liên tưởng đến chí sĩ Nguyễn Thái Học, một nhà cách mạng chống thực dân Pháp. Cuộc khởi nghĩa thất bại, ông cùng 12 đồng chí bị Pháp xử chém vào năm 1930–tức 93 năm trước–, nhớ câu nói của tiền nhân :”Không thành công thì thành nhân” mà tôi xem là kinh điển noi theo. Giúp tôi vượt lên mỗi thất bại hay vấp ngã trên đường đời.

Lần trước chúng tôi ghé lại Mù Cang Chải, nơi có nhiều thửa ruộng bậc thang nổi tiếng không thua ruộng bậc thang Hà Giang, nhưng tiếc không đến vào mùa lúa từ tháng 5 đến tháng 10 nên không chiêm ngắm được cảnh quan kỳ ảo màu xanh vàng rực rỡ. Lần này mục đích tôi là đi Hà Giang ngắm ruộng bậc thang do đã nhìn thấy qua tranh ảnh, báo chí ca ngợi nên cũng không ghé lại Yên Bái.

Sau chuyến đi, nghiên cứu tài liệu mới hay ở đây có hồ nhân tạo Thác Bà, mệnh danh “Hạ Long trên núi” lớn nhất V N !?? Ủa, họ viết hồ Hoà Bình sông Đà lớn nhất VN, rồi hồ Thác Bà Yên Bái cũng lớn nhất VN, vậy hồ nào lớn nhất nhỉ ? Hay còn hồ nhân tạo khác ở tỉnh khác cũng lớn nhất VN nữa, tuỳ theo báo chí của vùng miền địa phương đó ca ngợi ?
Nhưng có vẻ hồ Thác Bà hấp dẫn hơn với 1300 hòn đảo, hang động sơn thuỷ hữu tình. Nếu tôi nghiên cứu tài liệu trước khi đi thì tôi đã đề nghị cháu đến nơi nầy rồi, thật tiếc !

Chúng tôi chạy ngang Ba Vì. Dọc theo đại lộ Thăng Long đoạn khu vực Sơn Tây- Ba Vì san sát gần hai trăm bảng hiệu to tướng kẻ cả hai mặt tấm kim loại khổ 4 hay 5 mét vuông (là tôi đoán chừng, có khi còn to hơn nữa) dựng trên hai ống đồng cắm kiên cố xuống đất cạnh vệ đường trước mỗi cơ sở hay quán tiệm quảng cáo sữa Ba Vì, tấm bảng này đã to còn có tấm bảng khác to hơn, nối tiếp vài cây số tưởng chừng không dứt. Có lẽ sữa bò ở vùng nầy phẩm chất ngon “nhất”, bổ dưỡng “nhất” nước đây nên họ mới ra sức trưng bảng quảng cáo vĩ đại như thế. Nào là Sữa Con Bò Vàng Ba Vì, Sữa Chua Bò Vàng Ba Vì, Sữa Chua Nếp Cẩm Ba Vì…
Thật sự trong suốt chuyến đi qua mấy chục tỉnh thành Việt Nam, tôi hầu như không quan tâm đến việc truy lùng hay nếm thử các món “đặc sản” địa phương nào cả*
*Có lẽ sắp tới tôi sẽ dành một bài viết ngắn, cảm nghĩ và nhận xét về đề tài nầy chăng.

Ngược lại các di tích lịch sử, danh lam thắng cảnh thiên nhiên mới khiến tôi háo hức khám phá mà thôi. Vì vậy khi mấy chữ Sữa Ba Vì đập vào mắt, tâm hồn nhậy cảm của tôi không tưởng tượng mấy con bò vàng cho sữa mà chỉ nghĩ ngay đến thi sĩ Quang Dũng:

Em ở thành Sơn chạy giặc về
Tôi từ chinh chiến cũng ra đi
Cách biệt bao lần quê Bất Bạt
Chiều xanh không thấy bóng Ba Vì…
            (Đôi Mắt Người Sơn Tây)

Bài thơ vốn đã hay tuyệt, thêm giọng hát của nữ danh ca Thái Thanh đã nâng Đôi Mắt Người Sơn Tây trở thành bất hủ:

…vầng trán em vương trời quê hương
Mắt em dìu dịu buồn tha phương
Tôi thấy xứ Đoài mây trắng lắm
Em có bao giờ em nhớ thương ?…
…Đôi mắt người Sơn Tây
U uẩn chiều lưu lạc
Buồn viễn xứ khôn khuây…(Đôi Mắt Người Sơn Tây)

Thương nhớ ơ hờ thương nhớ ai?
Sông xa từng lớp lớp mưa dài
Mắt kia em có sầu cô quạnh
Khi chớm thu về một sớm mai…
…Thoáng hiện em về trong đáy cốc
Nói cười như chuyện một đêm mơ
(Đôi Bờ, Quang Dũng)

Lời thơ cho tôi “đọc” được nỗi u uẩn vương trong đôi mắt người con gái nào đó. Tôi muốn đến núi Ba Vì. Ba Vì bao gồm dãy núi nhỏ cuối của dãy Hoàng Liên Sơn, có người gọi Tản Viên- gồm có ba đỉnh: Vua, Tản Viên, Ngọc Hoa, độ cao từ 1100m–1300m. Truyền thuyết ai cũng biết về Sơn Tinh, Thuỷ Tinh đua tài để mong cưới công chúa Ngọc Hoa, con của vua Hùng thứ 18. Rốt cùng Sơn Tinh thắng nên được vua Hùng gả công chúa. 

Nơi đây còn sinh ra một thi sĩ tài danh Tản Đà Nguyễn Khắc Hiếu mà thời trung học chúng ta được học thơ ông trong môn Cổ Văn. Ông lấy tên núi Tản sông Đà làm bút danh. Ông có hàng trăm bài thơ, trong đó có bài Tống Biệt rất dài, du dương được nhạc sĩ Võ Đức Thu phổ nhạc và cũng được giọng ca tuyệt vời danh ca Thái Thanh trình bày:
Lá đào rơi rắc lối Thiên Thai
Suối tiễn oanh đưa những ngậm ngùi
Nửa năm tiên cảnh, một bước trần ai…
…Đá mòn rêu nhạt, nước chảy huê trôi…
…Cửa động đầu non đường lối cũ
Ngàn năm thơ thẩn bóng trăng chơi
(Tống Biệt, Tản Đà)

Ngoài ra, còn có bài:
Nước non nặng một lời thề
Nước đi đi mãi không về cùng non…
…Xương mai một nắm hao gầy
Tóc mây một nắm đã đầy tuyết sương…
…Dẫu rằng sông cạn đá mòn
Còn non còn nước hãy còn thề xưa
(Thề Non Nước, Tản Đà)

Tôi để ý một điều là càng tiến xa ra miền Ngoài, dọc theo các con đường liên tỉnh hay thôn làng hầu như nhà nào cũng đều nuôi chó, có nhà nuôi cả một bầy. Những con chó vàng, đen thân nhỏ ốm yếu * bước đi uể oải lừ đừ hoặc nằm ườn ra ngủ ngay trên đường la liệt, nghe tiếng còi xe vẫn phớt tỉnh Ăng-lê, chả buồn ngoảnh mặt nhìn hay nhúc nhích một ly ông cụ nào.
*Chắc tôi đã quen nhìn các giống chó bên tây đa số to lớn hùng dũng sức lực tràn trề, ngay các chó kiểng tuy nhỏ nhắn nhưng đều rất linh hoạt mang cái vẻ vui tươi, đuôi luôn ve vẩy, chạy nhảy tung tăng, nên nhìn dáng điệu đi đứng nằm ngồi của mấy con chó trên, thấy rõ sự lười biếng ủ rủ đáng thương hại gì đâu.

Tôi vốn đã bị chó-tông ngã nhào đầu hai lần khi đi xe hai bánh, mà lần gần nhất cách 6 năm ở Huế nên hể thấy bóng dáng mấy chàng nàng chó là tôi rất đề cao cảnh giác, sợ chúng tông trúng nữa nên nhắc nhở Vĩnh An coi chừng bớt ga và tránh xa chúng. Tôi đưa nhận xét với Vĩnh An: 
—Dân ở các tỉnh miền ngoài sao thích nuôi chó giữ nhà quá chừng nhỉ, đi đến nơi nào cũng thấy chó ngổn ngang đầy đường. 
Cháu nói họ nuôi chó để giết lấy thịt ăn chứ không phải chỉ với mục đích giữ nhà thôi đâu. 

À đúng rồi, giờ mới nhớ có rất nhiều người miền ngoài thích ăn thịt chó, con vật thông minh trung thành nhất trong các loài thú. Nhớ hồi sau năm 75 Ngoại tôi nuôi con chó rất dể thương, lông trắng xám mập mạp khoẻ mạnh. Bửa nọ nó chạy ra đường bị xe đò lớn cán chết tươi rất thảm thương. Ngoại đem đào hố chôn, bà cán bộ Bắc Kỳ mới vào Nam làm trưởng trạm cây xăng bị trưng dụng- vốn thuộc gia đình ông bác ba TQK làm chủ- mua nhà ở xéo với nhà tôi thấy vậy chắt lưỡi nói:
—Trời ơi nhìn thịt chó thấy thèm nhỏ rãi mà ông Ba (tức ông Ngoại tôi) nỡ đem chôn uổng quá. Phải chi ông cho tôi ăn, chứ đem chôn thật tiếc của giời !

Liên tưởng chiều hôm qua ở Ninh Bình hình ảnh mấy con dê núi bị lột da bày thân hình trần trụi y hệt chó – dê núi vốn dáng nhỏ–mà tôi vẫn còn bị ám ảnh, ghê sợ. Lại suy luận sở dĩ mấy con chó lơ ngơ lảng bảng gặp trên đường mang dáng điệu buồn rầu thê lương là vì chúng đoán trước số phần bi đát, không bao giờ được sống đến già, mà một ngày không xa thịt xương của chúng sẽ được chế biến thành món “rựa mận”* chui vào bao tử chính những con người đã nuôi nấng chúng ?
**Rựa mận là món gì tôi chả biết, chả thấy bao giờ, chỉ đọc trong sách rồi bắt chước viết thế thôi.

Càng lên cao thì mây trắng đùn quanh các ngọn núi đồi càng nhiều. Đang đi trời nắng chói chang bỗng mây đen kéo đến, mưa khá lớn chúng tôi phải dừng gấp mặc áo mưa . Lát đến đoạn đường khô ráo nắng chan hoà, đổ mồ hôi bức bối lại ngừng xe cởi áo mưa cho mát. Cả ngày hôm đó phải vài lần mặc vào cởi ra áo mưa như thế. Tuy ướt át bất tiện là vậy nhưng chúng tôi vẫn không quên chụp hình lưu niệm mỗi quang cảnh,  chuyển hình ảnh về gia đình để theo dõi cuộc hành trình suông sẻ mà yên tâm. Buồn cười, lát sau chị ba hốt hoảng gởi tin nhắn cho con trai Vĩnh An:
—Trời ơi, bộ má tư-M4- bị nhiễm Covid hở ? 
Cháu trả lời là đâu có, M4 vẫn mạnh khoẻ, đó là mặc áo mưa. Chị nhắn tiếp:
—Thấy M4 mặc bộ đồ xanh, trùm kín giống như người nhiễm Covid vậy.
Chúng tôi cười khúc khích. Chị ba thật là ngây thơ. Nếu tôi bị nhiễm Covid thì đã vật vờ ngã nghiêng ngã ngửa vào khu cách ly bịnh viện nằm rồi chớ đâu mà miệng cười tươi đứng làm dáng giữa đường mây trắng bay như vậy chứ. Sau về nhắc lại, chị nói:
—Lúc chị xem hình, chị giật mình hoảng hốt nên phản ứng tức thời là nghĩ đến dịch Covid chưa kịp suy nghĩ đó mà.
Thật vậy. Thời gian ấy dịch Covid chỉ mới tạm lắng, khi đi máy bay từ Thuỵ Sĩ về Việt Nam tôi còn bị yêu  cầu làm xét nghiệm PCR 48 tiếng trước chuyến bay cơ mà.


Thanh Hà 
 
Mục Lục  


8. HƯƠNG QUÊ - BÀI THƠ CỦA PHƯƠNG NGỮ BẮC BỘ 

DƯƠNG DIÊN HỒNG 

 


 

Tôi đọc “Hương Quê” của tác giả Đặng Xuân Xuyến cách đây khá lâu. Gần đây, đọc lại kỹ hơn. Không phải muốn đền ơn bạn Xuyến đã xem chỉ tay mà thật lòng là thích bình bài thơ này. Thi thoảng tôi vẫn có cảm hứng bình cho vui, thuận tiện nhất là khi rảnh. Đó là thú “thích thì nhích” đời thường của người dạy Văn, học Văn. 

Bài thơ Hương Quê có nhiều từ mới, đối với tôi, cũng cần đi sâu để hiểu thêm về Văn chương của các nhà Văn Bắc bộ…

Hôm nay, thong thả đọc thơ và cảm nhận chút chút…

HƯƠNG QUÊ 

.

Hương cốm nhà bên duyềnh sang nhà hàng xóm

Cô bé thậm thò vắt ngang dải yếm

Níu bờ sông

Ơi ời “ra ngõ mà trông”

Vi vút gió đồng...

.

Ngẩn ngơ 

giấc mơ

Níu đôi bờ bằng dải yếm

Chuốt tóc mềm làm gối chăn êm

Áo tứ thân trải lá lót nằm

Gom gió lại để chiều bớt rộng...

.

Thẩn thơ

Tiếng mơ thầm thĩ

“Người ơi...

Người ơi...”

Dan díu lời thề

Ngõ quê líu quíu.

*.

Hà Nội, chiều 31.08.2017

ĐẶNG XUÂN XUYẾN

Bài thơ Hương Quê viết vào một ngày cuối tháng 8 năm 2017. Đó là lúc đã sang thu. Không hiểu sao đọc bài thơ, tôi lại thấy rất là mùa Xuân. Gần đây, tôi đọc được một câu comment của cô giáo Kim Tuyết (cô dạy Anh Vǎn hồi lớp 7) cho bài thơ Tết của mình và nhận ngay được lì xì của cô từ một câu chữa lành rất thấm: “Khi tâm hồn an nhiên thì ngày nào cũng có thể là Tết…” 

Tâm hồn tôi bây giờ đang nhìn về mùa thu mà như gặp một mùa Xuân đấy, tuy có chủ quan, nhưng không phải vô căn cứ khi tiếp xúc với bề mặt ngôn từ của Hương Quê. 

Trong đời sống của người nông dân Bắc bộ truyền thống, ngoài vụ lúa Chiêm Xuân thì vụ MÙA rất là quan trọng. Cây lúa được gieo trồng tầm tháng 5-6 và thu hoạch từ tháng 9-11. Vụ MÙA tuy thời tiết mưa gió nhiều nhưng lại cho năng suất cao. Lúc sang Thu, hương của đòng đòng dậy lên khiến lòng người rộn ràng một niềm vui rất Tết: 

“ Hương cốm nhà bên duyềnh sang nhà hàng xóm

Cô bé thậm thò vắt ngang dải yếm

Níu bờ sông

Ơi ời “ra ngõ mà trông”

Vi vút gió đồng...” 

Khoan đề cập đến việc dùng nhiều từ láy, khổ thơ này có một từ rất thú vị: “duyềnh”.

“Duyềnh” chắc là một cách phát âm địa phương ở làng quê của nhà thơ cho từ “ duềnh” đã chính thức xuất hiện trong từ điển của nhà ngôn ngữ Lê Ngọc Trụ. 

“Duềnh" (còn gọi là doành) là một từ cổ trong văn chương, có nghĩa là vũng nước, dòng nước sâu, đầm nước, hoặc chỗ dòng sông sâu tạo thành vực. Từ này gợi tả cảnh tượng sông nước mênh mông, sâu lắng. 

Và “duềnh” xuất hiện trong Truyện Kiểu vài lần: 

- “Buồn trông gió cuốn mặt” 

- “Kiều từ gieo xuống duềnh ngân”

- “Trong sao châu nhỏ duềnh quyên 

Ấm sao hạt ngọc Lam Điền mới đông”

“Duyềnh quyên” được Từ điển Việt Nam của thầy Lê Ngọc Trụ giải thích: vũng nước có ánh trăng soi lấp lánh, cũng được hiểu là cảnh đẹp thoáng đãng, trữ tình…

Trở lại câu thơ “hương cốm nhà bên duyềnh sang nhà hàng xóm” thì từ “duyềnh” có lẽ không còn là hình ảnh một vùng nước loang mà nó là một động thái miêu tả cái cách hoạt động của một thực thể khác tác động đến khứu giác và có khả năng lưu giữ những ký ức về làng quê thân thuộc. Đó chính là “hương cốm”. 

Dùng trí tưởng tượng, nhắm mắt lại người ta vẫn có thể hình dung mùi hương của cốm (lúa non) như loang ra khắp một không gian sáng bừng quanh thân. Ngửi thấy mà như được nhìn cái hương sắc của mùa lúa mới tinh khôi. 

Hương quê quá là quyến rũ! 

Một chút sáng tạo từ ngữ rất thú vị! 

Tôi tin là AI không thể làm được những câu thơ như này…

Bên cạnh hương cốm còn có hương vị cuộc đời. Xuyến tả hình ảnh của cô gái nhà hàng xóm khiến mình liên tưởng đến bài ca dao:

“Thân em như chẽn lúa đòng đòng 

Phất phơ giữa ngọn nắng hồng buổi mai” 

Cô gái ấy đang “thậm thò” phía nhà bên vì đang phơi dải yếm mới giặt trên sào đồ có hai sợi dây mắc song song được ví như đôi bờ sông ngăn một dòng không có nước treo lơ lửng hay trong ánh nhìn của nhà thơ hình ảnh cô bé thoắt ẩn thoắt hiện hình như có một nguồn nước rất phồn thực, căng tràn nhựa sống sau làn dải yếm được buộc chặt như níu giữ đôi bờ - đôi gò bồng đảo gần lại nhau hơn? Mình thích cách nhìn ảo ảnh vừa xa, vừa gần này hơn. Hoàn toàn rất thanh tao mà cũng rất thanh tân trong vẻ đẹp làng quê…

Thường thì khi miêu tả cái gì lúc nhô, lúc hạ xuống người ta dùng từ “thập thò”. Ở đây tác giả lại dùng từ “thậm thò”. Cũng đều là từ miêu tả hành vi thể hiện góc nhìn lén, nhìn mà không thấy rõ nhưng vẫn ngại bị phát giác đã nhìn. Bên trong lớp “dải yếm” là vẻ đẹp rất kín, rất bí ẩn, chính vì có sự lỡ nhìn vào nên ắt hẳn cả người nhìn và người bị nhìn không tránh khỏi thẹn thùng…

Và đặt cảm xúc trong ngữ cảnh câu thơ thì “thậm thò” khiến âm điệu thơ tinh tế, nhẹ nhàng, mang nang… không có tính chất mạnh bạo, vồ vập theo kiểu đang bị cuốn hút đầy dục tính khi đối diện với cái đẹp non tơ, nõn nà…

Ở đây, kế thừa cách nói dân gian khi sử dụng Từ láy nhưng tác giả hoàn toàn có chủ đích khi phối thanh nhằm tạo âm điệu thơ theo cảm xúc rất riêng: nhẹ nhàng, trầm lắng và tinh tế. 

Hương sắc của làng quê dẫn dắt người thơ đến với thanh nhạc. Tâm hồn Đặng Xuân Xuyến cũng náo nhiệt dữ lắm: 

“Ơi ời “ra ngõ mà trông” 

Vi vút gió đồng…”

Thì ra, cái rộn ràng của tâm hồn ao ước chuyện lứa đôi được gửi gắm, nhắc khéo câu đầu của lời gốc bài dân ca Quan họ Bắc Ninh “Ra ngó vào trông”:

“Ngày ngày ra ngõ mà trông.

Bạn không thấy bạn tình không thấy tình.

Vào rừng xe rễ một cây

Muốn đây với đấy cùng nhau sum vầy

Chuồn chuồn mắc phải tơ vương

Đã trót dan díu thời thương nhau cùng.” 

Từ láy “Ơi ời” hạ giọng phối hợp với từ láy “vi vút” nâng giọng cho thấy tâm hồn nhà thơ rất động, có đủ trầm bổng ngân nga…

Khổ thứ hai quả nhiên là sự tiếp nối cái cảm xúc đang “vỡ bờ” của thi sĩ: 

“Ngẩn ngơ 

giấc mơ

Níu đôi bờ bằng dải yếm

Chuốt tóc mềm làm gối chăn êm

Áo tứ thân trải lá lót nằm

Gom gió lại để chiều bớt rộng...”

Những gì suy đoán ở khổ 1 đã được khẳng định ở khổ 2. Hình ảnh trung tâm trong bức tranh làng chính là cô gái nhà bên. Nàng vừa gần vừa xa, vừa thực vừa mơ, vừa gần gũi ấm áp nhưng cũng không dễ chạm. Thế nên tâm trạng ai kia “ngẩn ngơ” là hoàn toàn hợp lẽ…

Từ “hương cốm” tả thực đến cảm nhận “hương em” lại rất trừu tượng. Hương quê là sự hòa quyện mùi thơm cây lúa với hương con người tan chảy trong mùi hương của mái tóc mềm, dường như có hương bưởi, hương chanh và có cả hương lá chuối được lót thay chiếu cho em nằm phô tự nhiên chiếc áo tứ thân và dải yếm đào trễ xuống đôi bờ phồn thực…

Không chỉ “ngẩn ngơ” chốc lát mà trạng thái như mất hồn này trải dài theo thời gian, không gian. Nhà thơ muốn gần thêm một chút, cho cõi đời bớt rộng, cõi lòng sẽ bớt cô đơn. Mong muốn níu để giữ mãi cái không nỡ xa rời dù biết rằng đó là một hình ảnh, một mùi hương thoang thoáng. 

Bức tranh thơ muốn gửi gắm niềm khát khao về những điều thân thuộc,chân chất trong nếp sống văn hóa truyền thống của người Việt. 

Cảnh quê, hương quê hãy cứ thế! Hãy cứ “chuốt tóc mềm làm gối chăn êm”và hãy thong dong trên đồng “áo tứ thân trải lá lót nằm” để thấy thiên nhiên làng quê mới chính là thiên đường trong cuộc sống hiện tại. 

Bài thơ khép lại với âm điệu trìu mến và nồng nàn: 

“Thẩn thơ

Tiếng mơ thầm thĩ

“Người ơi...

Người ơi...”

Dan díu lời thề

Ngõ quê líu quíu.” 

Hàng loạt từ láy gợi hình, gợi âm xuất hiện: thẩn thơ, thầm thĩ, dan díu, líu quíu khiến đoạn thơ có vẻ rất tăng động. Nhịp thơ lại dồn dập, hối hả như gọi như mời trở về quê hương cho những cuộc gặp gỡ ấm tình của những “liền anh”, “liền chị” trong đêm trăng quan họ say bất tận quên cả lối về…

“Thầm thĩ” chứ không phải “thầm thì”. “Líu quíu” chứ không phải “líu ríu” bởi đây là cách dùng từ của Đặng Xuân Xuyến. Đặt các từ này trong ngữ cảnh bài thơ, ta thấy tác giả dựa trên yếu tố đồng nghĩa, kế thừa ngôn ngữ chung của dân tộc nhưng dùng theo cách biểu cảm riêng, rất chắt lọc và luôn định hình một ý thức sáng tạo để rót “rượu cũ” vào “chiếc bình mới” cho thơ ca hiện đại, mở rộng trường liên tưởng của những từ ngữ quen thuộc, giúp người đọc có thêm những góc nhìn cảm xúc mới, mở rộng vốn từ cho kho từ vựng tiếng Việt thông qua những phương ngữ của làng quê Bắc bộ. 

*.

Tây Ninh, 11 tháng 3 năm 2026

DƯƠNG DIÊN HỒNG 
 
Mục Lục  


9. SỰ "THẬT THÀ" CỦA NHÀ VĂN ĐÔNG LA 

ĐẶNG XUÂN XUYẾN 

 

Được bạn bè chuyển cho xem ảnh chụp những dòng chua chát của nhà văn Nguyễn Quang Lập về “thói đời tình người” rất thật trên facebook cá nhân ngày 14 tháng 6 năm 2025: "Bạn bốn phương toàn bạn nhậu, hơn nghìn lít rượu may lắm mới có một người son sắt thuỷ chung. Một người giúp chục kẻ phá, một người chân thành chục kẻ đểu giả. Ngó quanh khó thấy kẻ thật bụng thương mình, toàn đám giả cầy ngoài thơm trong thối, bán bạn 10 xu cũng bán. Thế mà vẫn cứ đánh đu với chúng nó. Là bốn cái ngu. Đại ngu. Tứ đại ngu hu hu hu..". Tôi khá đồng cảm với chia sẻ của ông vì tôi đã từng có đôi lần rơi vào tâm trạng như thế. Tôi lại nhớ tới lời "tâm sự thật”, thật đến phũ phàng của nhà văn Dương Thu Hương về "giới phê bình" qua lời kể của Giáo sư Nguyễn Đăng Mạnh mà thấy thương, thấy tồi tội những người "đam mê con chữ": "Trừ anh Hoàng Ngọc Hiến là thầy tôi, anh Nguyễn Đăng Mạnh là người tôi kính trọng, còn tất cả bọn phê bình đều là dòi bọ. Riêng Phan Cự Đệ là con chó ngao”.

Tôi cũng hay được bạn bè chuyển cho đọc những bài “phê bình” của nhà văn Đông La (Nguyễn Văn Hùng), nhà "triết học tự phong" Paul Nguyễn Hoàng Đức, nhà "Kiều học tự nhận" Đỗ Hoàng,.... Thấy các nhà thơ, nhà văn ta cũng nhiều kiểu “thật thà” qua văn phong, con chữ lắm!

Nhà văn Đông La rõ thật mười mươi trong sự dồn nén cay cú khi anh nhắc chuyện năm xưa nhà thơ Nguyễn Quang Thiều buông lời "rẻ rúng" bài "Tổ Quốc - Nửa bàn chân dính bùn và máu" của anh đạt giải thưởng cuộc thi thơ Tạp chí Văn nghệ Quân đội. Anh huỵch toẹt thẳng lên mạng xã hội mà chẳng cần ý tứ tế nhị: "Tôi làm bài thơ lúc tình bạn giữa tôi và Thiều thắm thiết nhất (1998), tôi đang xây nhà, Thiều đã đến “kiểm tra”. Nhưng khi bài thơ của tôi được tặng thưởng (1998), tôi không ngờ Thiều đã lòi ra sự đố kỵ, bảo: “Thơ thế, tôi làm một lúc cả đống”. Bây giờ tôi có thể tuyên bố: với tài, tâm, trí và vốn sống của Thiều, Thiều không viết nổi một câu trong bài của tôi." (Thế nào là thơ đổi mới? Đông La: Tổ Quốc - Nửa bàn chân dính bùn và máu)

Đông La cũng chẳng giấu thất vọng khi nhà thơ Nguyễn Quang Thiều từ chối giới thiệu anh vào Hội Nhà văn Việt Nam. Anh chỉ trích gay gắt và cáo buộc nhà thơ Nguyễn Quang Thiều có hành vi không trung thực và đạo đức giả, không chỉ từ chối giúp đỡ Đông La mà còn vận động “những người trong quy trình xét đơn” để ngăn cản việc nhà văn Đông La được kết nạp vào Hội Nhà Văn Việt Nam, bất chấp những giúp đỡ mà Đông La đã dồn công đổ sức dành cho nhà thơ Nguyễn Quang Thiều: "Tôi từng viết hết lòng để bảo vệ Thiều, cho Thiều, cả tự động lẫn khi Thiều nhờ vả, nhưng đến khi tôi nhờ Thiều đứng tên giới thiệu tôi vào Hội Nhà Văn Việt Nam, Thiều đã từ chối. Sau đó, có người còn cho tôi biết Thiều đã vận động những người trong quy trình xét đơn, không duyệt tôi vào Hội, dù rằng tôi được biết, việc kết nạp tôi như một nhiệm vụ chính trị của Ban Lãnh đạo Hội Nhà Văn Việt Nam. Tôi đã phản ứng dữ dội. Thiều email bảo tôi là Thiều “không phải vậy”. Tôi đã tin ngay và xin lỗi, nhưng đến hôm nay thì biết Thiều đã nói dối, bởi tôi vào Hội sẽ là vật cản lớn nhất cho con đường trở cờ, phản bội của Nguyễn Quang Thiều." (Miệng lưỡi “giả trang”, điêu trá, luôn nói ngược của Nguyễn Quang Thiều - Đông La).

Trước, nhà văn Đông La từng dốc lòng dốc sức ca ngợi "Về tư duy thơ Nguyễn Quang Thiều" bằng những câu chữ chỉ có mình Đông La mới đủ bản lĩnh dám chưng ra: "Nguyễn Quang Thiều đã dựng lên một thế giới của trí tưởng tượng, mà ở đó không có ranh giới giữa sự sống và cái chết, tất cả đều là sinh thể, tất cả đều có linh hồn. Về mặt này, về sự phong phú của trí tưởng tượng, có lẽ Nguyễn Quang Thiều được xếp đầu bảng, anh đúng thực là nhà thơ có trí tưởng tượng phong phú nhất, kỳ lạ nhất." "Bao trùm lên toàn bộ tư tưởng thơ Nguyễn Quang Thiều là cái khao khát cháy bỏng một sự vận động biến đổi về phía ánh sáng, về phía tốt đẹp. Anh cũng viết rất nhiều về sự ngưng trệ, tù đọng, ngòi bút anh rất quyết liệt không nương tay, nhưng cũng chỉ để nói lên cái sự khao khát ấy. Và đó không chỉ là cái khao khát của riêng anh mà còn chính là cái khao khát của cả thời đại này, mà cả đất nước ta đang từng ngày, từng giờ phấn đấu thực hiện.". Anh đã còng rạp lưng xuống để đẩy những câu chữ tạc thành tượng đài thơ như thế, hỏi cõi nhân gian này có ai dám cá cược sẽ có bản lĩnh được như Đông La?!

Đông La cũng hết lòng bảo vệ "Sự mất ngủ của lừa" của nhà thơ Nguyễn Quang Thiều với tất cả bản năng và trí lực sẵn có, bằng những lời rút ruột ra để mà tạc tượng tụng ca: "Đặc biệt, tôi thấy Nguyễn Quang Thiều có một tính cách thật đáng quý. Anh luôn kiên định cách viết, anh dấn thân và đi đến cùng trong việc thể hiện cách biểu đạt để thể hiện phong cách riêng của anh; song song đó, anh cũng có một lương tâm rất kiên định.". "“Ngọn lửa” trong thơ Nguyễn Quang Thiều là ngọn lửa của tình yêu, ngọn lửa của lương tri, sự “mất ngủ” chính là sự thao thức, sự trăn trở nghĩ suy về toàn bộ đời sống con người.". Và để bảo vệ "tượng đài thơ Nguyễn Quang Thiều" của mình, Đông La không ngại buông lời thóa mạ với bất cứ ai có lời "ỉ ôi" về thơ Nguyễn Quang Thiều bằng ngôn từ bặm trợn, phản cảm, thứ đã thành “thương hiệu đặc trưng” trong ngôn ngữ tranh luận của Đông La: "Về Nguyễn Quang Thiều, tôi cũng đã thấy có người thuộc nhóm này nhóm kia, nhất là những “nhà thơ” đầu đường xó chợ nhưng coi mình như rốn vũ trụ, so sánh thơ Nguyễn Quang Thiều kém người này, người kia." (Sự mất ngủ của lửa hay sự thao thức của một hồn thơ - Đông La). Anh cũng không ngại "xù lông" “gầm gừ” với những ai buông lời "khiếm nhã" về thơ của “tượng đài thơ Nguyễn Quang Thiều” bằng tâm thế hằn học của bản năng kẻ hiếu chiến sẵn sàng gây gổ: "Cái thằng Đỗ Hoàng nào đó rất ngu, cái đầu đề "Sự mất ngủ của lửa" mà cũng không hiểu thì còn làm thơ với bình thơ cái nỗi gì. Chắc nó chỉ nhìn thấy sự mất ngủ của trâu bò thôi.” (Sự mất ngủ của trâu bò - Đông La).

Rồi khi lợi ích cá nhân không được như mong muốn, tình bạn tan vỡ, “tượng đài thơ Nguyễn Quang Thiều” trong lòng sụp đổ thì nhà văn Đông La cũng lập tức bẻ lái luôn với tất cả những bản tụng ca trước kia anh từng dồn sức dành cho nhà thơ Nguyễn Quang Thiều nhanh và thuần thục hơn tất cả các thiên tài trở mặt: "Không chỉ sai trái, bệnh hoạn trong sáng tác thơ, Nguyễn Quang Thiều cũng thể hiện trình độ văn chương yếu kém, và quan điểm thẩm mỹ sai trái khi tâng bốc một số tác giả, tác phẩm." (Về ông chủ tịch hội nhà văn Việt Nam Nguyễn Quang Thiều - Đông La). "Nguyễn Quang Thiều gặp cô gái, người đàn bà nào cũng nghĩ đến chuyện “ngủ với người ta thế nào?” thì Thiều đích thị là một người không chỉ “thiếu văn hoá” mà còn mất nhân tính, chỉ mang bản năng của một con đực, thú tính!" (Miệng lưỡi giả trang, điêu trá, luôn nói ngược của Nguyễn Quang Thiều - Đông La). Anh cũng nói thẳng tuột luôn với bàn dân thiên hạ việc nhà thơ Trúc Phương kiện cáo nhà thơ Nguyễn Quang Thiều có phần đóng góp không ít của Đông La. Nếu là người khác sẽ giấu nhẹm việc họ làm vì họ sợ mọi người cho đó là hành động bẩn thỉu, là lối hành xử không đàng hoàng của kẻ tiểu nhân, Đông La không thế, anh hét toáng lên cho cả thiên hạ biết, kiểu như anh gân cổ thách đố “Tao cứ làm thế đấy mày làm gì được tao nào, nào, nào”: “Về Nguyễn Quang Thiều, như đơn tố cáo của anh Trúc Phương, Thiều không xứng đáng là ứng cử viên làm Chủ tịch Hội Nhà Văn Việt Nam, vì Thiều bị kỷ luật khi duyệt in sách sai, vì bỏ sinh hoạt Đảng, v.v... Tôi đã hỗ trợ anh Trúc Phương bằng cách viết rõ thêm về tài đức của Nguyễn Quang Thiều.” (Nhắc lại vài chuyện cũ nhân biết vài chuyện mới của Nguyễn Quang Thiều - Đông La). Thật mỉa mai cho thứ tình bạn “tri âm tri kỷ” mà nhà văn Đông La đã từng hứng chí thốt lên: "Thiều quý mình quá", từng tấm tắc chia sẻ chuyện Nguyễn Quang Thiều giúp đăng thơ Đông La trên báo, tạp chí, giúp khoản tài trợ cho Đông La ra sách: "Thiều đối với tôi tốt quá", và: "Khi ra Bắc tôi thường được Nguyễn Quang Thiều và Nguyễn Hữu Sơn chở về nhà riêng ăn nghỉ", rồi mãn nguyện đem khoe với tràn lan xã hội: "Cứ chở tôi về nhà tận Hà Đông cơm nước, ngủ nghỉ; tôi e ngại thì Thiều nói: “Ông không có gì phải ngại vì ông là một thành viên của nhà tôi”. Vậy mà...

Thưa Quý Bạn đọc!

Sự “thật thà” kiểu sỗ sàng bặm trợn của nhà văn Đông La với nhà thơ Nguyễn Quang Thiều, với các nhà thơ, nhà văn khác thì nhiều, nhiều lắm, nhưng ở bài viết này, người viết chỉ đề cập đến sự thật thà trong văn phong câu chữ của nhà văn Đông La dành cho nhà thơ Nguyễn Quang Thiều, người từng một thời được anh coi là “tri âm tri kỷ”, là “tượng đài thơ bất khả kháng” khi người viết vô tình đọc mấy dòng nhà văn Nguyễn Quang Lập oán thán về “lũ bạn” “toàn đám giả cầy ngoài thơm trong thối” “đểu giả” của ông nên tạm gạch vài đầu dòng kiểm chứng về “tình bạn” của nhà văn Đông La với nhà thơ Nguyễn Quang Thiều qua câu văn con chữ, để hiểu nhà văn Đông La là ai? con người thực của Đông La thế nào? thiết nghĩ thế cũng đã quá đủ.

Vẫn biết thật thà là đáng quý nhưng giá như nhà văn Đông La biết tiết chế cảm xúc để sự “thật thà” ấy đừng lồ lộ qua những câu chữ ám nặng sự hằn học cay cú của anh với các “đối tượng” mà anh phản ánh thì sự đồng cảm của người đọc với nhà văn Đông La sẽ nhiều lên, sẽ không phải bên cạnh sự đồng cảm ít ỏi của người đọc là những cái nhếch mép, cười khẩy!

*.

Hà Nội, chiều 26 tháng 03 năm 2026

ĐẶNG XUÂN XUYẾN 
 
Mục Lục  



   
IV.  Hộp Thư Toà Soạn


Nguyệt San Giao Muà xin cám ơn những thân hữu đã dóng góp bài vở cho Nguyệt San Giao Muà số 283 .  Một số bài khác  sẽ được đăng dần vào số tớị  Mong mỏi sẽ nhận được những sáng tác của các bạn bốn phương để cho Nguyệt San Giao Muà thêm phần hương sắc trong tương laị  

Mục Lục  



Thể lệ để nhận Nguyệt San Giao Muà:

1) Ðể vào danh sách của NSGM (subscribe),
   xin gửi email về  GiaoMua2025@gmail.com

2) Ðể rút ra danh sách của NSGM (unsubscribe),
   xin gửi email về GiaoMua2025@gmail.com 

3. Mọi chi tiết, thể lệ, thắc mắc, xin gửi về:
   GiaoMua2025@gmail.com


4. Mọi bài vở, đóng góp, xin gửi về:
   GiaoMua2025@gmail.com 
   Nguyệt San Giao Muà
   Homepage: http://www.GiaoMuạcom

Thể lệ gửi bài cho Nguyệt San Giao Muà:

 

Mong bạn gửi Bài cho GM theo cách này là tốt nhất :
  

1. Dùng mẫu chữ Unicode
2. Viết Hoa chữ đầu của bài và bút hiệụ Ví dụ: Giọt Mưa Trên Lácủa NS Phạm Duy
3. Gửi bài ngay trong email (không kèm file), để cho BBT khỏi mất công download xuống để đọc
4. Gửi tất cả các bài trong 1 tháng 1 lần trong1 email, nếu tiện. 
5. Bài vở xin gửi đến trước ngày 25 mỗi tháng
6. Mọi chi tiết, thể lệ, thắc mắc, xin gửi về: GiaoMua2025@gmail.com

Cám ơn bạn rất nhiều, vì nhân sự có hạn, BBT không thể ngồi đánh máy lại từng đề bài hay bút hiệụ 

 

  

    

      

	Ðịa Chỉ Liên Lạc:
	

	Nguyệt San Giao Muà

		Merrifield, Virginia 22116

		USA

    
  

Trang Nhà 







Web Site Hit Counter


 

Copyright
2002 by Giao Muà e-magazine and respective authors